تعاملات فرهنگی و برنامه‌ریزی‌های بلندمدت

فرهنگی /
شناسه خبر: 515102

گفته‌های سخنگوی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در روزهای اخیر حاکی از آن است که به احتمال زیاد بهار آینده، ترکیه به‌عنوان میهمان ویژه در این رویداد بین‌المللی شرکت خواهد کرد. انتخاب میهمان ویژه از این جهت اهمیت دارد که برای هر دو طرف میهمان و میزبان شرایطی جهت انجام هرچه بیشتر تعاملات فرهنگی فراهم می‌کند.

انتخاب ترکیه به‌عنوان میهمان ویژه نمایشگاه کتاب تهران از چند جهت اهمیت دارد. نخستین و مهم‌ترین جهت را می‌توان در وجود شباهت‌های مختلفی دانست که بین دو ملت ایران و ترکیه وجود دارد؛ شباهت‌هایی که نه تنها ریشه در نزدیکی جغرافیایی و سبک زندگی مردمان هر دو کشور دارد، بلکه برخاسته از تاریخ، فرهنگ و نقاط مشترک بسیاری‌ است که از گذشته‌های دور این دو ملت را به هم نزدیک کرده است. اگر ترکیه به‌عنوان میهمان ویژه نمایشگاه کتاب انتخاب شود و مسئولان هم برنامه‌ریزی صحیحی داشته باشند می‌توان به پررنگ‌تر‌شدن هر چه بیشتر این رفت و آمدهای فرهنگی امیدوار شد. ما و ترکیه نه تنها از بُعد تاریخی، بلکه از جهت فرهنگی هم نقاط اشتراک بسیاری داریم.
اما نکته دیگری که بد نیست اشاره‌ای هم به آن شود شباهتی‌ است که بین نویسندگان معاصر هر دو کشور در جهت تلاش برای نقد مشکلات جوامع خود وجود دارد؛ هر چند که به هر حال این یکی از وظایفی‌ است که برای ادبیات داستانی، بویژه در حوزه رمان برمی‌شمارند. شما اگر به سراغ آثار ترجمه شده بازار نشر ایران و ترکیه بروید از این بابت هم با ویژگی‌های مشترکی در انتخاب مترجمان روبه‌رو می‌شوید. با این حال آنقدر که نویسندگان ترکیه‌ای در ایران معرفی شده‌اند آثار نویسندگان معاصر ما آنجا ترجمه نشده است. این مسأله ریشه در دلایل مختلفی دارد. اغلب مترجمانی که در کشور ما دست به ترجمه آثاری از ترکی استانبولی زده‌اند خودشان هم ترک‌زبان هستند و متولد مناطقی همچون تبریز و... اما ما در ترکیه با مترجمانی که با زبان فارسی آشنایی داشته باشند جز در چند مورد بسیار محدود روبه‌رو نیستیم. مسأله دیگری که نباید فراموش شود اهمیتی است که دولت ترکیه برای ترجمه آثار خود به زبان‌های دیگر قائل است، موردی که خودم هم تجربه‌ای در آن داشته‌ام: چند سال قبل از طرف سفارت ترکیه برای گفت‌و‌گویی دعوت شدم. وقتی به آنجا رفتم از این گفتند که علاقه‌مندند فعالیت جدی‌تری در ترجمه آثار آنان به فارسی داشته باشم. برای اطلاع از اینکه بدانم آنها هم همچون مسئولان فرهنگی ما ممنوعیت‌هایی در ترجمه دارند یا نه، نام چند کتاب را بردم. اما دیدم مشکلی با هیچ کدام نداشتند. این مهم‌ترین مسأله در بحث ترجمه است. آنها به ناشران و مترجمان خارجی یارانه می‌دهند تا آثارشان به فراتر از مرزهای جغرافیایی ترکیه راه پیدا کند و در این مسیر خط قرمز و اعمال سلیقه‌ای هم در کارشان وجود ندارد. این نکته‌ای‌ است که مسئولان فرهنگی ما هم اگر خواهان انتشار آثارمان در کشورهای دیگر باشد باید از آن غفلت نکنند. البته ترجمه صرف هم به تنهایی کار چندانی پیش نمی‌برد؛ چون وقتی اثری به زبانی دیگر ترجمه شد آن وقت باید شرایطی برای برگزاری جلسات معرفی و نقد و بررسی‌اش برگزار شود. این مسأله‌ای است که ترکیه‌ای‌ها نشان داده‌اند بهای زیادی برای آن قائلند. اما مسئولان ما هنوز کاری در این زمینه انجام نداده‌اند. اگر ترکیه به‌عنوان میهمان ویژه نمایشگاه کتاب تهران انتخاب شود اتفاق خوبی‌ روی می‌دهد. اما اثرگذاری آن وقتی مطلوب می‌شود که زمینه‌ها و زیرساخت‌های لازم برای تعاملات بین دو کشور کاملاً فراهم شود.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.