مجله «فیلم» و تاریخ اجتماعی سینمای ایران

لانگ شات، نمای دور

فرهنگی /
شناسه خبر: 515427

بعدازظهر امروز سومین نشست از نشست‌های «تاریخ اجتماعی ایران به روایت سینمای مستند» به همت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار می‌شود. روبرت صافاریان در مجموعه یادداشت‌های «نقد فرهنگ» که هر هفته چهارشنبه‌ها منتشر می‌شود درباره‌ی اهمیت این رویداد نوشته است.

من در ماهنامه فیلم بسیار کم نوشته‌ام. اما غریب است که چه بسیار دوستانی که می‌خواهند اظهار لطف کنند نسبت به من و بگویند نوشته‌هایم را دوست دارند، می‌گویند: «ما همیشه نوشته‌های شما را در مجله فیلم می‌خواندیم.» اوایل توضیح می‌دادم که بعید است، شاید جای دیگری خوانده‌اند، ولی حالا دیگر چیزی نمی‌گویم... دلیل این اشتباه چه می‌تواند باشد؟ به نظر من اینکه ما هرچه خاطره خوب از سینما داریم، هر نوشته‌ای که درباره سینما خوانده‌ایم و در یادمان مانده است را یک جور در پیوند با مجله فیلم می‌دانیم و این اهمیت این ماهنامه را در فضای روشنفکری چند دهه گذشته، بخصوص در نخستین دهه انتشار ماهنامه، یعنی سال‌های ۱۳۶۰، روشن می‌کند.
نخستین دهه حیات مجله فیلم از جهات گوناگونی دهه شصت را نمایندگی می‌کند. مجله اولش در سال ۱۳۶۱ اصلاً به‌نام سینما در ویدئو منتشر شد و ویدئو پدیده شاخص دهه شصت بود. اما چند شماره بیشتر درنیامده بود که ویدئو رسماً غیرقانونی شد و مجله هم نامش را تغییر داد و شد ماهنامه سینمایی فیلم.
دهه شصت و اوایل دهه هفتاد دوران یک جور سینه‌فیلیای (عشق سینمای) خاص ایرانی هم بود که فرق داشت با عشق سینمای متداول و بسیار بیش از آن آمیخته بود با مسائل اجتماعی. از نوع سینه‌فیلیای حسین سبزیانِ کلوزآپ، نمای نزدیک (عباس کیارستمی، ۱۳۶۸). سینما مفری بود برای گریز از فضای سیاست‌زده بیرون که دیگر روحیه‌ها را می‌فرسود، که جامعه را خسته کرده بود. مجله فیلم این فضا را نمایندگی می‌کرد. برای همین خوانندگانش فقط سینمادوستان حرفه‌ای نبودند. دهه شصت در کمال تعجب شاهد شکوفایی و رشد یک سینمای ایرانی جدید و موفقیت‌های این سینما در عرصه جهانی هم بود. امری که یکی از دلایلش قطعاً سیاستگذاری‌های بنیاد سینمایی فارابی بود. مشهور شد به اینکه طرفدار سینمای نخبه و جشنواره‌ای است، با سیاستگذاری‌های دولتی همسوست و از این بحث‌ها. اما هرچه بود، امروز هم اگر بخواهید درباره فلان فیلم مهم آن دوره بدانید، باید به شماره‌های مجله فیلم رجوع کنید. مجله فیلم شد آینه یک سینمای ایرانی نوین. گفته شده است و گفته می‌شود که مجله فیلم محافظه‌کار است. شاید. مجله فیلم نزدیک چهار دهه دوام آورده است و این در تاریخ مطبوعات و در جامعه ایرانی که برخی آن را جامعه کوتاه‌مدت نامیده‌اند، نیازمند اندکی محافظه‌کاری. محافظه‌کاری به معنای پرهیز از شلوغ‌کاری و در عین حال حفظ هویت یک نشریه غیردولتی مستقل. بسیار نویسندگانی که در فیلم نوشته‌اند، بسیاری از همکاران اصلی مجله، در دورانی یا برای همیشه از مجله جدا شده‌اند. آدم‌ها آمده‌اند و رفته‌اند، اما ماهنامه به کارش ادامه داده است. ما نویسندگان به حضور چنین بنگاه‌های مطبوعاتی و انتشاراتی پایداری نیازمندیم. مدیریت و حفظ استمرار این‌ها کار ساده‌ای نیست. هوشنگ گلمکانی، مسعود مهرابی و عباس یاری، هریک در عرصه‌ای این مدیریت را تحقق بخشیده‌اند.
عیب و ایراد و انتقاد هم بسیار به مجله وارد شده، برخی بحق و برخی به ناحق. اما مگر می‌شود غیر از این باشد؟ هرچه عمر مؤسسه‌ای بیشتر، انباشت انتقادات افزون‌تر. برنامه امروز بعدازظهر فرصتی است که اندکی فاصله بگیریم. ماجرا را در یک چشم‌انداز چهل‌ساله ببینیم. در یک لانگ شات، یک نمای از دور.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.