اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • شنبه ۲۸ دی ۱۳۹۸
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

کلمات کلیدی
راهنمای تماشای نمایش «پینوکیو » به کارگردانی محمدرضا محمودی

تسلسل مداوم دروغ

تسلسل مداوم دروغ
محمد حسن خدایی

انتخاب عنوانی چون «پینوکیو» بر اجرایی که شخصیت‌هایی کم و بیش آشنا دارد، استقبال از یک چالش گریزناپذیر است، بخصوص که تماشاگران از همان ابتدا در پی مشابهت‌ و نقاط اتصال اجرا با پینوکیوی تاریخی می‌روند. گو اینکه در ادامه، مفهوم دروغ‌گویی است که همه چیز را سامان می‌بخشد.

 روایت پنجاه دقیقه‌ای «پینوکیو» بیش‌وکم در حال و هوای آدم‌هایی ا‌ست گرفتار موقعیت‌های بغرنج زندگی که برای صیانت نفس، مدام باید تصمیم بگیرند روایت خویش از واقعه را چگونه بازنمایی کنند. اینجاست که پای اخلاقیات به میان آمده و انتخاب بین راستگویی یا دروغ اهمیت می‌یابد. همان‌طور که «سام هریس» در کتاب «دروغ/اراده آزاد» متذکر شده «افراد به دلایل گوناگونی دروغ می‌گویند. دروغ می‌گویند تا شرمنده نشوند، تا در موفقیت‌هایشان غلو کنند و به کارهای خلافشان لباسی مبدل بپوشانند.» در اجرای پینوکیو هم با مواردی مشابه روبه‌رو هستیم. دروغ‌هایی که به مصلحت یا اجبار قرار است بر زبان جاری شده و خطاهای ما را رفع و رجوع کند تا ادامه زندگی ممکن شود. در انتها وقتی نتایج یک زیست‌جهان مبتنی بر دروغ به تباهی و جنایت ختم می‌شود، می‌توان موضع اخلاقی اجرای پینوکیو را به قضاوت نشست و در باب بیان پیچیده و تکرارشونده وقایع، اینگونه تفسیر کرد که گویی با نوعی چشم‌انداز مبتنی بر نسبیت‌باوری روبه‌رو هستیم که برای دوام آوردن می‌بایست دروغ گفت.
 به‌ لحاظ اجرایی صحنه چنان طراحی‌شده تا فروبستگی وضعیت، بازنمایی و در ادامه شدت یابد. دو راهرو که به موازات یکدیگر به درهای ورود و خروج منتهی و با صفحات سلفون قلمروگذاری شده‌اند. راهروهایی هم که محل عبور و مرور شخصیت‌هاست بین امر خصوصی و حوزه عمومی قرار دارد؛ محلی که اغلب به مواجهاتی نابهنگام میان آدم‌ها منتهی شده و گفتار حقیقت یا دروغ را امکان‌پذیر می‌کند. جهان نسبی‌گرا و پسامدرنیستی «پینوکیو»، نقش‌ها را همچون ویروس انتقال می‌دهد چرا که ایده اخلاقی اجرا مبتنی بر این آموزه است که دروغ‌گویی یا حقیقت‌گرایی، محصول وضعیت‌هاست و گویی سوژه‌ها اختیاری از آن خود ندارند. بنابراین «پینوکیو بودن»، در این جهان گرفتار بحران اخلاق، امری مسری، ناگزیر و مبتنی است بر سیاست بقا. چنانچه خود اجرا هم به تدریج گرفتار همان مکانیسمی می‌شود که در بیان دروغ‌ به‌کار می‌بندد و در مصرف افراطی آن، به اجرایی دروغ‌پردازانه بدل می‌شود که می‌توان آن را تا بی‌نهایت ادامه داد و مشغول بازنمایی غیرواقعی و بی‌پایان وقایع شد. پینوکیو نشان از بحرانی شدن روابط انسانی و لاجرم به‌کار بستن سلاح دروغ است. فیگورهایی چون کارآگاه، مرد همسایه، دختران نوجوان دبیرستانی و همچنین مادر و پدر، با مکانیسم جابه‌جایی در جایگاه قضاوت کردن یا قضاوت شدن قرار گرفته و نشان می‌دهند که در یک موقعیت مفروض و ثابت، کنش‌هایی قابل پیش‌بینی از خود بروز داده و اغلب منفعت شخصی مبتنی بر دروغ را به پادافره حقیقت‌جویی ترجیح می‌دهند.
 روایت محمدرضا محمودی از مناسبات دو دخترک نوجوان با والدین و نظم نمادین، نشان از بحرانی شدن حوزه اخلاق مردمان جامعه است. 
بحرانی که بازنمایی را هم در برگرفته و پینوکیو را به اجرایی کمابیش دشوار فهم و گاه گمراه‌کننده بدل کرده. یک جهان پینوکیویی که دیگر خبری از سادگی در آن نیست و فرمی پیچیده دارد.
کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار