اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۸ بهمن ۱۳۹۸
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران
در میزگرد دانشگاه شهید بهشتی انجام شد

جدل بر سر نظارت استصوابی

جدل بر سر نظارت استصوابی
رضوانه رضایی پور

«تأملی دیگر در باب بررسی صلاحیت نامزدهای انتخابات»، موضوع جلسه‎ای بود که به همت انجمن علمی دانشجویی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد. در این نشست که سه نفر از استادان حقوق و علوم سیاسی دانشگاه‎های تهران حضور داشتند، بار دیگر موضوع نظارت استصوابی مطرح شد و بحث در مورد وظایف شورای نگهبان در قبال تأیید صلاحیت کاندیداها شکل گرفت.

به گزارش «ایران»، جواد اطاعت استاد دانشگاه شهید بهشتی نخستین سخنران این جلسه بود که در همان ابتدا اعلام کرد نظارت استصوابی و عملکرد شورای نگهبان را  مغایر قانون اساسی و مخالف مصالح و منافع ملی می‌داند. او در توضیح دلیل این مخالفت گفت: اگر قرار است که شورای نگهبان تشخیص دهد که چه کسی صلاح است نماینده شود و چه کسی نشود، دیگر رأی‎گیری موضوعیت پیدا نمی‎کند. البته در رسانه‎ها بحث‎هایی هم می‎شود که خیلی دقیق نیست. مثلاً گفته می‎شود در کجای دنیا کسی که قانون را قبول ندارد، می‌تواند کاندیدا شود؟ در کشور فرانسه حزب کمونیست که اصلاً با ساختار نظام سیاسی و حقوقی این کشور مخالف است، کاندیدا معرفی می‌کند. هرچند تنها یک و نیم یا دو درصد رأی می‎آورد ولی حضور به عنوان کاندیدا حق مسلم آنها است. این استاد علوم سیاسی به تاریخچه نظارت استصوابی و تفسیر اصل 99 قانون اساسی هم پرداخت و گفت: در اول خرداد 1370 آیت‎الله رضوانی از شورای نگهبان درخواست می‎کند که نظر این نهاد را در مورد قانون انتخابات بگویند. شورا در جلسه‎ای این نظارت را عام و آن را شامل همه مراحل انتخابات  می‎داند. یعنی زمانی که دوره مجلس سوم پایان یافته و انتخابات مجلس چهارم آغاز شده بود. شورا برای اولین بار بعد از نظارت استصوابی 40 نفر از نمایندگان مجلس سوم را در کنار تعداد زیاد دیگری از کاندیداها به استناد نظارت استصوابی رد صلاحیت می‎کند.
اطاعت با طرح این سؤال که چه کسی باید بر عملکرد شورای نگهبان نظارت کند؟ به مزاح گفت: یکی از نمایندگان می‎گفت که باید به خدا شکایت کرد. او ادامه داد: آقای جنتی دبیر شورای نگهبان در سال 71 می‎گوید که «این شورا در تصویب قانون  نظارت استصوابی نقشی نداشته است. نمایندگان منتخب ملت به دلیل حساسیت موضوع این قانون را تصویب کردند و شورای نگهبان تنها مجری قانون است.» جمله‎ای که ایشان گفته، درست نیست. اولاً شورای نگهبان ناظر است نه مجری. ثانیاً می‎گوید کسانی که در این مورد اعتراض دارند باید آن را با نمایندگان مجلس درمیان بگذارند. تا نمایندگان مردم اگر صلاح دیدند مانند هر قانون دیگری در آن اصلاح به عمل آورند. ما قانونگذار نیستیم بلکه مجری هستیم. این جمله آقای جنتی از اساس خلاف بین است. اولاً این قانونی که ایشان به آن استناد می‎کند در مجلس چهارم تصویب شده و قبل از اینکه مجلس چهارم شکل بگیرد، شورای نگهبان بنا بر تفسیر خود تعداد زیادی از کاندیداها را رد صلاحیت کرده بود. دوم اینکه در مجلس ششم که خودم هم نماینده بودم قانون انتخابات را بدون نظارت استصوابی تصویب کردیم چرا شورای نگهبان به استناد تصویب سال 71 آن قانون را رد کرد؟
هیچ جای دنیا انتخابات بدون نظارت و بی در و پیکر نیست
در ادامه این نشست، نوبت به خیرالله پروین استاد حقوق دانشگاه تهران رسید که در جهت مخالف نظرات جواد اطاعت سخن گفت. او چون معتقد است که نظام جمهوری اسلامی ماورایی نیست بلکه دستاورد بشر است، گفت: طبیعی است که این نظام دارای اشکالات و ایرادات است و ممکن است روشی که الان پسندیده شده در آینده مقبول نباشد. نظام حقوقی ایران یک نظام مبتنی بر دیدگاه‌های اسلامی است، پروین  در مورد اینکه آیا اصل بر احراز است یا عدم احراز صلاحیت گفت: معیار باید قانون باشد و سلیقه‎های شخصی و گرایش های سیاسی به کنار روند. در نظام حقوقی ما خلأیی وجود دارد و آن نبود تحزب است.
در نظام‎های حقوقی کشورهای دیگر احزاب به جهت اینکه می‎خواهند در بین مردم مقبولیت داشته باشند، سعی می‎کنند بهترین‎ها را گزینش کنند. نه اینکه هرکسی که می‎خواهد در انتخابات ثبت نام کند. او برای دفاع از نظارت استصوابی این دلیل را مطرح کرد که شرط گذاشته شده برای کاندیداهای نمایندگی مجلس، شرط جامع و مانعی نیست تا هرکسی نتواند خود را کاندیدا کند. اصل 99 نظارت را برعهده شورای نگهبان گذاشته این امر در همه جای دنیا هست. هیچ جای دنیا انتخابات بدون نظارت و بی در و پیکر نیست. چون مبارزه برای رسیدن به یک مسند قدرت است. حتی اگر بگوییم که اعضای شورا سلیقه‎ای عمل کردند، این اشکال قانون نیست بلکه شورای نگهبان نباید سلیقه‌‏ای و گرایشی عمل کند. اسدالله یاوری، استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی در پاسخ به این سخنان پروین گفت: تلفیق جمهوریت و اسلامیت در نظام ما به نظر می‎رسد با چالش‎های بسیار جدی روبه‌رو است. ماهیت نظام سیاسی جمهوری اسلامی، هم اجازه می‎دهد که در ساحت قانون حرف بزنید و هم اینکه با وجه اسلامیت به جنگ جمهوریت بروید. جمع اضداد در این نظام حقوقی و سیاسی وجود دارد. معتقدم اگر حکومت اسلامی باشد، کمتر با چالش مواجه هستیم تا جمهوری اسلامی. در ادامه این نشست جواد اطاعت بار دیگر به انتقادات خود ادامه داد و گفت: من در چارچوب نظام جمهوری اسلامی حرف زدم. می‎گویند در چارچوب نظام دینی -اسلامی حرف بزنید، اما کدام اسلام؟ برداشت های مختلفی از اسلامی داریم. مسأله این است که من جواد اطاعت هر بار که برای حضور در انتخابات اسم نوشتم، قصدم این بود که شورای نگهبان را راستی‌آزمایی کنم.
هربار هم به استناد بند 3 ماده 28 رد صلاحیت شدم، یعنی عدم التزام به قانون اساسی و ولایت فقیه. این شورای نگهبان چگونه می‎خواهد پاسخ دهد. التزام هیچ، چگونه می‌خواهند بسنجند که من اعتقاد دارم یا ندارم؟ چند روز قبل از رأی‌گیری شورای نگهبان من را رد می‎کند. این با کجای اسلام جور درمی‌آید؟ از اسلام تفسیرهای متفاوتی می‌شود. شورای نگهبان یا باید بگوید حکومت اسلامی است و براساس رویکرد شیخ فضل‎الله نوری و مصباح یزدی قانون اساسی را بنویسیم و انتخابات را ببوسیم و بگذاریم کنار یا اگر می‎گوییم انتخابات، اقدامات ما هم باید از یک منطق حقوقی برخوردار باشد.

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار
پربازدیدها