اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۷ بهمن ۱۳۹۸
اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

کلمات کلیدی
تصاویری که از بارسلونا در هفته گذشته دیدیم چه معنایی دارند و این معترضان از کجا آمده‌اند؟

بارسلونا در آتــش

بارسلونا در  آتــش
سید جواد رسولی‌

ویا لاییتانا (Via Laietana) نام خیابان نسبتاً بلندی است که انتهایش به بارانداز قدیمی بارسلونا در کنار دریا می‌رسد. خیابانی که درست ابتدای قرن بیستم، همزمان با توسعه مدرن شهری، از میان محله قدیمی شهر با معماری گوتیک عبور می‌کند و سبک معماری‌اش در یک بده بستان فرهنگی به سبک خیابان‌های شیکاگو درامریکا (که همزمان با بارسلونا توسعه‌اش را آغاز کرده بود) طراحی شده است.

مشهور است که در فرآیند مدرن کردن شهر و ساختن این خیابان، مجبور شده‌اند بافت‌های تاریخی و قدیمی گوتیک را به‌ جاهای دیگر شهر منتقل کنند. از جمله یکی از کلیساهای تاریخی و قدیمی شهر با نام سانتاماریا دِ ژونکرس را

سنگ به سنگ از ابتدای این خیابان به‌جایی در منطقه مدرن‌تر شهر در خیابان آراگو منتقل کردند. این کلیسای قدیمی درست جایی قرار داشت که امروز این خیابان از آنجا شروع می‌شود. میدانی به‌نام اورکینائونا. نام هر دو این مکان‌ها، ویا لاییتانا و میدان اورکینائونا در خبرهای هفته پیش از بارسلونا در صدر خبرها بود. جایی که درگیری‌های شدیدی بین معترضان و نیروهای پلیس درگرفت و آرامش همیشگی این منطقه تاریخی جایش را به سطل‌های آتش گرفته، باتوم‌های خشمگین و شلیک اشک آورداده بود.

چرا این اتفاق در بارسلونا افتاد؟

این سؤال هم جواب کوتاه دارد و هم جواب مفصل. پاسخ کوتاه این است که دوشنبه هفته پیش دادگاه عالی اسپانیا سرانجام رأی خودش را درباره متهمان کاتالانی که از دو سال پیش در بازداشت بودند صادر کرد. حکم‌هایی سنگین از نه تا سیزده سال. این موج اعتراضی در بارسلونا و باقی شهرهای ایالت کاتالونیا، در واقع اعتراض به این حکم‌های از نگاه آنها ظالمانه و ناعادلانه است. از همان روز دوشنبه تا جمعه پیش، هر شب تجمع معترضان به احکام صادر شده در بخش‌های مختلف شهر شکل گرفت. اما مهم‌ترین تجمع‌ها همان روز دوشنبه و سپس روز جمعه بودند. دوشنبه و از ابتدای روز گروه‌های مختلف مردم معترض به‌سمت فرودگاه «ال پرات» در خارج از شهر راه افتادند. اگرچه مسئولان شهری خیلی زود همه راه‌ها به‌سمت فرودگاه (چه مترو و اتوبوس و چه حتی خیابان و اتوبان‌های اصلی) را مسدود کردند، اما معترض‌ها پای پیاده به‌سمت فرودگاه رفتند و تجمع آنها باعث بسته شدن فرودگاه شد و ده‌ها پرواز لغو شدند. خشونت روز جمعه اما اوج صحنه‌هایی بود که تا به حال در بارسلونا دیده بودیم. روز جمعه بنا بر توافق، روز تجمع اعتراضی بزرگی بود که در آن بسیاری از مردم ساکن شهرهای دیگر کاتالونیا نیز برای شرکت در آن به بارسلونا آمدند و جمعیتی چند صد هزار نفری را تشکیل دادند که چهره شهر را عوض کرد. ادارات و دانشگاه‌ها و مراکز مختلف نیز دست به اعتصاب زده بودند تا همه فرصت شرکت در این تجمع بزرگ را داشته باشند. این کار را کاتالان‌ها روز شنبه آینده هم تکرار خواهند کرد. ما این تظاهرات بزرگ و جمع شدن آنها در کنار هم برای اعتراض به تصمیمات صادر شده از مادرید را پیشتر هم دیده بودیم. پس چه چیزی جدید بود که این صحنه‌های خشن را رقم زد؟

نکته اول که در بسیاری از خبرها نادیده گرفته شده است، ظهور یک حساب توئیتری به‌نام سونامی دموکراتیک (Democratic Tsunami) از حدود یک ماه قبل بود. حسابی که به سرعت فالوئر پیدا کرد و در میان کاتالان‌ها به یک جور مرجع و ابزار اطلاع‌رسانی و واکنش تبدیل شد. این حساب بزودی یک کانال تلگرامی هم ایجاد کرد و جریان اطلاع‌رسانی را به سطح تازه‌ای کشاند که در اسپانیا بی‌سابقه بود. در طول هفته گذشته تلگرام در بارسلونا و سپس در بسیاری از شهرهای دیگر روی گوشی‌های موبایل مردم نصب شد و میزان استفاده از این پیام رسان، ناگهان در اسپانیا به‌همین دلیل شدیداً افزایش یافت. کانال تلگرام «سونامی دموکراتیک» سازماندهی تجمع‌ها را بر عهده دارد و مهم‌ترین کارش تا به حال سامان دادن دو تجمع مهم بوده. اولی تجمع در فرودگاه و دومی تجمع‌ها در خیابان لاییتانا. کسی نمی‌داند پشت این حساب چه کسی است. نیروهای امنیتی اسپانیا شدیداً به‌دنبال یافتن گردانندگان این حساب بخصوص در تلگرام هستند و هنوز در این زمینه موفقیتی به دست نیاورده‌اند. بخشی از دلیل افزایش خشونت‌ها را به این کانال تلگرامی نسبت می‌دهند. کانالی که ناگهان معترضان را به تجمعی فرا می‌خواند و آنها را به هیجان می‌آورد. نکته دوم برای فهمیدن میزان خشونت‌ها، این است که این بار بر خلاف دو سال پیش که نیروهای پلیس سرکوبگر از نقاط دیگر اسپانیا به کاتالونیا منتقل شده بودند، کار سرکوب در هفته گذشته و بخصوص روز جمعه بر عهده پلیس محلی کاتالونیا با نام Mossos dEsquadra گذاشته شده بود. در واقع عملکرد این پلیس محلی کاتالان‌ها را غافلگیر و بسیار دلخور کرد و همین زمینه درگیری را بیشتر کرد. آنها ناگهان احساس کردند دارند از خودی‌ها باتوم می‌خورند و این جمع زیادی را خشمگین کرد.

اما آیا این همه ماجراست؟ اینجاست که وارد جواب مفصل می‌شویم. جایی که باید کمی در زمان به عقب برگردیم. دو سال پیش در اول اکتبر در کاتالونیا یک رفراندوم عمومی برگزار شد. در این همه پرسی قرار بود اهالی کاتالونیا رأی بدهند که آیا با جدا شدن از اسپانیا و تشکیل یک جمهوری مستقل موافقند یا نه. اما قضیه به این سادگی نبود. چند ماه پیشتر، دادگاه قانون اساسی اسپانیا با شکایت دولت، پرونده همه پرسی را بررسی کرده بود و رأی داده بود که انجام این کار غیرقانونی و مخالف قانون اساسی کشور است. دولت کاتالونیا اما با اینکه ابتدا اعلام کرده بود که رأی را می‌پذیرد وهمه پرسی را به‌عنوان یک نظرسنجی برگزار می‌کند، هرچه به اول اکتبر نزدیک می‌شدیم نظرش را تغییر داد و سرانجام اعلام کرد که این یک همه‌پرسی رسمی خواهد بود که نتیجه‌اش قابل اجرا خواهد بود.

دولت کاتالونیا؟ آنها مگر بخشی از اسپانیا نیستند؟

چرا. ایالت کاتالونیا یکی از ایالت‌های اسپانیاست؛ اما در واقع یکی از ۱۷ ایالتی است که براساس قانون اساسی این کشور دارای خودمختاری هستند. به‌همین دلیل خودشان مجلس و دولت محلی دارند و انتخابات برگزار می‌کنند. نظیر این قضیه را در آندالوسیا، باسک و والنسیا هم می‌شود دید. به این ترتیب در فضای سیاسی کاتالونیا، علاوه بر احزاب سراسری و سنتی چپ و راست، احزاب دیگری هم هستند که به استقلال‌طلب و اتحادگرا تقسیم می‌شوند. در اکتبر ۲۰۱۷ حزبی که در دولت کاتالونیا قدرت را به‌ دست داشت، حزب راست استقلال طلب بود. آنها اساساً با شعار استقلال رأی اکثریت پارلمان را به‌دست آورده بودند. اما از طرفی ملایم‌ترین حزب استقلال‌‌طلب (در نسبت با دولت مرکزی) نیز به‌ شمار می‌روند. برای همین وقتی دولت اسپانیا شکایتش را به دادگاه قانون اساسی برد و رأی غیرقانونی بودن همه پرسی صادر شد، دولت کاتالونیا تصمیم گرفت کوتاه بیاید و صرفاً یک همه پرسی نمایشی برگزار کند. این تصمیم برای احزاب چپ استقلال طلب به‌هیچ وجه راضی‌کننده نبود؛ بخصوص بخش رادیکال چپ که در انتخابات قبلی کاتالونیا موفقیت عجیبی به دست آورده بودند و تعداد کرسی‌هایشان برای تشکیل دولت تعیین‌کننده شد. فشار سیاسی چپ‌ها در نهایت دولت آقای پوجدمون را وادار کرد تا حرفشان را پس بگیرند و همه پرسی را یک انتخابات رسمی اعلام کنند.

روز اول اکتبر همه پرسی برگزار شد؛ اما در شرایطی بسیار عجیب. از یک هفته قبل نیروهای پلیس و گارد با کشتی به بندر بارسلونا اعزام شده و در حال آماده باش بودند. دولت اسپانیا و کاتالونیا در چند جبهه با همدیگر درگیر بودند. اسپانیا وب سایت‌های آنها را که برای انتخابات نیاز داشتند پایین آورد. به مراکزی که گمان می‌رفت تعرفه‌های رأی نگهداری می‌شوند حمله می‌کرد، حوزه‌های رأی‌گیری را شناسایی می‌کردند تا در مقابل ساختمانش موانعی بگذارند و از آن طرف کاتالان‌ها بسیج عمومی ای تشکیل داده بودند تا به روش‌هایی که مخفی نگه می‌داشتند، هر جور که شده انتخاباتشان را برگزار کنند. در روز رأی‌گیری پلیس به ده‌ها حوزه رأی‌گیری حمله کرد تا صندوق‌های رأی را جمع‌آوری کند. در این درگیری‌ها برخوردهای خشونت آمیزی هم بین پلیس اسپانیا و مردمی که در صف‌های رأی بودند به وجود آمد که ویدئوهایش خیلی زود فضای شبکه‌های اجتماعی را به تصرف درآوردند. در پایان آن روز سخت، سرانجام دولت کاتالونیا اعلام کرد که با وجود فشارهای دولت مرکزی و موانع فراوان، آنها رفراندوم را با موفقیت برگزار کردند و نتیجه هم اعلام شد: ۹۰ درصد از آرا به نفع استقلال بود.

دولت اسپانیا چه واکنشی نشان داد؟

دولت اسپانیا که در اختیار حزب راست سنتی بود، ابتدا واکنشی نشان نداد و برای یکی دو روز سکوت کرد؛ بعد برگزاری رفراندوم را یک عمل غیرقانونی خواند و از کاتالونیا خواست که به این رفتار ادامه ندهد. با این حال همه منتظر بودند ببینند دولت کاتالونیا بعد از این حرکت ماجراجویانه قرار است چه کند. آیا واقعاً آنها می‌خواهند اعلام استقلال کنند؟ بعد از کشمکش‌های فراوان و کنایه‌های سیاسی و درگیری‌های لفظی بین مقامات اسپانیایی و کاتالان، در نهایت پوجدمون که یکی دو بار تلاش کرده بود از زیر بار اعلام رسمی استقلال شانه خالی کند، سرانجام در فشار سیاسی اعلام کرد که این کار را برعهده پارلمان کاتالونیا می‌گذارد. پارلمان که رأی‌گیری اش به‌صورت زنده از تلویزیون کاتالونیا و اسپانیا پخش می‌شد اجرایی شدن همه پرسی را به رأی گذاشت و بجز چند حزب اتحاد طلب که اساساً جلسه را ترک کردند و در رأی‌گیری شرکت نکردند، بقیه به استقلال رأی مثبت دادند و به این ترتیب لااقل برای چند ساعت کاتالونیا تبدیل به یک جمهوری مستقل در اروپا شد.

پس چرا کاتالونیا مستقل نشد؟

دولت اسپانیا در آخرین ساعات همان شب اعلام کرد که برای اولین بار در تاریخ اسپانیا، بند ۱۵۵ قانون اساسی را درباره کاتالونیا اجرا خواهد کرد. این بند می‌گوید اگر هرکدام از ایالت‌های خودمختار اقدامی انجام دهند که برخلاف منافع جمعی و حاکمیتی اسپانیا باشد، دولت مرکزی حق دارد با انحلال دولت محلی کنترل اوضاع را به‌دست بگیرد تا انتخابات مجدد برگزار شود. درست مثل اینکه سیستم سیاسی را ری استارت کنند. زمانی هم در دسامبر برای انتخابات جدید در کاتالونیا اعلام شد. اینجا همان جایی است که ماجرای زندانیان سیاسی آغاز می‌شود. ورود دولت اسپانیا به‌عنوان سرپرست دولت کاتالونیا تا انجام انتخابات جدید و راه افتادن پرونده «نافرمانی» و ایجاد «فتنه» از سوی دستگاه قضایی اسپانیا، باعث دستگیری و بازداشت شدن شماری از چهره‌های و فعالان سیاسی کاتالان شد. در نهایت تعداد این افراد دستگیر شده به 9 نفر رسید. همزمان اعتراض به این بازداشت‌ها در بارسلونا و دیگر شهرهای کاتالونیا انجام می‌شد. مشهورترین اعتراض، نصب نوار زرد رنگی روی لباس بود. شاید این نوار زرد رنگ را که پپ گواردیولا هم روی یقه لباسش در چند بازی گذاشته بود به‌خاطر داشته باشید. اقدامی که سرانجام از سوی لیگ برتر و فدراسیون فوتبال انگلیس غیرمجاز شناخته شد و به خاطرش به گواردیولا تذکر دادند. انتخابات مجدد در کاتالونیا برگزار شد و نتیجه باز هم اکثریت احزاب استقلال‌طلب و در نتیجه تشکیل دولتی بود که عملاً فرق زیادی با قبل نداشت. اما کمی بعد و با روی کار آمدن دولت سوسیالیست در اسپانیا که سیاستش را گفت‌و‌گو با استقلال طلبان اعلام کرده بود، فضا آرام شد و تنش تا پیش از اعلام حکم‌های زندانیان به حداقل رسید؛ به‌همین دلیل هم دیگر از تنش‌ها  خبری نبود.

حالا چه می‌شود؟

اصلاً نمی‌شود چیزی را پیش‌بینی کرد. روند وقایع نشان می‌دهد که این اختلاف میان اسپانیا و کاتالونیا خیلی عمیق‌تر از این حرف‌هاست و قرار نیست پایانی داشته باشد. اما در واقعیت سیاسی، هیچ‌کدام از طرفین نمی‌توانند بر دیگری پیروز شوند. هر روند دموکراتیک در کاتالونیا، در این 10 سال منجر به رشد و ظهور بیشتر تجزیه طلبی شده و هر سرکوب و برخورد قهری دولت اسپانیا صرفاً این آتش زیر خاکستر را قوی‌تر کرده است. با این حال کاتالان‌ها هم قدرت تشکیل جمهوری مستقل مورد نظرشان را ندارند. در خارج از اسپانیا و بویژه در اتحادیه اروپا هم کسی طرفدار کشوری مستقل به‌ نام کاتالونیا نیست. در درگیری‌های اخیر نیز اتحادیه اروپا کم‌ترین موضع‌گیری را داشته و صرفاً ناظر اوضاع بوده است. این را هم باید در نظر داشت که مهم‌ترین عامل شکل گرفتن این اختلاف، عامل اقتصادی است. کاتالونیا زبان مستقل، پلیس و مدرسه و سیستم آموزش مستقل، روندهای اداری و دولت و پارلمان مستقل دارد؛ چیزی که آنها به‌دنبالش بوده‌اند دست یافتن به استقلال مالی بوده تا بتوانند به‌عنوان پردرآمدترین ایالت خودمختار اسپانیا، درآمدشان را خرج خودشان کنند و به خزانه دولت مرکزی نریزند. از طرف دیگر ولی اسپانیا که سال‌ها در بحران اقتصادی بود، به هر سنت درآمد استان‌هایش برای اداره کردن وضعیت کشور نیاز داشت؛ این منازعه همچنان پابرجاست. ادامه وضعیت یک هفته اخیر، که تا همین الان لااقل یک میلیون یورو به بارسلونا ضرر زده است، باز هم بیشتر به ضرر آنها خواهد بود. این ناآرامی‌ها باعث رکود اقتصادی و تضعیف کسب و کارهای کوچک می‌شود و این بدترین ضربه را به شهری وارد می‌کند که درآمد اصلی‌اش از گردشگری است. بسیاری از شرکت‌های بزرگ دفترهایشان را از بارسلونا منتقل می‌کنند و این جلوی چشم‌انداز توسعه شهر که از سال‌ها پیش تدوین و بدقت اجرا شده را می‌گیرد.

بعد از یک هفته پرتنش و پر از خشونت، حالا جایی هستیم که همه مقامات رسمی هر دو طرف، خشونت‌ها را محکوم کرده‌اند و از مردم خواسته‌اند که آرامش خود را حفظ کنند. این آرامش فعلاً برقرار شده و اگرچه هنوز اعتراض‌های کوچکی در گوشه و کنار شهر دیده می‌شود، اما آتش فرونشسته. اگر تجمع بزرگ روز ۲۶ اکتبر (شنبه آینده) مثل جمعه به خشونت کشیده نشود و با آرامش همیشگی برگزار شود، معنایش این است که تندروهای دو طرف کنترل شده‌اند و اوضاع به‌ سمت آرامش پیش می‌رود. آرامشی که ممکن است از جنس قبل از طوفان باشد. همین الان که این متن را می‌خوانید، یعنی روز پنجشنبه، قرار است آرامگاه فرانکو نبش قبر شود و بقایایش را به‌جای دیگری منتقل کنند. اتفاقی که معلوم نیست چه واکنشی در راست‌های افراطی و گروه‌های هوادار فاشیسم (که در کاتالونیا هم حضور دارند) و در این سال‌ها بشدت رشد کرده‌اند، برانگیزد و البته دو هفته دیگر انتخابات سراسری در اسپانیا برگزار می‌شود که نتیجه‌اش می‌تواند خیلی چیزها را عوض کند. میدان اورکینائونا، محل قدیمی کلیسای سانتاماریا د ژونکرس، دوباره آرامشش را به دست آورده و کافه‌های خیابان لاییتانا با سبک معماری شیکاگویی اش، دوباره پر از مشتری‌های اروپایی شده‌اند. اما ماجرای اسپانیا و کاتالونیا هنوز و همچنان ادامه خواهد داشت./ایران جمعه 

 

 

کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

پیشنهاد سردبیر