وقتی حاشیه بر متن می‌چربد

فرهنگی /
شناسه خبر: 509557

اهدای جایزه نوبل ادبیات به پیتر هانتکه و اولگا توکارچوک در هفته گذشته هنوز هم مهم‌ترین بحث بین دوست‌داران ادبیات جهان است.

برخلاف برخی گزارشات، چند روز پیش جایزه نوبل ادبیات به‌طور مشترک به پیتر هانتکه و الگا توکارچوک اعطا نشد؛ بلکه توکارچوک، نویسنده زن لهستانی جایزه 2018 را تمام و کمال برد و پیتر هانتکه جایزه 2019 را. این میان همه صاحبنظران با ظن ‌قریب به یقین پیش‌بینی کرده بودند که یا هر دو برنده زن خواهند بود یا دست‌کم یکی از جوایز به یک نویسنده زن تعلق می‌گیرد. چرا؟ چون دیگر خیلی وقت است که می‌توان نتایج جوایز مهم و معتبر اروپایی را در حوزه ادبیات و سینما حدس زد. درست یک سال از به راه افتادن کمپین # من_هم که نقطه هدف آن مبارزه با خشونت‌های جنسی علیه زنان در محیط کار است، آکادمی نوبل یک زن را برنده جایزه می‌کند آن‌هم در کنار یک مرد. در دوره‌ای هستیم که گویا همه باید همراه جریان احقاق حق زنان در مقابله با آزارجنسی باشیم. مردی هم که جایزه نوبل ادبیات را برد کسی است که سال 2014 به بیان قاطع خواهان برچیده شدن نوبل ادبیات شده بود و آن را قدیس‌سازی دروغین نامیده بود. کسی که از طرفداران جنایات جنگی و مرتکبان آن شناخته می‌شود. یک زن لهستانی را کنار یک مرد که حواشی بسیاری از لحاظ مواضع جنگ‌طلبانه دارد، در یک قاب با عنوان طلایی نوبل ادبیات می‌بینید. این متن قصد ارزش‌گذاری بر نگاه و سوگیری جوایز را ندارد و نتایج آن را نیز برحق یا ناحق نمی‌داند. تنها مسأله‌ای که به وجود می‌آید این است که آیا این شکل برخورد جامعه فرهنگی غرب که اغلب داعیه بزرگترین و مهم‌ترین و البته سالم‌ترین شکل داوری‌ها را بدون هیچگونه لابی‌گری و روابط پشت پرده دارد، چشمان منتظر میلیون‌ها فرهنگ‌دوست را در سرتاسر دنیا از خود ناامید نمی‌کند؟ برندگانی که تنها بخت‌یار همراه شدن آثارشان یا شخصیت مدنی و سیاسی و اجتماعی خودشان یا حتی موطن ایشان، در راستای حرکت در جهت موافق با جریان‌های مد روز است. سؤالی که مطرح می‌شود این است که آیا دادن این کارت طلایی و اعتبار بسیار که شاید به قولی نقش همان بوسه مرگ را برای تولیدکننده خود ایفا کند، یاری رساندن به جریان‌ها برای تبدیل شدن به ایدئولوژی غالب نیست؟ آیا نباید بعد آنچه در 10 سال اخیر از برآمد نتایج جوایز سینمایی و ادبی و موسیقایی می‌بینیم به محتوای آثار و میرایی زودرس آنها نسبت به آثاری که برندگان جاودان قرن گذشته فرهنگ و ادب بودند، ظنین بود؟

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.