وقتی چراغ‌های رابطه خامــوش شد

دانش و فناوری /
شناسه خبر: 519422

در سریال بازماندگان (The Leftovers) در کسری از ثانیه، درصدی از مردم در همه جای دنیا ناگهان ناپدید می‌شوند. خانواده‌ای بر سر میز نشسته‌اند و مادر خانواده در حال آماده کردن غذاست که ناگهان شوهر و فرزندانش نیست می‌شوند.

 زن و شوهری در حال پیادهروی هستند که در آن لحظه مذکور از روی زمین محو میشوند. فرزند از آغوش مادر میرود و پدر در حالی که پشت میز کار نشسته. همه در بهتاند. آنان که ماندهاند، مستأصل و غمگین نمیدانند چه کنند. کسی از رفتگان خبر ندارد.

عصر روز شنبه بیستوپنجم آبان ۹۸ نیز یک درصد از جمعیت کل جهان ناگهان از عرصه ارتباطات جهانی محو شدند. چراغهای رابطه خاموش شدند و آنان که بازماندند در شبکههای اجتماعی و ارتباطی با یک خلأ بزرگ مواجه شدند. ما اما این بار از دسته رفتگان بودیم در سریال بازماندگان. برای آنان که آن روز در ایران بودند، جریان اینطور بود که ناگهان پردهای افتاد و ارتباطها قطع شدند. ما هم را میدیدیم ولی فقط در محدوده جغرافیای نزدیک. میگویند قطعی سراسری ۱۳۹۸ اینترنت در ایران از پیچیدهترین و گستردهترین قطعیهای اینترنت در جهان بوده و محدوده قطعی تمام خاک ایران را دربرگرفته است و در اوج قطعی فراگیر فقط ۵ درصد از ایرانیان از خاک ایران به اینترنت جهانی متصل بودهاند.

آیا پیش از این قطعی اینترنت در جهان اتفاق افتاده است؟

اگر جواب این سؤال را بخواهید پاسخ در یک کلمه است: بله.

پیش از این  در سال  ۲۰۱۱  مصراقدام مشابهی انجام داد. همچنین سودان و اتیوپی نیز در تابستان سالجاری در موارد مشابه اینترنت را قطع کردند. ایران اولین کشوری نیست که برای کنترل ناآرامیها چنین کاری میکند ولی بهنام کشورهای ذکر شده کمی دقت کنید. شاید در مقام مقایسه از جهت فرهنگ و توسعه نباید نام ایران کنار آنها قرار بگیرد.

سیاسیون دفاع میکنند

در زمینه قطعی اینترنت سراسری بین مسئولان امنیتی و انتظامی اتفاق نظر است و معتقدند یکی از راهکارهای مهم کنترل وضعیت بوده است. اما برخی از نمایندگان مجلس و فعالان سیاسی از همان ابتدا با این امر مخالف بودند و خواستار برگشت اینترنت به زندگی مردم بودند. در این میان کسانی مانند وزیر ارتباطات هم مخالفتش را با این امر اعلام
و بهصراحت عنوان کرد در قطع شدن اینترنت دخالتی نداشته و تصمیم از شورای امنیت گرفته شده است.

برخی اینترنت را فقط سیاسی دیدند. علی فدوی، جانشین فرمانده سپاه پاسداران در این رابطه گفته است: «اینترنت مجرای خباثتهای امریکاست.» کسانی هم مانند حجتالاسلام احمد خاتمی از این اقدام دفاع کردند و حتی خواستار ادامه آن شدند. او گفته است: «تقاضا دارم اینترنت را بازِ باز نکنید. دیدید که به مردم جنایت یاد میدادند.»

اینترنت سیاسی است؟

یک هفته طول کشید تا بخش زیادی از مردم به اینترنت دسترسی پیدا کنند. در زمان نوشتن این گزارش هنوز اینترنت موبایلها وصل نشده و اینترنتهای خانگی نیز در برخی استانها همچنان قطع هستند. وسعت خسارات قطعی اینترنت به اندازه خودش زیاد بوده است. تنها از جنبه اقتصادی که قابل برآورد کردن است، بنا به گزارشهایی که «تابناک» و «عصر ایران» منتشر کردند، میزان خسارت ناشی از هر روز قطعی اینترنت در ایران مبلغی معادل ۳۶۹ میلیون دلار امریکا برابر با ۴۳۰۰میلیارد تومان برآورد شده است. اما بار این خسارت اقتصادی بر گردن چه کسانی سنگینی کرد؟ قطع اینترنت باعث تعطیلی برخی از آژانسهای مسافرتی، هواپیمایی و تورهای گردشگری در ایران شد. صرافیها بسته، بورس و شرکتهای خرید و فروش آنلاین تعطیل شدند. شرکتهای دانش بنیان دست از کار کشیدند. نقلوانتقالات بانکی مختل شد و بسیاری از قطعه سازان که در شراکت با شرکتهای خارجی بودند ضرر و زیان زیادی تحمل کردند. شاید بیش از همه کسب و کارهای خرد و خانگی که از طریق شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام و تلگرام امرار معاش میکردند با تنگنا مواجه شدند. طبق گزارشها قطع اینترنت باعث کسادی در بازار سینما و تئاتر شد بهطوری که فروش فیلمها تا ۶۰ درصد و نمایشها تا ۷۰ درصد کاهش داشتند. براساس گزارش ایلنا، فروش فیلمهای در حال اکران از ۱۸ الی ۲۳ آبان در سراسر کشورحدود ۶ میلیارد تومان بود، اما در هفتهای که اینترنت قطع بود از ۲۴ الی ۳۰ آبان کل فروش به ۳ میلیارد و ۱۴۳ میلیون تومان در کل کشور رسید.

اما بخشی از خسارتهای قطعی اینترنت که در هیچ آمار و برآوردی محاسبه نمیشود، وجه ضرر و زیان اجتماعی است. سخنگوی فراکسیون فناوری مجلس در همان روزهای نخستین گفته بود عدم دسترسی به اینترنت ایجاد التهاب و استرس میکند و به یک نارضایتی جدید مبدل شده است. اما برای بسیاری از کاربران اینترنت این التهاب و استرس چاشنی خشم و غم هم داشت.

طبق آمار رسمی ضریب نفوذ اینترنت از ۱۰ درصد در سال ۹۲، به ۹۰ درصد در سال ۹۸ رسیده است و تعداد کاربران فضای مجازی، ۷۳ درصد جمعیت ایران را تشکیل میدهند. در این میان ۵۷ درصد از مردم ایران عضوی از یکی از شبکههای اجتماعی شدهاند و دقایق بلکه ساعتهایی از روز خود را در دنیای مجازی سپری میکنند. ارتباط آسان با فرزندان، خویشان و دوستان امروزه بخشی از مراودات روزمره خانوادهها شده است. زندگی اجتماعی در ایران در سایه چنین تکنولوژی رشد کرده و چنان در هم تنیده که در شبکههای اجتماعی دوستیهای مجازی و گاهی عمیق جایش را به معاشرتهای دوستانه داده است. حضور در شبکههای اجتماعی، همه را تبدیل به بدن واحدی میکند که تجربه مشترکی را از سر میگذرانیم. قطع ناگهانی اینترنت به مثابه آن است که بخشی از این تن واحد قطع شود. این جدایی درد دارد و هراس میآورد./ایران جمعه

 

کلمات کلیدی

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.