اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • جمعه ۹ اسفند ۱۳۹۸

رشته تاریخ در کشور ما از تحولات جهان عقب است

رشته تاریخ در کشور ما از تحولات جهان عقب است
دکتر هاشم‌آقاجری استاد تاریخ دانشگاه تربیت مدرس

رشته تاریخ در کشور ما، از تحولاتی که در جهان رخ داده، عقب است. از این رو، باید دانش تاریخ و حوزه مطالعاتی تاریخ را بویژه در دپارتمان تاریخ با ادبیاتی که در این زمینه تولید شده است، همگام کنیم. اگر بگویم که سطح کلی و معدل کار در دپارتمان‌های تاریخ ما از تحولات قرن بیستم هم عقب‌تر است سخن به گزاف نگفته‌ام!

1. رشته تاریخ در کشور ما، از تحولاتی که در جهان رخ داده، عقب است. از این رو، باید دانش تاریخ و حوزه مطالعاتی تاریخ را بویژه در دپارتمان تاریخ با ادبیاتی که در این زمینه تولید شده است، همگام کنیم. اگر بگویم که سطح کلی و معدل کار در دپارتمان‌های تاریخ ما از تحولات قرن بیستم هم عقب‌تر است سخن به گزاف نگفته‌ام!

نیازها، ضرورت‌ها و خلاء‌هایی در دانش تاریخ احساس می‌شود. در این فضا «ترجمه» راهی است که به واسطه آن می‌توانیم با جهان و بطور مشخص‌تر جهان آکادمیک ارتباط برقرار کنیم. از رهگذر ترجمه می‌توانیم در حوزه مربوط به خودمان ابتدا آنچه را که رخ داده تصاحب کرده و در این میراثی که در جهان وجود دارد، به نحوی سهیم شویم و خود را به نقطه‌ای برسانیم که رشته تاریخ هم اکنون در آن باید قرار می‌داشت و بعد از آن، دست به تولیدات داخلی بزنیم.

2. متأسفانه ترجمه در ایران صرفا یک امر فردی، پراکنده، بدون برنامه و فاقد یک سازمان گسترده استراتژیک است. این در حالی است که هیچ تحول بزرگ فرهنگی و فکری و حتی هیچ تمدن بزرگی در تاریخ شکل نگرفته است جز اینکه پیش‌زمینه و بستر آن یک نهضت ترجمه بوده باشد.

اگر نسبت بین «تمدن‌سازی» با «نهضت ترجمه» را در تاریخ بررسی کنیم، درخواهیم یافت که بدون استثناء چه در دوران پیشامدرن و چه در دوران مدرن در آستانه شکل‌گیری تمدن‌ها، نهضت ترجمه نقش اساسی ایفا کرده است. تمدن اسلامی بدون نهضت ترجمه (که در قرن دوم و سوم شروع شد) بی‌شک پا نمی‌گرفت؛ همانطور که نهضت ترجمه در رنسانس اروپا مقدمه و زمینه‌ای برای تحول شد. در قرن نوزدهم، نهضت ترجمه‌ای که در دوران اصلاحات میجی شروع شد، ژاپن را در جایگاه امروزیش قرار داد.

 3. ما در دوره قاجار ترجمه‌هایی داشتیم، اما این ترجمه‌ها هم درست مثل امروز، ترجمه‌های فردی، پراکنده و بدون استراتژی بود که صرفا بر اساس علائق شخصی صورت می‌گرفت. در نتیجه نهضت ترجمه که در واقع گشودگی جریان خودی بر جهان دیگری است و تلاشی برای تدارک و تمهید یک تحول است آنچنان که باید در جامعه ما به کار گرفته نشد.

البته تأکید بر ترجمه، بدان معنا نیست که ما نباید به سمت «تولید فکر» برویم، ولی تولید فکر بدون توجه به اینکه جهان کنونی در کجا ایستاده و چه مسیری را طی کرده است، تولید اصیلی نخواهند بود و در نهایت ممکن است ما چرخ چهارم را اختراع کنیم یا به تعبیری دیگر، مسائل و موضوعاتی را که صد یا دویست سال پیش طرح و حل شده را تازه طرح بحث کرده و به نتیجه برسانیم.

وارد کردن این منطق و نیاز به ترجمه در رشته تاریخ باعث می‌شود تا تاریخ‌نگاری سنتی به تدریج کنار گذاشته شود و «تاریخ‌نگاری نوین» در دستور کار قرار گیرد و در جریان این تاریخ‌نگاری نوین ترجمه بسیار می‌تواند راهگشا باشد.

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.