در حاشیه نمایشگاه «خانه‌ها و کاج‌ها» در گالری هما

وقتی تهران نوستالژیک می‌شود

فرهنگی /
شناسه خبر: 521357

منتقدتاریخ نقاشی معاصر، تصاویر نوستالژیک زیادی از فضاهای قدیمی و مناظر شهری دیده است؛ هنرمندانی همچون ثمیلا امیرابراهیمی و متأخرتر هنرمندانی همچون ایمان افسریان فضاهای معماری قدیمی را گاه در جزئیات و گاه در منظره و دورنما با دلالت‌های زیبایی‌شناسانه و معنایی دستمایه کارهایشان قرار داده‌اند.

ایستادن و لذت بردن از ۶ اثر رنگ‌ روغن طاهر پورحیدری کار سختی نیست. آنها هم لذتی بصری و هم حسی نوستالژیک از تهران قدیمی را با بازنمایی ساختمان‌های قدیمی، بام‌های حلبی و پنجره‌های تمام‌ قد و البته کاج‌ها را با ظرافت و دقت تمام در تناسبات فرمی و رنگی به تصویر می‌کشند؛ به‌طوری که می‌توان مدت‌ها روبه‌روی شان ایستاد و به درختان کاج زنده و مرده آنها چشم دوخت؛ کاج‌هایی که به نظر هنرمند دیگر تنها شده و در زیبایی‌شناسی حال حاضر ما جایگاهی ندارند.  پورحیدری در بیانیه خودش اینگونه آورده است: «تصویر تهران بدون کاج، تصویری ناقص است!» برای او این خانه‌ها و درختان در دل تهران خاکستری، دلگیر و غیرشاعرانه، یادآور شعری عاشقانه‌اند اما به‌ نظر می‌رسد، شاعرانگی عاشقانه او گرفتار نوعی بینش کلیشه‌ای و متداول است.
نقاشی‌ها زیبا هستند و زیبایی می‌تواند احساسات را برانگیزد ولی اگر در جست‌و‌جوی معنا یا غنای کلمات تصویری نقاشی باشیم، این تصاویر به وضوح قدرتشان را از دست می‌دهند. فقط کافی است کمی بیشتر در برابر نقاشی‌ها ایستاد و به آنها خیره شد تا جلوه اولیه آنها کم‌کم رنگ ببازد. چیزی که در وهله اول ذهن را به خود مشغول می‌کند، ساخت‌وسازهای واقع‌گرایانه آثاری است که خودشان را بیش‌تر از هر چیزی به عکاسی و به‌طور مشخص به عکاسی مستند شهری شبیه می‌کنند و پس‌ از آن که کمی دقیق‌تر شویم، تصاویر اینستاگرامی از خیابان‌ها، درها و پنجره‌های قدیمی عکاسان فضای مجازی به ذهن متبادر می‌شود.
کوچک‌ترینِ آثار ۱۲۰ در ۱۰۰ و بزرگ‌ترین آنها ۱۶۰‌ در ۱۴۵ سانتی‌متر دارند که همگی به چشم مربع می‌آیند و باز همین دلیلی است که تصاویر اینستاگرامی با انواع فیلترها و افکت‌هایش را برای مخاطب زنده ‌کند. همه نقاشی‌ها بجز یکی، از مناظر شهری نقاشی شده‌اند؛ نگاه عکاسانه‌شان بجز در یک مورد، ساختمان و درخت‌هایی را نشان می‌دهد که انگار فردی از ساختمانی دورتر در همان ارتفاع از آنها عکاسی کرده است. هنرمند منظره‌هایی را می‌بیند که نه‌ فقط بکر و بدیع نیستند که اتفاقاً نمونه‌های بسیاری از آنها در فضاهای هنری مجازی و عکاسانه رؤیت و تجربه شده‌اند.
ساختمان‌های قدیمی و درختان به‌ صرف قدیمی بودنشان زیبا و رؤیایی ترسیم شده‌اند و پای شاعرانگی نقاش از این حد فراتر نمی‌رود. برخلاف همه آثار اما یک نقاشی از فضای داخلی قدیمی این نگاه رایج را مستثنی می‌کند. گویی که ما با تجربه زیسته هنرمند رودر رو می‌شویم و آن زیبایی و شاعرانگی دوردست را به شکلی دیگر و در فضایی نزدیک حس می‌کنیم، از خلال یک در نیمه‌باز، پنجره شکسته و آفتاب بی‌رمق به تماشای کاج او می‌رویم. شاعرانگی نقاش این بار، صرفاً دور و نوستالژیک نیست بلکه نزدیک و قابل‌ درک است زیرا از حس و تجربه‌ای می‌گوید که تماشاگر می‌تواند فارغ از زیبایی صرفش با آن همذات‌پنداری کند و خودش را در آن حس کند.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.