اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • یکشنبه ۲۴ آذر ۱۳۹۸
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

واکاوی یک حقیقت گریزناپذیر

واکاوی یک حقیقت گریزناپذیر

در قرن حاضر که مهاجرت و پناهندگی از جمله مهم‌ترین پدیده‌های زندگی امروز به شمار می‌آید یکی از مفاهیمی که مورد توجه نظریه‌پردازان حوزه‌های مختلف قرار گرفته، بحث جهان وطنی است؛ مفهومی که طرح‌کنندگان آن به دنبال گذر از تفکرات ناسیونالیستی و ملیت‌گرایی برآمده‌اند، بلکه از این طریق امیدی به گذر انسان امروز از تعصبات قومیتی و مشکلاتی باشد که سبب می‌شوند.

«ژاک دریدا» فیلسوف فرانسوی الجزایری تبار هم یکی از افرادی است که توجهی جدی به این مبحث دارد؛ آنچنان که در کتاب «جهان وطنی و بخشایش» به تفصیل به آن پرداخته است. همانطور که از اسم کتاب هم برمی آید، دریدا در این کتاب به مقوله‌های بخشایش، جهان‌وطنی و شهرهای پناهندگی می‌پردازد. او همچون روال دیگر نوشته هایش این مفاهیم را مورد دیکانستراکشن (ساختار شکنی یا واسازی) قرار می‌دهد و امر متناقض و دوگانه را در آنها نمایان می کند. اما دلیل این توجه دریدا چیست؟ همانطور که امیرهوشنگ افتخاری‌راد که ترجمه این کتاب را برعهده داشته هم در پیشگفتارش آورده، دریدا از این جهت به مفهوم مذکور توجه نشان داده که یکی از معضلات زندگی امروز بویژه در کشورهای غربی و پیشرفته کشتار پناهجویان و رفتارهای گاه‌ نژادپرستانه با آنان است. ابتدای کتاب او از این می‌گوید که مفهوم جهان‌وطنی از کجا آمده و اصلاً چرا مفاهیمی از این دست باید مورد توجه همگان باشد و مصادیق مختلفی هم درباره آن آورده است. این بخش در نتیجه مقاله‌ای است که دریدا سال 1996 در پاسخ به دعوت «پارلمان بین‌المللی نویسندگان» نوشته، مقاله‌ای درباره شهرهای آزاد یا همان شهرهای پناهندگی که در صورت امکان جدا از کشورها و همبسته با یکدیگر باشند. بخش دوم کتاب به بحث بخشایش تعلق دارد، دریدا این مفهوم را با اتکا به ادیان ابراهیمی ساخته، اینکه او جانبدار بخشایش ناب و فارغ از هر شرطی است و با تقلیل آن به مفاهیمی همچون تاوان، رستگاری، وفاق ملی و... مخالف است. آنچنان که حتی تأکید می‌کند بخشایش تنها زمانی معنا و مفهوم می‌ یابد که شامل امری نابخشودنی و به اصطلاح ادیان گناه کبیره باشد؛ دریدا در نهایت بعد از طرح این دو مفهوم، مخاطب را به دنیایی از تناقضات و دوگانه‌ها پرت می‌کند و به قول مترجم آسودگی را از خواننده می‌گیرد. اما درباره خود ژاک دریدا هم جالب است بدانید که نظریات او تأثیر بسیاری بر فلسفه پسامدرن و نقدادبی معاصر برجای گذاشته است. این فیلسوف فرانسوی را در جهان بیشتر به  خاطر جنبشی می‌شناسند که به نام واسازی شناخته شده است، هدف اصلی او خنثی کردن چیزی است که خود آن را عقل مداری خوانده است.
جهان وطنی و بخشایش
نویسنده: ژاک دریدا
مترجم: امیرهوشنگ افتخاری راد
ناشر: گام نو
تاریخ انتشار: 1398

نویسنده مریم شهبازی
کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

پیشنهاد سردبیر