شعرهای سه شنبه

فرهنگی /
شناسه خبر: 514850

کارکرد شعر «دوام حیثیت آدمی» است و شاعران بی‌هیچ ترس و تردیدی از مکاشفه جهان، امیدوارانه رنج کشیده‌اند تا به روشنای کلمه، هیچ کس به‌تاریکی تبعید نشود.

 ستیز مقدسی که گاه به صبوری و اندوه و گریستن و گاه به سرآسیمگی و فریاد و خشم، نشسته است و برخاسته است. همه شاعران جهان، هم‌داستانند و دریغ است اگر این فرزانگی و فرهیختگی، میهمان دیگر زبان‌ها نشود که «تجربه شاعری هیچ شاعری، تنها تجربه یک تن در یک زبان و یک کشور نیست بلکه تجربه‌ای است که به همه معرفت بشری و همه زبان‌ها و اقالیم فرهنگی تعلق دارد. انتقال این تجربه‌ها به هر صورت ممکن، ناگزیری همه فرهنگ‌هاست. انتقال این تجربه‌ها هم در کل فرهنگ یک جامعه تأثیر می‌نهد و آن را در راه تعالی خود مدد می‌کند و هم در افراد و شعردوستان مؤثر می‌افتد و آنان را با گستره‌ای از اعتلای روح بشری همساز و هم سنگ می‌سازد. همچنان که شاعران نیز در سایه تأثیرپذیری از فعالیت‌های خلاق دیگر شاعران ملی و جهانی و گذشته و حال، با توان و گسترش بیشتری می‌توانند به آفرینش بپردازند.»*

سه‌شنبه‌های شعر روزنامه ایران امیدوار است از پس این بازنمایی و تأکید و تقدیم گزینه‌ای از کتب این روزگار که می‌توانست بسیار نام‌های  دیگر را نیز دربرگیرد، از تجربیات مترجمان  و منتقدان در این حوزه بهره‌مند شود.
*محمد مختاری: زاده اضطراب جهان
 نشر بوتیمار
 
شاندور پتوفی
حنیف خورشیدی
دریا
دریا
دریا
دریای آمیخته با هیجان
هیجانِ خلق خسته
 هیجان توده برخاسته
 
[دریا طغیان کرده است]
دریای توده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها
با نیروی هوا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ انگیزش...
و ترس آسمان و زمین
از خروشندگی موج
[دریا طغیان کرده است]
این رقص را ببین
این موسیقی را بشنو
اگر هنوز هم بی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خبری
 از طغیان دریا
ساکنان کشتی آسایش
به اعماق جهنمی 
فرو می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌روند
دکل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و بادبان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها
درهم شکسته و پاره
در آستانه هول
[دریا طغیان کرده است]
از سدها عبور کن
عمق نادیده و کبودت را 
نشان بده
ای موج!
ای جناب بیداری!
از جناب جنبش!
کف‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های خشمناک را
تا ابرها پرتاب کن
و در پهنه بی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کران آسمان بنویس
سرنوشت کشتی 
در دست موج‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هاست...
 
موج‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها
موج‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها
موج‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها
[دریا طغیان کرده است]
 
 
 
نزار قبانی
ترجمه: رضا عامری
 در بندر آبی چشمهات
باران‌هایی از نور شنیدنی است
با خورشیدهایی رو به غروب
و بادبان‌هایی که 
سفرشان را به سوی بی‌نهایت‌ها 
پی گرفته‌اند
در بندر آبی چشم‌هات
پنجره‌هایی رو به دریاست
با پرندگانی در افق
در جست‌و‌جوی جزیره‌های بی‌نام و نشان
در بندر آبی چشم‌هات
تابستان گرم، برف می‌بارد
و کشتی‌هایی با بار فیروزه
در بندر آبی چشم‌هات
چون کودکی بر سنگ‌ها می‌دوم
و دریا را بو می‌کنم
و مثل گنجشککی خسته 
باز می‌گردم
در بندر آبی چشم‌هات
رؤیای دریا و دریاها را می‌بینم
و میلیون‌ها ماه
و گردن بندهای زنیق و فیروزه 
شکار می‌کنم.
در بندر آبی چشم‌هات
سنگ‌ها شبانه آواز می‌خوانند
از دفتر پوشیده پلک‌هات
که هزاران شعر را 
در خود پنهان کرده است.
کاش ملاحی بودم
کاش قایقی داشتم
و هر شب بادبان‌هایم را
در بندر آبی چشمانت 
فرو می‌کشیدم
 
 
مرام المصری
ترجمه سیدمحمد مرکبیان
برایم قصه بگو
این را پسری که زاده ­ی زندانی در سوریه بود
به مادری گفت
که از دریچه­ های تنش
روحش را زخم انداخته بودند.
روزی روزگاری
پسری بود که با مادرش زندگی می­ کرد
در خانه‌ای که یک پنجره
با منظره‌ای رو به خیابانی آرام داشت.
پسر میان قصه پرید
پنجره چیست؟
پنجره دریچه‌ای است در یک دیوار
و گاهی بر طاقچه آن
پرنده‌ها می‌نشینند
پسر پرسید
پرنده چیست؟
پس قصه‌ گو مدادی برداشت
و بر دیوار
یک پنجره کشید
و پسری را با دوبال
 
 
محمود درویش
ترجمه موسی اسوار
در سینه او قندیل گلی یافتند... و ماه
بر زمین افتاده بود مرده و روی سنگ
پاره‌‌‌ای چند پشیز در جیب او یافتند
قوطی کبریتی یافتند و یکی برگ تردد
و بر ساعد تردش نقش‌‌‌هایی.
مادرش او را بوسید...
 و بر او سالی گریست
پس از یک سال، خار در چشمان پسر رویید
و تاریکی دو چندان شد.
آن گاه برادرش جوان شد
و پی یافتن بازارهای شهر شد
گرفتندش...
که او برگ تردد با خود نداشت
او با خود جعبه‌‌‌ای تعفن در خیابان داشت
و یکی چند جعبه دیگر.
آه کودکان سرزمینم
این چنین بود که ماه جان سپرد!
 
 
فرناندو په سوآ
ترجمه از احسان مهتدی
 می‌‌‌‌روم داخل و پنجره را می‌‌‌‌بندم
چراغ آورده شده و شب بخیر گفته شده است
و صدای من با خشنودی
در جواب می‌‌‌‌گوید که شب بخیر.
زندگی‌‌‌‌ام شاید همین باشد حالا و همیشه
روز، روشن از آفتاب، یا لطیف از باران
یا اینکه طوفانی، انگار که دنیا رو به پایان بود
غروب، ملایم و چشم‌‌‌‌های من
دوخته به آنها که از کنار پنجره‌‌‌‌ام می‌‌‌‌گذرند
با آخرین نگاه خیره دوستانه‌‌‌‌ام، سوی درخت‌‌‌‌های آسوده
و بعد، پنجره، بسته و چراغ، روشن
بدون خواندن یا خوابیدن و فکر کردن به هیچ
حس کردن زندگی که جریان دارد در درون خودم
مانند رودی بین ساحل‌‌‌‌هاش
و سکوتی عظیم در بیرون
مانند خدایی که خوابیده.
 
 
ترجمه مختار شکری‌‌‌‌‌‌‌‌‌پور
درختی سوخت
دودش
شعری گریان برای باغ نوشت
باغ که سوخت
دودش
داستانی بس غمگین برای کوه نوشت
کوه که سوخت
دودش
قصیده‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای اشک‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آلود برای روستا نوشت
روستا که سوخت
دودش
نمایشنامه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای تراژیک برای شهر نوشت.
 در شهر اما 
زنی بود
که زیبایی درخت و کوه و روستا و شهر را
یک جا در دل و قامتش داشت
آن گاه که به خاطر آزادی خودسوزی کرد
دودش
داستانی بی‌‌‌‌‌‌‌‌‌پایان
برای سراسر سرزمین نوشت.
 
 
پل سلان
ترجمه زلما بهادر
می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شنوم تبر گل داده است
می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شنوم جایی بی نام و نشان
یک قرص نان به او نگاه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند
شنیده می‌شود و تسلایی هست
برای مرد حلق آویز
نان را همسرش پخته
می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شنوم...
زندگی را
تنها پناه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌مان
نامیده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند.
 
 
ناظم حکمت
ترجمه احمد پوری
زانو می‌‌زنم، نگاه در زمین می‌‌دوزم
سبزه
حشرات
شاخه‌‌های ترد با شکوفه‌‌های آبی
تو مانند زمین بهاری عشق من
چشم در تو می‌‌دوزم
به پشت می‌‌خوابم، آسمان را می‌‌بینم
شاخه‌‌های درختان را
مرغان مهاجر را
رؤیایی زنده.
تو مانند آسمان بهاری عشق من
تو را می‌‌بینم
شبانه آتشی روشن می‌‌کنم دست بر آن می‌‌زنم
آب/ پارچه/ نقره
تو مانند آتشی، افروخته زیر ستارگان
تو را لمس می‌کنم
میان مردم می‌‌روم دوستشان دارم
تکاپو
تفکر
تلاش
تو در منی آن گاه که مبارزه می‌کنم
دوستت دارم
 
 
 ترجمه؛ یک وظیفه محوله
آی مان قلی زاده
دانشمندان هرگز نتوانسته‌اند، در مورد علوم انسانی نظر متقن و قاطعی صادر کنند. ترجمه از حساس‌ترین راه‌های ارتباطی علوم انسانی است. پلی است برای اشاعه فرهنگ، دانش و تجربه کلامی از مبدأ تمدنی به مقصد تمدن و زبانی دیگر که همیشه با تجربه‌ها و آموزه‌های نو همراه بوده و خواهد بود. اگر خاستگاه هنر نقد و هرمنوتیک به تأیید مورخان، دین و مکاتب بوده است، بی‌راه نیست بگوییم که ترجمه هم از این مسیر وارد زندگی انسان‌ها شد. وقتی بودا از هند با تأثیرات عینی و ذهنی که من ترجیح می‌دهم بگویم ترجمه عملی، سر از چین در می‌آورد یا آموزه‌های کنفسیوس چینی را مستقیم یا غیر مستقیم در اخلاق ارسطو و بعد فارابی می‌بینیم، یا آرای افلاطون و ارسطو سر از عقاید زکریای رازی و خواجه‌نصیر و بوعلی در می‌آورد، بی‌شک تأثیر وجود ترجمه در دوران کهن است! صنعت یا علمی به غایت حساس و حامل محموله‌ای حساس‌تر. انگار قلب زنده و تپنده یک فرهنگ، به مدد یک متخصص، درحال انتقال به بدن فرهنگی دیگر است. صد البته این امر مانند بسیاری از علوم دنیای کهن، دستخوش تحولات شد.
 جنگ دو بار روی صنعت ترجمه اثر گذاشت. در زمان عثمانی مترجمان حضور بارزتری پیدا کردند و بعد از جنگ جهانی دوم صنعت ترجمه­ ماشینی پا به عرصه وجود گذاشت و در دنیای کنونی صنعت ترجمه دو مسیر را می‌پیماید؛ مسیری که مقید به اصولی است. از ابتدایی‌ترین اصول مانند حق کپی رایت گرفته تا مباحث آکادمیک در مورد صلاحیت مترجم و حتی انتخاب اثر مدلل از زبان مبدأ. و مسیر دوم ترجمه‌های کم ارزش و گاه حتی مخرب و بی‌ارزش و بیشتر ماشینی، بدون رعایت هیچ گونه حق و حقوق انسانی، چه حقوق صاحب اثر و چه مخاطب اثر که اغلب آثار دست چندم در زبان مبدأ را نشانه می‌گیرد یا با استفاده از زبانی میانجی به ترجمه چند باره از یک اثر منجر می‌شود. در یک سری جوامع، می‌بینیم که به سبب تولید محتوای فراوان به زبان اصلی، نام مترجم در کنار خالق اثر برده نمی‌شود و مترجم را خالق اثر نمی‌دانند بلکه مترجم تنها به سبب احساس نیازی که جامعه مقصد به متن و فحوای اثر تولید شده در زبان مبدأ داشته، مثل یک وظیفه محوله، اقدام به ترجمه می‌نماید. ترجمه‌ها حرفه‌ای و با حداقل اشکال روانه بازار می‌شوند. اما در برخی جوامع قضیه کمی متفاوت است. مترجمان نقش اصلی را در فرهنگ‌سازی ایفا می‌کنند. ورود ترجمه و آثار ترجمه شده، باعث تحول بنیادین در ساختار هنری زبان مقصد می‌شود، ساختار زبان، فرم و گاه حتی دستور جملات در زبان مقصد دستخوش تغییر می‌شود وحتی گاهی اندک اندک به هماهنگی‌هایی با زبان مبدأ اثر می‌رسد. 
در این نوع جوامع اعتبار مترجم نیز به حد خالق اثر ارتقا پیدا می‌کند. در پاره‌ای مواقع نیز اگر مترجم بتواند اعتماد مخاطب علمی و آگاه را جلب کند(با معیارهای ترجمه صحیح و متقن) بالاتر از آن می‌رود به گونه‌ای که گاه حتی نام یک مترجم روی یک اثر باعث اعتبار آن اثر می‌شود. در این جوامع وظیفه مترجم به مراتب سخت‌تر است و حتی همین اعتبار گاهی باعث وسوسه عده‌ای کم تجربه و کم سوادتر برای کسب شهرت یا اعتبار به‌سمت صنعت ترجمه می‌شود. ایران از این دست جوامع است. جامعه‌ای که خوشبختانه یا متأسفانه در سال‌های اخیر مترجمان زیادی به خود دیده است که گاهی باعث ظهور چندین ده ترجمه از یک اثر می‌شود. این رویه قطعاً اگر مدیریت صحیح و علمی به خود نبیند به گمراهی مخاطب و تخریب زبان در ایران خواهد انجامید. امید است که دوستان مترجم با همفکری استادان مجرب و مطالعه علمی در مورد ترجمه باعث اعتلای فرهنگ و زبان بشوند و نه تخریب و ابتذال هنری...
 
 
 
 
عزیز نسین
ترجمه مژگان دولت‌‌‌‌‌‌‌آبادی
تو نیستی و
این باران
چه بیهوده می‌‌‌‌‌‌‌بارد
چرا که خیس نخواهیم شد
با هم
این رود چه بیهوده می‌‌‌‌‌‌‌خروشد
چرا که بر کرانه‌‌‌‌‌‌‌اش نخواهیم نشست
نگاه نخواهیم کرد
با هم
این راه چه بیهوده می‌‌‌‌‌‌‌رود به دور دست
چرا که نخواهیم پیمودش
با هم
چه بیهوده است دلتنگی از دوری
چنان دوریم
که حتی نخواهیم گریست
با هم
بیهوده دوستت دارم
بیهوده
زنده‌‌‌‌‌‌‌ام
چرا که قسمت نخواهیم کرد
زندگی را
با هم
 
 
فدریکو گارسیا لورکا
ترجمه رضا معتمدی
 1
سه تن بودند
(روز با تبرهایش آمد)
دو تن بودند
(بال‌‌‌‌‌‌هایی از سیماب به‌دنبال کشان)
از آنان یک تن ماند
و نه بیش
(آب تنها ماند.)
 2
نه، نخواستم
نخواستم به تو بگویم
در چشمانت
دو درخت پریشان جوان دیدم
از نسیم و لبخند و طلا
نه، نخواستم
نخواستم به تو بگویم
 
 
 
تد هیوز
ترجمه حسین مکی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌زاده تفتی
او خواند
چرا قو همیشه سپید است
چرا گرگ قلب سخن چین‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اش را دور انداخت
و ستارگان خودنمایی خویش را فرو ریختند
هوا جلوه خویش را تسلیم کرد
آب دانسته کرخه شد
صخره آخرین امیدش را از دست داد
و سرما بی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دلیل مرد
 او خواند
چرا هر چیز چیزی برای از دست دادن ندارد
پس آرام نشست
خیره به رد پنجه ستاره
گوش به بال‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کوبی صخره
و آواز خواندن خویش.
 
 
ژاک پره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ور
ترجمه محمدرضا فرزاد
آه که چقدر دوست دارم 
تا به یاد آری
آن روزهای خوش را 
که با هم دوست بودیم
زندگی آن روزها روشن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تر بود
و خورشید گرم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تر از امروز.
برگ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های خشک جاروب شد
خاطرات و افسوس‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها نیز
و باد شمال آنها را با خود برد
به شب سرد فراموشی
می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بینی 
فراموشش نکرده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ام
آوازی را که به ما می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ماند.
با هم زیستیم
تویی که مرا 
دوست می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌داشتی
و منی که 
ترا دوست می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌داشتم
اما زندگی
کسانی را که عشق می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ورزند
جداشان می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند از هم
گرچه بسیار آرام و
بی هیچ خش خشی
و دریا از ساحل برمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دارد
ردپای عاشقانی که 
با راه خویش رفتند.
 
 
عدنان صائغ
ترجمه اصغر علی‌‌‌‌‌‌‌‌ کرمی
پادشاه درهم آشفت
سربازانش را می‌‌‌‌‌‌‌‌دید که از هرسو
در محاصره گیر افتاده‌‌‌‌‌‌‌‌اند
و توپخانه دشمن چهارستون قصرش را می‌لرزاند
فریاد زد:
سوارانم کجایند؟
مرده‌‌‌‌‌‌‌‌اند سرورم
وزیرم کجاست؟
همان ابتدای جنگ با همسر شما گریخت
پادشاه سینه‌ای را صاف کرد
تاج را بر سرش منظم کرد
و با لبخند رنگ باخته‌‌‌‌‌‌‌‌ای گفت:
پس مردم نیکوسرشت من کجایند؟
خیلی وقت است صدایشان را نشنیده‌‌‌‌‌‌‌‌ام
خنده کسانی که دو سوی تخت ایستاده بودند بلند شد
سرورم برای یادآوری ما خیلی دیر شده است
ما اکنون ایستاده‌‌‌‌‌‌‌‌ایم تا سپاهیان پیروز را تشویق کنیم
 
 
ولید علاءالدین
ترجمه از حمزه کوتی
(1)
ازین‌گونه خدایان همگی
آفریده شدند:
«آتوم» خدای خورشید
و نه‌گانِ الهی‌اش
بینش چشم، شنوایی گوش
نفس بینی
و خادمانِ دلی شدند
که در پشت هر کلمه مقدسی هست
که به وجود آمد.
(2)
خدایی که در توست
خدایی‌ست که در همه مردم است
پس برای چه
آن که محبوب است
به زندگی دست می‌یابد
و نکوهیده
مستحق مرگ می‌شود.
 
چارلز بوکسفکی
ترجمه پیمان خاکسار
کلمات آمده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند و رفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند
بیمار این جا نشسته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ام
تلفن زنگ می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌زند
گربه خواب است
لیندا جاروبرقی می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کشد
انتظار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کشم  تا زندگی کنم
انتظار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کشم  تا بمیرم
دوست داشتم 
پای تلفن حرفی از شجاعت می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌زدم
این مخدر کثیف
ولی آن درخت نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌داند
می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بینمش 
که در آفتاب رنگ پریده بعد از ظهر
در باد تکان می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خورد
دیگر حرفی برای گفتن نیست
فقط انتظار
که هرکس به تنهایی با آن روبه رو می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود
آه زمانی جوان بودم
آن قدر جوان که باور نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنید!
 
 
 
 

 

کلمات کلیدی

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.