کتاب و کتابخوانی و چشم‌اندازهای پیش رو

این 13 دقیقه ناچیز‌

فرهنگی /
شناسه خبر: 516950

بررسی‌ها و داده‌های آماری نشان می‌دهد که سرانه کتابخوانی ایرانیان طی 4 سال گذشته دچار ریزش نشده است. گرچه این سرانه شایسته جامعه فرهنگ‌مدار ایران نیست و باید شرایطی فراهم شود که سرانه مطالعه در آینده وضعیت بهتری پیدا کند.

بر اساس یافته‌های موج سوم، مصرف کالاهای فرهنگی در ایران و از میان پاسخ 15 هزار و 600 نمونه به‌ داده‌های ارائه شده مطالعه کتاب و میزان و انواع آن مورد رصد و پایش قرار گرفته است. در این بین آن‌گونه که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در آخرین سفر استانی خود به پایتخت کتاب ایران، استان یزد، اشاره کرد در 4 سال گذشته و در فاصله مرحله دوم تا سوم این پیمایش، سرانه کتابخوانی در بین جامعه ایرانی روی عقربه 13 دقیقه در روز و یک ساعت و 30 دقیقه در طول هفته متوقف شده است. این آمار درصد ناچیزی هم افزایش داشته که از چند صدم درصد فراتر نرفته و چندان قابل اعتنا نیست. در داده‌های مرتبط با کتاب در این پیمایش، از جامعه ایرانی شامل عموم مردم و جمعیت کتابخوان پرسیده شده که چه میزان می‌خوانند و چه می‌خوانند؛ بی‌تردید پاسخ جامعه آماری به این سؤال به‌ میزان قابل توجهی می‌تواند در ترسیم وضعیت کنونی خواندن ایرانیان کارساز باشد.
اینکه با‌ وجود متغیرهای پرتعداد و شرایط دشوار و طاقت فرسا که حوزه فرهنگی به‌خصوص حوزه ضعیف نشر و مطالعه را تحت فشار قرار داده، سرانه کتابخوانی ایرانیان طی 4 سال گذشته دچار ریزش و فروپاشی نشده‌، را باید متأثر از چه مؤلفه‌هایی دانست؟ به‌نظر می‌رسد با همه پیش‌فرض‌های موجودی که در این زمینه وجود دارد گرانیگاه ثابت ماندن سرانه کتابخوانی در جامعه ایرانی را باید در تحرکاتی جست‌وجو کرد که منجر به ایجاد انگیزه‌های مضاعف‌تری نسبت به گذشته در امر خواندن کتاب شده‌ است. اگر چه نمی‌توان از ثابت‌ماندن سرانه مطالعه در کشور طی 4 سال گذشته ذوق‌زده شده و آن را شگرف و خارق‌العاده دانست، اما از اینکه با تغییر ذائقه مخاطبان، تغییرات بنیادین تکنولوژیک و ارتباطی به‌خصوص انگاره‌های فضای مجازی و سایر رقبای کتاب، هنوز سرانه کتاب از آن میزانی که در چهار سال گذشته تعیین شده بود تغییر منفی نداشته، جای امیدواری وجود دارد.
در این میان اقدامات و تحرکات فرهنگی با محوریت کتاب و کتابخوانی که در چهار سال گذشته به ‌عنوان سیاست‌های راهبردی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فراگیر شده و حتی در کوچه پس‌کوچه‌های محلات و روستاهای دورافتاده کشور هم می‌توان از آن نشانی یافت، به‌طور قطع و یقین در این زمینه مؤثر بوده و به پایداری سرانه کتابخوانی در کشور کمک شایانی کرده است. رقابت‌های فرهنگی حول محور کتاب مانند انتخاب پایتخت کتاب ایران، روستا و شهر دوستدار کتاب و راه‌اندازی هزاران باشگاه کتابخوانی در سراسر کشور، ایجاد رقابت بین صدها شهر و روستا، حل مشکلات کتابفروشان، هدایت یارانه‌های حوزه نشر به‌سمت مصرف‌کننده واقعی، اجرای طرح‌های حمایتی فصلی و ده‌ها فعالیت ریز و درشت در حوزه کتاب و کتابخوانی از عوامل مهم ثبات سرانه مطالعه در کشور هستند که نمی‌توان به‌آسانی بر این اقدامات و فعالیت‌ها چشم‌ بست. اگر چه این سرانه به هیچ‌وجه شایسته جامعه فرهنگ‌مدار ایران نیست و برای بهبود کتابخوانی باید بیش از پیش تلاش و برنامه‌ریزی کرد. اما می‌توان امیدوار بود با انجام تحرکات اقدامات مؤثر روزهای بهتری در زمینه کتابخوانی پیش‌رو داشته باشیم.‌

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.