اربعین، نقطه عطف تقابل حق و باطل

فرهنگی /
شناسه خبر: 509126

اربعین همانند عاشورا عنوانی برآمده از اعداد است که دلالت بر زمانی خاص دارد. این روز در فرهنگ تشیع به روز بیستم ماه صفر و چهلمین روز واقعه عاشورا اطلاق می‌شود.

در فرهنگ اسلامی، بویژه سلوک عرفانی، اربعین در معنای عام به طی مراحل و منازل چهلگانه جهت عینیت بخشیدن به استعدادهای درون و دستیابی به ملکات اخلاقی و کمال گفته می‌شود، لکن در معنای خاص خود، نماد عزاداری و زیارت سیدالشهدا(ع) و یاران و همراهانش در سفر شهادت است.
در نسبتی تکوینی میان «اربعین آیینی» و«اربعین مفهومی» شباهت‌هایی وجود دارد که اربعین با منشأ تاریخی را با اربعین متکی به سیر و سلوک دریک چارچوب معنایی قرار می‌دهد. از این‌رو اربعین در هر دو فرآیند، بستری برای شکوفایی و فعلیت یافتن بلوغ و کمال مطلوب به‌شمار آمده و منجر به درکی وجدانی از حق و حقیقت می‌شود.
دیگر شباهت معنایی این دو فرآیند، عبور از لایه‌های پوشاننده حق و رسیدن به جوهره حقیقت است که منتج به شناخت یقینی و فراباور می‌شود. به تعبیری دیگر در هر دو تکاپو، سالک با کنار زدن پرده‌های تاریکی به حقیقتی ناب و خالص دست می‌یابد که دیگر قادر نیست دست از آن بشوید. بدین سبب اربعین حسینی(ع) را نقطه عطف نهضت عاشورا دانسته و بیداری وجدان‌ها و پی بردن به مظلومیت عاشورائیان را به این مقطع نسبت می‌دهند.
نخستین اربعین پس از واقعه عاشورا، در نتیجه آشکارشدن حقانیت راه اباعبدالله الحسین(ع) زمینه پرسشگری و بازگشت به حق و حقیقت را برای عده زیادی که از فطرتی پاک برخوردار بودند فراهم آورد و به شکل‌گیری موج بیداری و ندامت دامن زد. نقطه عزیمت اربعین با «حزن مقدس» و«خود سرزنش‌گری» آغاز شد که در نتیجه آن سرهای شهدا به پیکرشان ملحق شد. در اربعین فضایی که مظلومیت را به اهل بیت رسول خدا(ص) تحمیل کرده بود شکست و به تدریج افراد منفعل را نیز از بی‌طرفی بیرون آورد. زیارت رکن اربعین است، از این‌رو جابر با هوشمندی از همان ابتدا آداب آن را آموخت. وی پس از رسیدن به کربلا نخست به سوی نهر فرات رفت و در جاری آن غسل نمود و با لباسی پاکیزه و ذکرگویان به سوی مدفن شهدا شتافت و در آنجا آنقدر گریست تا از حال رفت. او در جملاتی سنجیده راهی به عظمت سیدالشهدا(ع) گشود و با عباراتی سترگ به وصف امام شهید(ع) پرداخت. جملات جابر خطاب به اباعبدالله الحسین(ع) برگرفته از معارف غنی مکتب اسلام نسبت به منادیان هدایت و اهل بیت عصمت و طهارت است که درس‌آموز می‌باشد. او در قالب عباراتی معنادار ضمن معرفی امام حسین(ع) و ذکر فضایل و مناقب آن حضرت، پدر و برادرش(ع)، نسبتش با خاندان رسالت را یادآور و فراتر از آن ارتباط فرزند رسول خاتم(ص) با چهره‌های برجسته سایر ادیان الهی را نیز ترسیم نمود. وی با ملحد خواندن قاتلین اباعبدالله الحسین(ع) و حکومتگران غاصب، موضعی صریح علیه جریان حاکم اعلام کرد و پرده ریا و نفاق را از چهره آنان کنار زد. در نتیجه موجی که با نخستین اربعین ایجاد گردید یزید و حامیانش دانستند خطای بزرگی را مرتکب شدند و سعی در پوشاندن آن کردند. از این‌رو به‌رغم سخت‌گیری در سفر بازماندگان واقعه عاشورا به سوی شام در بازگشت از شدت آن کاسته و به ظاهر‌سازی پرداختند. لکن موج حق‌طلبی و ظلم‌ستیزی که از افق نخستین اربعین سرزده است تا امروز و تا ساحل ابدیت امتداد یافته و آرام نخواهد گرفت.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.