اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • یکشنبه ۲۹ دی ۱۳۹۸
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران
گزارش اختصاصی ایران آنلاین از نشست روز جهانی فلسفه با موضوع «آزاد اندیشی»

پاسخ رضا داوری اردکانی به اینکه «چرا باید فلسفه بخوانیم؟»

پاسخ رضا داوری اردکانی به اینکه «چرا باید فلسفه بخوانیم؟»
مهسا رمضانی

نشست روز جهانی فلسفه با موضوع «آزاد اندیشی»، امروز، 28 آبان ماه در موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، برگزار شد. دکتر رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم ایران، دکتر خسرو باقری، استاد فلسفه دانشگاه تهران، محمد راسخ، استاد فلسفه حقوق، دکتر شهرام پازوکی، عضو هیات علمی موسسه حکمت و فلسفه ایران حسین شیخ‌رضایی، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور و امیرحسین خداپرست عضو هیات علمی موسسه حکمت و فلسفه از سخنرانان نشست روز جهانی فلسفه با موضوع «آزاد اندیشی» بودند.

ایران آنلاین / گروه اندیشه:

داوری اردکانی: مردم فلسفه را مستقیما از فیلسوفان نمی آموزند

دکتر داوری اردکانی سخنرانی خود را با اهمیت مراسم و مناسک در جامعه آغاز کرد و برای مناسک و مراسم  دو وجه قائل شد؛ نخست وجه تذکر دهندگی و دوم وجه پوشانندگی. به زعم او، برگزاری مراسم و مناسک از اهمیت بسیاری برخوردار است اما نباید به ظاهر آن بسنده کرد و اصل قضیه که وجه تذکردهندگی است، فراموش کرد آنچنانکه در جامعه ما مراسم و مناسک زیاد برگزار می شود  تا قدری از کم کاری های ما را بپوشاند.

او معتقد است که ما معمولا به این فکر نمی کنیم که فلسفه به چه کار می آید؟ در همین جا لازم است بگویم که فلسفه به کار ما نمی آید. فلسفه یک یافت دارد و یک تفصیل و تشریح. کتابهای فلسفه هم تفصیل است و هم یافت فیلسوف. اگر جمهوری افلاطون با مابعدالطبیه متفاوت است، دلیلش این است که دو یافت متفاوت داشتند. افلاطون گفته است فلسفه را نمی شود آموخت، مگر اینکه اتصالی بین دو روح برقرار شود. به این معنا که پشت و باطن فلسفی را نمی توان انتقال داد.

داوری تاکید کرد که مسائل امروزمان را نمی توانیم از فارابی، ابن سینا و ملاصدرا بپرسیم، مثلا نمی توان از فارابی در مورد مساله ترافیک و بانک سوال کرد و پاسخی را مستقیما از آثار او استنباط کرد، ما از فیلسوفان علاوه بر اینکه مسائل را یاد می گیریم باید راه و رسم و تفکر را هم یاد بگیریم.  مردم از کانت چیزی نمی آموزند، اما کانت یک روشنگری و راهگشایی دارد و از رهگذر فلسفه اش افقی را فراروی انسان تاریخی قرار می دهد و توجه انسانها را به این افق جلب می کند.

آنچه داوری می کوشید تبیین کند، این بود که مردم فلسفه را مستقیما از فیلسوفان نمی آموزند بلکه فیلسوفان بنایی را می گذارند و این بنا منتشر می‌شود و همه را بهره مند می کند. به زعم او، فیلسوفان، یابندگانند، می یابند، اعلام می کنند و دیگران هم از یافته های آنها بهره می برند.

از این رو، او معتقد است که عقل آموختنی نیست، بهره مندی است و فیلسوفان این بهره مندی را اعلام می کنند.

وی در پایان عنوان کرد روز جهانی فلسفه اگر ما را به این پرسش وادارد که فلسفه به چه کار می آید؟ و چرا باید فلسفه بخوانیم؟ آن وقت چگونه فلسفه خواندن را هم یاد می گیریم. فیلسوف شدن به کتاب خواندن زیاد نیاز دارد. اگر با آگاهی بدانیم مسائل چه نسبتی با هم دارند و به باطن فلسفه راه ببریم؛ سیستم ابن سینا، دکارت، فارابی، هایدگر و ... بشناسیم، آن زمان می توانیم از فلسفه بهره ای ببریم.

باقری: استبداد در فلسفه جایی ندارد

دکتر خسرو باقری، معتقد است یکی از اصول اساسی در آزاد اندیشی، تفکر انتقادی است و بر این اساس، تاکید کرد که فلسفه با آزاداندیشی در نسبت وثیقی قرار می گیرد و  استبداد در فلسفه جایی ندارد

به زعم او، آموزش هم می تواند تسهیلگر تفکر انتقادی و هم مانع آن باشد. آموزش دسترسی پیدا کردن به حاصل افکار و اندیشه های پیشینیان است و ما در مواجهه با آن می توانیم به دو شیوه عمل کنیم؛ نخست به درک و ارزیابی محتوای پیشینیان بپردازیم و دوم صرفا به جذب این اندیشه ها بسنده کنیم. باقری معتقد است که شیوه اول می تواند تسهیلگر تفکر انتقادی و شیوه دوم به عنوان مانع تفکر انتقادی عمل کند.

او در ادامه پرسید، در جامعه ما کدامیک از این دو شیوه( ارزیابی اندیشه ها یا جذب اندیشه ها) به کار گرفته می شود؟ او معتقد است که اندیشه های فلسفی گاه به تقدیس و ترویج اندیشه های یک فیلسوف خاص محدود می شود.

به زعم باقری، تفکر انتقادی، تخریب فکر موجود و ممکن نیست، یک مهارت نیست که آموختنی باشد بلکه دغدغه حقیقت داشتن است، دوری از جزمیت، کاوش در مفروضات باورها  است. هیچ چیزی را نباید مسلم گرفت.

او در ادامه به چند الگوی اساسی در تبیین تفکر انتقادی اشاره کرد؛ نخست، رویکرد کانتی که به زعم او، در این الگو هدف طرح پرسش های استعلایی است و از امکانات یک تفکر سوال می شود.

دوم، رویکرد انقلابی است، در این شیوه زیر و رو کردن اندیشه ها و عبور از آنها محل نظر است و انتقاد، به معنای زیر سوال بردن کل به کار می رود.

سوم، رویکرد پست مدرن یا پسا ساختارگرایانه که نه دقیقا استعلایی و نه دقیقا انقلابی است بینابین است.

او در پایان تاکید کرد نمی توان به صورت خلق الساعه توقع تفکر انتقادی داشت و باید قابلیت هایی را در جامعه ایجاد کرد، اعم از این که فضای اندیشه را با ویژگی های احتمالی علم و معرفت پر کنیم، به همه افراد فرصت انتقاد بدهیم، صراحت لهجه و آزادی بیان را ترویج دهیم و ....

پازوکی: آزاد اندیشی، گشایش در تفکر است

دکتر شهرام پازوکی، معتقد است که در متن تفکر دینی اسلامی هیچ کدام از طوایف مسلمان به اندازه عرفا درباره آزاد اندیشی سخن نگفته اند. به زعم او، تفکر درعرف عرفانی مستلزم یک سیر است و آن حرکت از باطل به سوی حق است. باطل مراتب دارد و هر چه زدوده شود حق بیشتر خود را می نمایاند. در این فضا، لازمه این ذات ( سیر از باطل به سوی حق)  آزاد اندیشی است. او معتقد است که آزاد اندیشی، گشایش در تفکر است و نتیجه آن در صلح بودن با کل هستی است.

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

پیشنهاد سردبیر
پربازدیدها