اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • شنبه ۲۸ دی ۱۳۹۸
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

یوسف باپیری از وضعیت جشنواره های تئاتری در سال های اخیر می گوید

جشنواره های رقابتی در حال ترویج خشونت اند

جشنواره های رقابتی در حال ترویج خشونت اند

این روزها جشنواره‌های ریز و درشت و رنگارنگ تئاتری به شکل رقابتی در جریان هستند که باعث تولید گفتمان‌های متخاصم شده است؛ دقیقاً هم مشخص نیست که در این جشنواره‌ها آیا جوانان جویای نام قرار است معرفی شوند یا کیفیت اجراها مدنظر است یا اصلاً هدف اصلی ترویج سیاست‌های از پیش موجود است.

 یوسف باپیری از کارگردانان تحصیلکرده و جوان است که علاوه بر داوری در جشنواره تئاتر فجر و دیگر جشنواره‌های تئاتری، سابقه برگزاری کارگاه‌های آموزشی را هم در کارنامه خود دارد و آخرین اجرای وی به‌ نام «اسلو» در ایرانشهر محل بحث‌های گوناگون شد. کیفیت و کمیت جشنواره‌های تئاتری موضوع اصلی گفت‌وگوی «ایران» با یوسف باپیری است که در ادامه می‌خوانید.
ما شاهد رخوت و سکون در بیشتر جشنواره‌های تئاتری هستیم و دیگر شاهد آثار خلاقانه‌ای مثل گذشته نیستیم. گویا تولیدکنندگان دنبال سیاست‌های جشنواره‌ها‌ هستند و از سیاست‌های اجرا و شیوه‌های نوآورانه غافل شده‌اند. برخی نویسندگان مطرح ایرانی هم مشغول به اقتباس از رمان‌های غربی شده‌اند.
تلاش می‌کنم تا به صورتی کلی به این بحث بپردازم. ما باید از نظر فنی به جشنواره‌ها نگاه کنیم. طبیعتاً وضعیت جشنواره‌های تئاتری نسبت مشخصی با خود وضعیت تئاتر به‌صورت کلی دارد؛ اگر وضعیت تئاتر مثلاً در شهرستان‌ها وضعیت مناسب و مطلوبی بود دیگر مسأله ما اکنون جشنواره‌های تئاتری نبودند. نسبت این دو موضوع مهم است. من به گروه‌های تئاتری که معمولاً بواسطه جشنواره‌ها فعالیت می‌کنند از نظر فنی و تکنیکال که نگاه می‌کنم و در همان نظر اول متوجه اشکالات عمده‌ای می‌شوم. مثلاً روابط اجتماعی که اصولاً تئاتر به مثابه یک نهاد اجتماعی باید در یک گروه تئاتری ایجاد کند دارد ضد خود عمل می‌کند. جشنواره‌ها دچار رقابت‌گرایی مفرط شده‌اند و مسأله اصلی اجراهای جشنواره‌ای هم رقابت و جایزه است و اصلاً هم به مردم و مخاطب و خود تئاتر کاری ندارند. در واقع، آنان مشغول تولید تئاتر برای داوران مشخصی هستند که این خود در تاریخ تئاتر جهان قابل بررسی است. هدف هم تنها گرفتن جایزه است و اگر برنده این رقابت نشوند به مثابه بازیکنان ناراضی فوتبال از رأی داور رفتار می‌کنند. نکته جالب دیگر این است که مبلغ ناچیز کمک هزینه و جایزه‌های جشنواره برای برخی گروه‌ها در طول سال به مثابه درآمدی است که از طریق آن گذران زندگی می‌کنند که این وضعیت از خانواده‌های تحت پوشش بهزیستی و کمیته امداد هم وحشتناک‌تر است و دولت به جای حل مشکل فقط تعداد جشنواره‌ها و جایزه‌ها را افزایش می‌دهد و برخی به آن معتاد شده‌اند. در جشنواره‌های موضوعی که اوضاع به مراتب بدتر است و خلاقیت و نوآوری، آخرین چیزی است که گروه‌ها دنبال می‌کنند. و تنها موضوع‌هایی کلیشه‌ای را تکرار می‌کنند. گروه‌های تئاتری هم فقط دلخوش به سفری به سوی شهری دیگر و دریافت کمک هزینه و احتمالاً کسب جایزه هستند. خیلی جالب است که جشنواره‌ها از نظر اقتصادی هم در ایران توجیهی ندارند ولی گروه‌های نمایشی فقط به‌دنبال کسب درآمد هستند. در اینجا نمی‌توان میان تئاترهایی که در جشنواره‌ها شرکت می‌کنند و تئاترهای به اصطلاح جریان اصلی که دنبال درآمد و سود هستند تفکیکی قائل شد. کارگردانان شاخص ایران هم رغبتی به منظور حضور در جشنواره‌ها ندارند. گروه‌های حرفه‌ای دنبال اجراهای خود هستند؛ به‌عنوان مثال گروه تئاتر «لیو» به سرپرستی حسن معجونی میلی به حضور در جشنواره‌‌ها ندارد با اینکه در شهرستان‌ها هم فعال است.
یعنی جشنواره‌ها از تئاترهای حرفه‌ای دور شده‌اند؟
مثلا امیررضا کوهستانی به‌عنوان یک چهره جهانی در تئاتر ایران در هیچ کدام از جشنواره‌های تئاتری حاضر نیست و شاید رغبتی هم ندارد که باشد. باید بپرسیم چرا این گروه‌ها و کارگردانان حرفه‌ای در جشنواره‌ها حاضر نمی‌شوند. طبیعتاً اگر چهره‌های مطرح و جهانی تئاتر ایران در جشنواره‌ها حاضر شوند با استقبال فراوان مردم هم روبه‌رو خواهیم شد. اگر گروه حسن معجونی به جشنواره تئاتری چون جشنواره تئاتر فتح خرمشهر می‌آمد شاهد توجه فراوان علاقه‌مندان تئاتر در این شهر بودیم و شاید از شهرهای دیگر هم روانه این مکان می‌شدند. واقعاً چرا گروه‌های حرفه‌ای از جشنواره‌ها دلزده هستند؟ جالب است که در بیشتر جشنواره‌های منطقه‌ای و استانی تأکید بر متن‌های ایرانی، آموزش و کارگاه‌های هنری می‌شود ولی هیچ کدام از این اهداف تاکنون محقق نشده است. 
سؤال من این است که چرا روی این سیاست‌های شکست‌خورده پافشاری می‌کنیم و هر سال آنها را تکرار می‌کنیم؟! چرا داوران و سیاستگذاران تکراری در همه این گردهمایی‌ها حاضر هستند؟ جالب است که نام برخی داوران از دهه شصت تا امروز تکرار می‌شود. چرا؟ با این روند دنبال چه تحولی هستیم؟ اگر قرار بود تحولی شکل بگیرد که گرفته بود! چرا انقدر روی تولید نمایشنامه‌ ایرانی تأکید دارند ولی دستمان پر از خالی است؟ ای کاش تأکید می‌کردند تا نمایشنامه‌های مهم ادبیات نمایشی جهان اجرا شوند تا بحث آموزش و پژوهش هم جدی گرفته شود. کدام نمایشنامه ایرانی تولید شده است؟ آنقدر کیفیت آنها پایین است و آنچنان از نوآوری دور هستند که حرفی برای  گفتن ندارند.
پس احتیاج به اصلاح امور داریم؟
ما به‌جای اینکه سیاست‌های غلط را اصلاح کنیم درگیر داوری و رقابت و مسائل حاشیه‌ای شده‌ایم. همان‌طور که می‌دانید رقابت باعث خشونت می‌شود. گروه‌ها باید در جشنی همگانی شرکت کنند و روابط اجتماعی خود را گسترش بدهند ولی شاهد خشونت و درگیری و نفرت و خشم هستیم. همه با هم دشمن شده‌اند.
 ما به‌جای اینکه اجراهای همدیگر را نگاه کنیم و با یکدیگر گفت‌وگو کنیم با هم درگیر هستیم. این بحث خیلی جدی است. باید هر چه زودتر سیاست‌های غلط و رویکردهای فعلی جشنواره‌‌ها اصلاح شود. من اگر مسئول باشم حتی یک آدم تکراری در ستادهای اجرایی به خدمت نمی‌گیرم. مهم‌ترین عنصر در تئاتر بدن‌ها هستند. ۳۰سال است که یکسری بدن‌ در تمام جشنواره‌ها دیده می‌شوند! مگر این موضوع باعث تغییر می‌شود؟! نسل جدید هم تحصیلات تئاتری دارد و هم اجراهای درخشانی دارد و هم تأثیر گذاشته‌اند 
ولی در شهرستان‌ها و جشنــــــــــواره‌ها بـــــــه کار گرفتـــــــه 
نمی‌شوند.
کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

آخرین اخبار