سینمای ایران چقدر از گنجینه‌های ادبی جهان بهره برده است

جدال بیهوده بر سر یک مقایسه انحرافی

فرهنگی /
شناسه خبر: 516640

هفته کتاب و کتابخوانی از رویدادهای بحث‌برانگیز روزهای اخیر است که افزایش سرانه مطالعه یکی از اهداف اصلی آن محسوب می‌شود. اتفاقی که اگر شامل سینماگران هم بشود می‌تواند آمار فیلم‌های اقتباسی را در سینمای ایران افزایش دهد.

اقتباس خوب یا بد و دعوایی که گاهی اوقات بین فیلمساز و نویسنده شکل می‌گیرد به اعتقاد من بحثی بیهوده است. کتاب کتاب است و سینما سینما. اگر دنبال آن هستیم که بدانیم شکسپیر چه کار کرده مسلماً باید آثار شکسپیر را بخوانیم اما اگر مثلاً دلمان می‌خواهد بدانیم فلان فیلمساز «اتللو» را چطور ساخته، آن وقت می‌رویم «اتللو» را می‌بینیم. اگر کسی به دنبال «داش آکل» هدایت است باید کتاب «داش آکل» را بخواند چون وقتی «داش آکل» را در سینما می‌بینی دیگر می‌شود «داش آکل» کیمیایی. ارتباط دادن این دو با هم و مقایسه کتاب و اثر سینمایی دعوای بی‌حاصلی است. چیزی دیگر را داریم در چیز دیگری جست‌وجو می‌کنیم. نویسنده دریافت‌های خودش را دارد و فیلمساز دریافت‌های خودش را. کیمیایی به خودش وفادار می‌ماند و هدایت هم به خودش. فراموش نکنیم که داریم راجع به دو جنس مقوله هنری حرف می‌زنیم. هیچ اثر مکتوبی در جهان نیست که به سینما آمده باشد و اثر بهتری شده باشد. طبیعی است که وقتی کلمه تبدیل به تصویر می‌شود و کتاب تبدیل به سینما، تغییراتی در آن حاصل شود. هیچ اقتباس ادبی در سینما همانی نمی‌شود که کتابش وجود دارد.
هر کدام دنیای خودشان را دارند. بنابراین نسبت دادن اینها به همدیگر و اینکه فیلم چقدر به متن وفادار بوده یا نبوده، بحث انحرافی و بیهوده‌ای است. وقتی کتابی تبدیل به فیلمنامه می‌شود همین که حق و حقوق مادی و معنوی مؤلف رعایت شود کافی است. دیگر فیلمساز حق دارد شخصیت را تغییر بدهد و حتی موضوع را عوض کند. در سینمای ایران هم آثار اقتباسی زیادی شکل گرفته که گاهی باعث دلخوری نویسنده کتاب شده است.
با این وجود همیشه ادبیات داستانی مرجعی برای ارجاعات و اقتباس‌های سینمایی است و بسیاری از فیلم‌های ماندگار سینمای ایران فیلم‌های اقتباسی هستند. اما اینکه چرا در سال‌های اخیر کمتر شاهد اقتباس‌های سینمایی هستیم دلیلش را باید هم در شرایط و فضای امروز حوزه کتاب جست‌وجو کرد و هم در احوالات و بی‌حوصلگی سینماگران. زمانی تیراژ دو هزار جلدی را مسخره می‌کردیم اما الآن تیراژ کتاب به زیر 500 جلد رسیده است.ضمن این که اقتباس کار سختی است و اساساً برخی از فیلمسازان خیلی اهل کتاب نیستند. آن هم در وضعیت امروز گرانی کتاب و سلطه فضای مجازی.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.