اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • پنج شنبه ۳ بهمن ۱۳۹۸
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران
گزارش ایران آنلاین از سخنرانی ابراهیم توفیق

ما شرقی باقی می مانیم

ما شرقی باقی می مانیم

نشست «تخیل، جغرافیا و دوگانه شرق-غرب» با سخنرانی دکتر ابراهیم توفیق، استاد جامعه شناسی تاریخی و دکتر سید مهدی یوسفی، پژوهشگر جامعه شناسی، امروز، 16 آذر ماه در دانشکده روانشناسی دانشگاه تهران برگزار شد.

گروه اندیشه:

 هدف از برگزاری این نشست «تخیل، جغرافیا و دوگانه شرق-غرب» ، ارائه مدعای توفیق و همکاران در کتاب «نامیدن تعلیق» بود که به تازگی از سوی انتشارات مانیا هنر روانه بازار نشر شده است.

توفیق در کتاب « نامیدن تعلیق» تاکید می کند که تمامی ما در لحظات متفاوتی با این توضیح که ما در شرایط گذار از سنت به مدرنیته هستیم، برخورد کرده‌ایم، و اگر به حافظه‌ خود رجوع کنیم در مواجهه با هر مسئله‌ای، با توضیح آن در قالب «گذار» مواجه شده‌ایم طرحی در زهن نقش بسته است: دو لحظه‌ قبل «سنت» و بعد «مدرنیته» منجمد شده، و لحظه‌ طولانی مابین آن‌ها. آن‌چه قرار است این لحظه‌ طولانی میانی را توضیح دهد در خود لحظه‌ موجود نیست بلکه در قبل و بعد آن است. او این مکانیزم را پریدن از روی لحظه‌ حال یا «تعلیق زمان حال» می‌نامد. از نظر او، «تعلیق زمان حال» پیوندی درونی با «ادبیات گذار» دارد.

یوسفی: پیش از قاجار، چیزی به اسم شرق و غرب نداریم

در ابتدای این نشست یوسفی عنوان کرد که دوگانه شرق و غرب، به تدریج از نیمه دوره قاجار شکل می گیرد و ما پیش از قاجار چیزی به اسم شرق و غرب نداریم. او، تخیل جغرافیایی را در واقع، کنار هم چیدن و نظم دادن به سرزمین ها می داند که طی آن افراد در آن نظم تعریف شده جهان اطراف خود را ترسیم کرده و سرزمین ها را می شناسند.

به زعم او، از اواخر قرن نوزدهم است که نظم جدید در فهم جغرافیایی شکل می گیرد؛ انگلیس، فرانسه و یونان، جهانِ پیشرفته  تلقی شده و ما در نقطه عقب افتاده تصور می شویم تا آنجا که غرب اوج عقلانیت و شرق اوج بدویت پنداشته می شود. اینها لحظات جغرافیایی متفاوتی هستند که بر نظم فکری ما تاثیر می گذارد.

او معتقد است که از قرن هفدهم تا نوزدهم نظم جدیدی تحت عنوان دولت- ملت مبتنی بر تخیل جغرافیایی جدیدی از سرزمین شکل می گیرد. اتفاق جدیدی در جغرافیا می افتد و پیامد سیاسی آن قطعیت مرزها و اهمیت پیدا کردن آنها است که از قضا با ذات دکارتی شرق و غرب گره می خورد.

او در پایان تاکید کرد که امروز کشورها در یک دوگانه شرق و غرب نظم گرفته اند و این دو گانه روز به روز در حال ذاتی تر شدن است.

توفیق: ما شرقی باقی می مانیم

توفیق نیز در تکمیل صحبت های یوسفی عنوان کرد که نگاه قاره ای به جهان و تمایز ذاتی شرق و غرب در دوره قاجار جا افتاده و تخیل جغرافیایی تاریخیت پیدا می کند. به زعم او، در این دوره، تاریخ غرب، یک تاریخ بالنده تلقی شده و در مسیر تکامل است و ما نتوانسته ایم این مسیر را طی کنیم. استراتژی پیشرفت در خط زمان تعریف می شود و این پرسش شکل می گیرد که ایران چگونه می تواند خود را از وضعیت شرق بیرون بیاورد. بر اساس این تخیل جغرافیای، یک تخیل تاریخی گذراندیشانه شکل می گیرد و مدت ها ذهن نخبگان را به خود مشغول می کند که چگونه این گذار را سامان دهند. اما از یک جایی به بعد به مشکلاتی که در تاریخ مان بوده شک می کنیم، دگردیسی اتفاق می افتد  و دیگر گذار اندیشی، ایده مرکزی نیست و این لحظه ای است که گویا شک می کنیم که اساسا گذار ممکن شود.

او معتقد است که در ایده باستان گرایانه و ایدئولوژی پیشرفت که مبنای مشروطه است، عقب ماندگی به بیرون فرافکنی می شود اما از یک جایی به بعد در می یابیم که قضیه پیچیده تر است و گویی یک مانعی در ما وجود دارد که نمی گذارد، گذار ممکن شود، اینجا است که ایده گذار( چگونه پیشرفت کنیم؟) به ایدولوژی گذار( چه شده است که عقب مانده مانده ایم؟) بدل می شود.

او تاکید کرد که با صرف فرافکنی نمی توانیم مساله را حل کنیم و اینجا استراتژی پیشرفت است که تعیین کننده است

توفیق در پایان تاکید کرد که ما شرقی باقی می مانیم چون ساختارهای ما قدیمی اند و با صرف وجود پارلمان و وزارت خانه وضعیت ما تغییری پیدا نمی کند.

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

پیشنهاد سردبیر
پربازدیدها