اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • یکشنبه ۶ بهمن ۱۳۹۸
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران
بررسی جایگاه فیلم مستند در جشنواره فیلم فجر در گفت‌وگو با رامین حیدری فاروقی و فرزاد خوشدست

یک رقابت پرحاشیه

یک رقابت پرحاشیه
یگانه خدامی خبرنگار

مستند‌های راه‌یافته به سی‌و‌هشتمین جشنواره فیلم فجر معرفی شدند دیروز اسامی فیلم‌های مستند راه‌یافته به سی‌و‌هشتمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد؛ بخشی که در سال‌های گذشته هم منتقد داشته است و هم طرفدار. براساس گزارش روابط عمومی سی‌و‌هشتمین جشنواره فیلم فجر، بابک بهداد، رامین حیدری‌فاروقی و مرتضی شعبانی به‌عنوان هیأت انتخاب بخش مستند پس از بازبینی فیلم‌های مستند بلند ۱۰ فیلم را انتخاب کردند.

«بانو» ،«پروژه ازدواج» ، «جایی برای فرشته‌ها نیست»، «خسوف»، «خط باریک قرمز» ، «زمستان است» ، «زندگی میان پرچم‌های جنگی» ، «عالیجناب»، «کامی» و «مهدی عراقی را بکش» .
به‌ گفته رامین حیدری‌فاروقی یکی از اعضای هیأت انتخاب بخش مستند جشنواره فیلم فجر با توجه به اینکه این جشنواره بزرگ‌ترین رخداد فرهنگی حوزه سینما و حتی شاید کل جریان هنری ایران در بالاترین سطح معاشرت با آحاد مردم است و سینمای مستند ایران هم در این همایش و جشن حاضر است تا تنوع و توان خود را برای ارتباط با طیف وسیع مخاطبان به رخ بکشد؛ نمونه‌هایی از گونه‌های سینمای مستند انتخاب شده‌اند که بتوانند مخاطب غیرتخصصی سینمای مستند را هم به سینما بکشانند. او می‌گوید: «امسال هم توجه به فیلم‌های جذاب و باکیفیتی که بتوانند به‌عنوان مثال، سینمای مستند دارای توان اکران عمومی‌تر را نمایش دهند، یعنی مردم برای دیدن آن بلیت تهیه کنند و در مقیاس سینمای مستند، پرفروش قلمداد شوند، اولویت داشته‌اند.»
بین نام‌های کارگردانان و تهیه‌کنندگان مستندها چهره‌هایی را هم می‌بینیم که ممکن است سینمای مستند را به هدفی که حیدری‌فاروقی به آن اشاره می‌کند نزدیک کند. کسانی مانند پیمان قاسم‌خانی فیلمنامه‌نویس و طنزنویس به‌ عنوان تهیه‌کننده مستند «کامی» و پیروز حناچی شهردار تهران به‌ عنوان تهیه‌کننده «زمستان است». البته این نام‌ها می‌تواند حاشیه‌هایی هم برای بخش مستند ایجاد کنند. همان‌طور که وقتی بیست‌ویکمین جشن خانه سینما جایزه بهترین مستند را به «زمستان است» داد خیلی‌ها حضور شهردار تهران را به‌عنوان تهیه‌کننده مستند دلیل این جایزه می‌دانستند.
اما حیدری‌فاروقی می‌گوید: «رقابت بی‌حاشیه وجود ندارد. حاشیه ‌هم اگر متن را تحت‌الشعاع قرار ندهد، جزء قاعده بازی است و اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. اما فکر می‌کنم پشتیبانی از تولید فیلم مستند باید تشویق شود، ما اصحاب سینمای مستندیم نه اعضای احزابی که وقت‌شان صرف پشت صحنه می‌شود.»
فاصله کمی که بین برگزاری جشنواره سینما حقیقت به‌عنوان جشنواره تخصصی فیلم مستند و جشنواره فیلم فجر قرار دارد یکی از مسائلی است که باعث می‌شود حضور سینمای مستند در جشنواره فجر مورد انتقاد قرار بگیرد؛ فیلم‌هایی که تازه در جشنواره خودشان اکران شده‌اند و شاید جایزه هم گرفته‌اند اما دوباره در این شرایط قرار می‌گیرند. خیلی‌ها می‌گویند جشنواره فیلم فجر جشنواره فیلم‌های داستانی است اما حیدری‌فاروقی معتقد است حضور مستندها در جشنواره فیلم فجر به سینمای مستند کمک می‌کند: «جشنواره فیلم فجر امکانی برای عرضه است و اگر اهالی مستند مسلح به امکان تبلیغ آثارشان شوند، حتماً فایده بیشتری هم خواهد داشت. ما در سینمای مستند نتوانسته‌ایم چرخه‌ای کامل از ایده تا عرضه را سامان دهیم و تا تراز معیار فاصله داریم. برای اینکه ما به تفاوت در فیلم‌های شرکت‌کننده در این جشنواره‌ها دسترسی پیدا کنیم باید توان و تنوع بیشتری در تولید آثار، محقق شود تا بشود شرط اولین نمایش به کار بسته شود. »
او معتقد است که مستندها نباید از حضور در جشنواره فیلم فجر محروم شوند چون این جشنواره پیش از هر چیز، جشن است. حیدری‌فاروقی می‌گوید: «خوب نیست کسی در جامعه نسبتاً غمگین، خودش را از حضور در جشن، محروم کند. بخصوص جشنی که در آن می‌شود به خاطر آورد که ما در زمینه‌های مختلف چه استعداد‌ها و چالش‌‌هایی داریم و چگونه باید کاری کنیم که با ندیدن، نیامدن، نادیده انگاشتن، فرصت‌ها از کف نروند. سینمای مستند، هرجا که می‌تواند، باید سعی کند به ارائه اسنادش بپردازد؛ اسنادی که ما به حفظ و طبقه‌بندی و عرضه و تحلیل آنها کم‌توجه بوده و هستیم.»
از سوی دیگر مستندسازان هم از حضور فیلم‌هایشان در جشنواره فیلم فجر دفاع می‌کنند هرچند که چندان از شرایط اکران مستندها در این رقابت سینمایی راضی به نظر نمی‌رسند. فرزاد خوشدست کارگردان و یکی از تهیه‌کنندگان مستند «خط باریک قرمز» که یکی از مستندهای راه‌یافته به سی‌و‌هشتمین جشنواره فیلم فجر است، می‌گوید که این یک روال جهانی است و نباید خلاف جهت جریان آب حرکت کنیم. او می‌گوید: «فیلم‌های داستانی فیلم‌های اکران عمومی هستند اما فیلم‌های مستند بیشتر جشنواره‌ای هستند و در دنیا جشنواره‌های معتبری مانند برلین و ونیز بخش مستند هم دارند. چون جایگاه مستند در جشنواره‌هاست.»
در این یکی دو سال که بخش مستند به جشنواره فیلم فجر اضافه شده است مستندسازان از نحوه اکران فیلم‌هایشان راضی نیستند و منتقدان این حضور می‌گویند مستندها مخاطب چندانی ندارند. خوشدست هم تا حدودی این مسأله را تأیید می‌کند و البته توپ را به زمین برگزارکنندگان جشنواره می‌اندازد و می‌گوید: «طبیعی است که فیلم‌های داستانی مخاطب بیشتری دارند اما بخش عمده‌ای از این مسأله به اینکه مسئولان و برگزارکننده‌های جشنواره کوتاهی می‌کنند بازمی‌گردد. فیلم من در جشنواره جهانی فیلم فجر مانند فیلم‌های داستانی سه اکران داشت و در هر سه اکران کاملاً سالن پر بود و با استقبال خوبی روبه‌رو شد. به‌دلیل اینکه جشنواره جهانی روی فیلم‌ها یکدست کار می‌کند و همه را به یک شکل معرفی می‌کند. اگر مسئولان جشنواره بتوانند مانند جشنواره جهانی فیلم فجر و سایر جشنواره‌های بین‌المللی روی مستند بخوبی مانور بدهند و بدانند کدام مستند قابلیت این را دارد که مخاطب را به سالن سینما بکشاند، می‌توانند به بهانه آنها مستندهای دیگر را هم معرفی کنند. فیلم من چون پر از ستاره است و موضوعش جذابیت دارد مخاطب عام را به سالن می‌کشاند. من حاضرم فیلمم را کنار فیلم‌های داستانی در مسابقه آرای تماشاگران نمایش بدهم و ببینم در چه جایگاهی قرار می‌گیرد. اگر این مستندها که تماشاگرپسند و پرکشش هستند در جشنواره فیلم فجر حضور داشته باشند از بسیاری از فیلم‌های داستانی سرتر خواهند بود.»
این همان حلقه مفقوده‌ای است که به نظر خوشدست در استقبال مخاطبان از فیلم‌های مستند در جشنواره فیلم فجر مؤثر است: «شرایط اکران مستندها در جشنواره فیلم فجر اصلاً شرایط خوبی نیست. مسئولان جشنواره فکر می‌کنند که باید این بخش را داشته باشند و فقط داوری کنند و داوران مهم هستند. به همین دلیل روی اکران مستند و نشست‌های خبری مانور نمی‌دهند. حتی بخوبی اطلاع‌رسانی نمی‌شود که مخاطب می‌تواند مستندها را در جشنواره فیلم فجر ببیند. اگر برای نمایش در جشنواره فیلم فجر مستندها و فیلم‌های داستانی را به یک شکل ببینند مطمئن باشند که نیاز نیست کار خاصی انجام بدهند. فقط کافی است کاری که برای فیلم داستانی انجام می‌شود برای مستندها هم انجام شود؛ همان نشست‌های خبری و همان برنامه‌های تلویزیونی.»
 

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.