اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • چهارشنبه ۹ بهمن ۱۳۹۸
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

کلمات کلیدی
ایران و امریکا برای نخستین‌بار در دوران زمامداری دونالد ترامپ با هم تبادل زندانی کردند

پســـا گاندو

پســـا گاندو
سعیده اسلامیه

دیگر دوره مبادله زندانی روی پل گذشته است، مانند فیلم‌های کلاسیک هالیوودی. اینکه دو طرف ماجرا دو سوی پل بایستند، زندانی‌ها از دو طرف آن وارد دید شوند و هر لحظه بیم آن رود تا یکی از آنها با شلیک گلوله‌ای، زندانی را روی پل بزند.

این بار پلی وجود نداشت. مقامات امریکایی زندانی ایرانی را در سوییس تحویل مقامات ایرانی دادند و ایران هم زندانی امریکایی را در آلمان تحویل داد و بدین شکل اولین تبادل زندانی بین ایران و امریکا در دولت ترامپ شکل گرفت. دولتی که اصولاً یکی از شعارهای انتخاباتیاش فشار حداکثری به ایران بوده است. با این حال، روز دوشنبه گذشته مسعود سلیمانی، استاد و پژوهشگر ایرانی در مقابل ژیائو وانگ، محقق چینی تبار امریکایی مبادله شد.

مقامات امریکایی معتقدند که فشار یک سال و نیمه آنان، باعث این مبادله شده است، در حالی که محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه در اردیبهشت سالجاری در جریان سفرش به نیویورک گفته بود که ما ماههاست پیشنهاد این مبادله را به مقامات امریکایی دادهایم ولی آنها پاسخی به آن ندادند.

در همان زمان سخنگوی جدید قوه قضائیه اعلام کرد که «در ارتباط با تبادل زندانیان در دوره جدید قوه قضائیه مذاکرهای انجام نشده است. عزیزان در موضوعاتی که به قوه قضائیه برمیگردد اظهار نظر نکرده یا بعد از هماهنگی با مسئولان قوه قضائیه اظهارنظر کنند.»

خردادماه امسال نیز ایران نزار زکا، شهروند لبنانی را که اقامت دائم امریکا دارد و به اتهام جاسوسی بازداشت و زندانی شده بود، آزاد کرد. در ماههای پس از آن خبری از آزادی یا مبادله زندانیان میان ایران و امریکا نبود تا میانه آذر ماه که خبر مبادله اعلام شد. پس از آن محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران گفت: «پس از به خانه بازگرداندن گروگانمان در این هفته، کاملاً برای تبادل فراگیر زندانیان آمادگی داریم. توپ در زمین ایالات متحده است.» و دونالد ترامپ هم درباره این مبادله در حساب توئیتری خود که دیگر تریبون رسمی او شده نوشت: «دیدید، ما میتوانیم با هم به توافق برسیم.»

زندانیان مبادله شده چه کسانی هستند؟

مسعود سلیمانی، پژوهشگر حوزه سلولهای بنیادی و دانشیار دانشگاه تربیت مدرس که جزو یک درصد دانشمندان برتر جهان از حیث استنادهای علمی در مجلات معتبر علمی شناخته میشود. او یک سال پیش با ویزای شش ماهه مطالعاتی راهی ایالت مینهسوتای امریکا شد تا فرصت مطالعاتی خود را در کلینیک مایو در این ایالت بگذراند. اما پلیس فدرال امریکا مهرماه سال گذشته بلافاصله بعد از رسیدن به خاک امریکا او را بازداشت کرد و به زندانی در آتلانتا مرکز ایالت جورجیا فرستاد.

بهگزارش بیبیسی، گفته شده بود دلیل بازداشت او و دو دانشجوی سابقش خرید هشت ویال (شیشه کوچک) حاوی «هورمون رشد انسان» بوده که به ادعای مقامهای امریکایی جزو مواد تحریمی است. این دو دانشجوی سابق آقای سلیمانی بعد از مدتی به قید وثیقه آزاد شدند. رسانههای امریکا نام این دو نفر را محبوبه قائدی و مریم جزایری، اعلام کردند.

دیگر زندانی مبادله شده، ژیائو وانگ است. او دانشجوی دکترای تاریخ است و در سال ۲۰۱۶ یعنی سه سال پیش برای تحقیق درباره روابط ایران با قدرتهای استعماری در دوره قاجار به ایران سفرکرده بود که بازداشت و زندانی شد. اتهام او جاسوسی در ایران اعلام و به ۱۰ سال زندان محکوم شد.

جیسون رضاییان؛ آغاز تبادل زندانیان

تیرماه سال ۱۳۹۴ توافق برنامه جامع اقدام مشترک در وین اتریش بین ایران، اتحادیه اروپا و گروه ۱+۵ (پنج عضو ثابت شورای امنیت ملل متحد شامل چین، فرانسه، روسیه، پادشاهی متحد بریتانیا، ایالات متحده و آلمان) امضا شد.

در مهرماه ۱۳۹۴ حسن روحانی رئیسجمهوری ایران در مصاحبه با شبکه تلویزیونی سیانان گفت که اگر امریکا، ایرانیان زندانی در این کشور را آزاد کند، دولتش برای آزادی سه امریکایی زندانی در ایران خواهد کوشید.

دی ماه ۱۳۹۴ و همزمان با حضور وزرای خارجه ایران و امریکا در وین به منظور قرائت بیانیه اجرایی شدن برجام، مذاکرات چندجانبهای هم بین ظریف و کری در جریان بود. یکی از این محورها آزادی زندانیان امریکایی در زندانهای ایران بود و بیش از همه نام جیسون رضاییان برده میشد. کسی که تا آزاد نشد، مذاکرات پیش نرفت.

جیسون رضاییان مدیر دفتر تهران روزنامه واشنگتن پست بود. رضاییان بههمراه همسرش (یگانه صالحی) در ۳۱ مرداد ۱۳۹۳ به اتهام جاسوسی دستگیر شد. همسر او در ۱۴ مهر همان سال آزاد شد، ولی رضاییان به زندان اوین انتقال یافت. اتهامی که به او وارد شده بود جاسوسی و فعالیت تبلیغی علیه نظام بود. او در خرداد ۹۴ در یک دادگاه غیرعلنی محکوم به زندان شد. اما قبل از آنکه سال به آخر برسد، پس از ۱۸ ماه حبس در ۲۶ دی ۱۳۹۴ به همراه سه امریکایی دیگر در چارچوب مبادله زندانیان آزاد شد.

امریکا همزمان با آزادی رضاییان و چهار نفر دیگر معادل مبلغ ۱٫۷ میلیارد دلار به ایران پرداخت و بهصورت اسکناس نقد به ایران داد. این مبلغ مربوط به یک پرداخت ۴۰۰ میلیون دلاری ایران به امریکا برای خرید تسلیحات در دهه ۷۰ میلادی و ۱٫۳ میلیارد دلار سود آن بود. هرچند که جیسون رضاییان پس از آزادی و ماهها بعد از رسیدن به خاک امریکا در مصاحبهای اعلام کرد این مبلغ در قبال آزادی آنان پرداخت نشده و فقط یک همزمانی روی داده است. یک ماه بعد از آزادی جیسون رضاییان و سه تبعه امریکایی دیگر، دولت امریکا ۷ ایرانی را در جریان مبادله زندانی با ایران، در امریکا آزاد کرد. همه این هفت نفر در ارتباط با نقض تحریمهایی که امریکا علیه ایران وضع کرده است محاکمه و زندانی شده بودند. اما یک هفته پس از آزادی این هفت نفر، روزنامه واشنگتن پست گزارش داد که به نظر میرسد از هفت ایرانی که آزاد شدند، حداقل شش نفرشان قصد دارند در امریکا بمانند. این روزنامه نوشت بررسیهایش نشان داده که نادر مدانلو، خسرو افقهی، بهرام مکانیک، آرش قهرمان، علی صابونچی و احتمالاً تورج فریدی بعد از آزادی قصد دارند به اقامت در امریکا ادامه دهند. تصمیم یک زندانی آزاد شده دیگر بهنام نیما گلستانه معلوم نیست.

گاندوی ایرانی؛ از سعدی تا جیسون

کمتر از چهار سال بعد، سریالی از صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد بهنام «گاندو» که مستقیم و غیرمستقیم به ماجرای جیسون رضاییان میپرداخت. داستان درباره فردی بهنام مایکل هاشمیان است. این سریال که به خرج صدا و سیما ساخته شد، پر از گوشه و کنایههای مستقیم به حسن روحانی و تیم هستهای ایران بود. این کنایهها تا جایی پیش رفت که اعتراض نهاد ریاست جمهوری، نمایندگان مجلس و فعالان سیاسی و رسانهای را بهدنبال داشت. این تضعیف و حمله به دولت چنان بود که انعکاس آن به روزنامهها و رسانههای خارجی هم رسید.

در این سریال حتی به سعدی شیراز هم رحم نکرده و او را هم مورد حمله قرار داد. در سکانسی از قسمت بیست و ششم، صحبت از کتاب گلستان سعدی به میان میآید. در این سکانس یکی از شخصیتهای منفی امریکایی به آیدین ستوده (جاسوس) رو میکند و با نشان دادن نسخهای از گلستان سعدی میگوید: «ممکنه باورت نشه این قدر که این کتاب در تقابل با ایران به من کمک کرده، منابع مالی امریکا و قدرت دولت امریکا نکرده. این کتاب شاهکار بشره. توصیه میکنم شما هم بخونیش»!

گاندو مأموریتش را برای هماردوییهایش بهخوبی انجام داد و نمایندگان اصولگرای مجلس که همچنان از تصویب برجام عصبانی بودند با انتشار نامهای از صدا و سیما تشکر کردند. اما با وجود نارضایتیهای اصولگرایان از آنچه بین ایران و امریکا در خلال مذاکرات هستهای و توافقهای پس از آن روی داد، مذاکرات دیگری حداقل در بحث تبادل زندانیان ایرانی و امریکایی در جریان است.

سخنگوی دولت در آخرین نشست خبری خود، نظر وزیر امور خارجه را تأیید کرده و دوباره اعلام کرده است: برای تبادل فراگیر زندانیان آمادگی داریم. همه در مقابل همه./ایران جمعه

 

 

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار
پربازدیدها