روز وقف و وقف‌های فرهنگی

فرهنگی /
شناسه خبر: 511201

در فرهنگ ایرانی و اسلامی با فضاها، خدمات و کارهایی روبه‌رو هستیم که برای بهره‌مندی همگانی یا برای هدف ویژه‌ای تعریف شده‌اند. این رویکرد بر همه زمینه‌ها ازجمله مالکیت و بهره‌برداری زمین و فضا آن‌قدر پررنگ و اثرگذار بوده که وقف را میراث جاودان نام نهاده‌اند.

از این نام می‌توان به فلسفه بنیادی وقف پرداخت. واقف به ناپایداری مالکیت و نسبی بودن امور باور دارد، سرمایه و فرصت‌هایی که در اختیار داشته را از منبعی والاتر می‌داند و این سرمایه و فرصت را برای بهر‌مندی دیگران از راه وقف دسترس‌پذیر‌می‌کند. وقف عام یا خاص برای سرمایه یا دارایی‌های متفاوت رواست.
وقف شیوه‌ای هیأت مدیره‌ای برای دسترس‌پذیرکردن عادلانه دارایی یا خدمات و تخصص‌ها است که به‌طور دوره‌ای منابع را بین نسل‌ها، قشرها و گروه‌های گوناگون به گردش درمی‌آورد. در پیشینه تاریخی بیشتر شهرهای ایران و ازجمله تهران نام واقفان بزرگی می‌درخشد. کسانی که گاه همه دارایی میراثی و برساخته خود را به‌نفع همگان وقف‌کرده‌اند و نهادهای خدمتی یا فرهنگی را پایدار و استوار ساخته‌اند. از افرادی با رویکرد بیشتر دینی و مذهبی تا کسانی با رویکرد بیش‌تر ملی‌گرایی، فضاها و خدماتی را برای مردم فراهم‌ساخته‌اند که حتی در نهادهای عمومی و دولتی کمیاب هستند. واقفان هم به وقف زمین و سرمایه می‌پرداختند چنان که بسیاری از مدرسه‌ها، کتابخانه‌ها، بیمارستان‌ها و مسجدهای پرآوازه و پررونق به برکت وقف سرمایه ملی‌شان فراهم‌شده و هم برای ساختن و خدمات وقف خدمت و کار وقفی صورت می‌گرفته‌است.در تهران ما با نام واقفان فرهنگی ازجمله زنده‌یاد حاج حسین ملک و خاندان و فرزندانش آشنا هستیم و موزه و کتابخانه حاج‌حسین‌آقا ملک در قلب تهران(میدان مشق) فعال است و هم از وقف فضا و خدمات کسانی چون شادروان افشار، خاندان نورافشار کتابخانه‌ و مرکز ایران‌شناسی و پژوهش‌های زبان پارسی و بیمارستان‌های شمیران چراغ‌شان روشن است. در میان نام واقفان هم نام‌های بزرگان مذهبی، بازرگان، متخصص و هم حتی برخی شاهزادگان و اشراف در همه دوره‌های تاریخی دیده‌ می‌شوند. چه بسا وقف را بتوان سبکی از زیست فرهنگی افراد دانست که به ناوابستگی به دارایی‌ها و باورمندی به خیر جمعی بازمی‌گردد. برخی نوانخانه‌ها، مدرسه‌های شبانه‌روزی، آرامستان‌ها، بیمارستان‌ها و حتی نزدیک 50 درصد بازار بزرگ تهران از محل وقف تأمین شده‌اند.این میراث بزرگ ایرانی-اسلامی امروز به سرمایه گذشتگان در گردش است.
با‌این‌همه ما در پرورش منش نیازمند کار جدی‌تری هستیم.شدت گرفتن شکاف میان دارا و ندار، رانتی‌شدن برخی زمینه‌ها و فردگرایی فزاینده در بهره‌مندی از سرمایه و فرصت، مدیران و جامعه ما را از گسترش و آموزش وقف به مثابه میراث جاودان بازداشته‌است.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.