عمران خان نخست وزیر پاکستان این هفته یک سفر دیپلماتیک مهم به ایران داشت

سفر به قصد مدیریت بحران

فرهنگی /
شناسه خبر: 509019

هنگامی که بحث میانجیگری یا مساعی جمیله مطرح می‏شود، این معنا را در خود جای داده که روابط کشورهایی که درگیر اختلاف هستند، بحرانی است. سفر عمران خان نخست وزیر پاکستان به ایران و اظهارنظرهای او بخصوص این جمله که «در تلاشیم مانع یک جنگ بین ایران و عربستان شویم»، بیانگر آن است که احتمالاً روابط ایران و عربستان تا آنجا بحرانی است که می‎تواند معطوف به جنگ شود.

اما چرا پاکستان این نقش را برعهده گرفته است؟ این کشور به چند دلیل قصد دارد که از وقوع جنگ بین ایران و عربستان جلوگیری کند. نخستین دلیل این تلاش‎ها شخصی است. عمران خان به دنبال اعتبار برای خود است. موفقیت او در میانجیگری بین تهران و ریاض می‏‌تواند به افزایش اعتبارش در داخل پاکستان و حتی در سطح منطقه بینجامد.

دلیل دوم به کسب اعتبار کشور پاکستان بازمی‎گردد؛ چرا که کشورها در عرصه روابط بین‎الملل تنها به دنبال رفاه یا امنیت نیستند بلکه میخواهند اعتباری هم برای خود دست و پا کنند که اگر میانجیگری پاکستان به نتیجه برسد این اتفاق خواهد افتاد. دلیل سوم سفر عمران خان این است که وقوع هرگونه جنگی بین ایران و عربستان بر پاکستان هم تأثیر منفی خواهد گذاشت.

چراکه تعداد قابل توجهی نیروی کار پاکستانی در منطقه خلیج فارس، بخصوص عربستان مشغول کارند و منبع درآمد ارزی مهم برای پاکستان به حساب می‎آیند. همچنین 90 درصد انرژی پاکستان از منطقه خلیج فارس تأمین می‎شود و هرگونه جنگی به امنیت انرژی پاکستان لطمه خواهد زد و حتی ممکن است به شکل مسائل فرقه‎ای در داخل پاکستان هم ظهور و بروز پیدا کند. عامل دیگری که باعث میانجیگری پاکستان شده رابطه خوب آن با هر دو کشور ایران و عربستان است.

عمران خان با چنین دلایلی مأموریت خود را شروع کرد. رئیس جمهوری ایران به صراحت اعلام کرد به حسن نیت پاکستان پاسخ شایسته‎ای نشان خواهد داد و رهبر معظم انقلاب هم تأکید کردند پایان جنگ در یمن تأثیرات مثبتی در منطقه خواهد داشت. با توجه به اینکه در تحلیل اظهارنظر مقامات سیاسی گاهی اوقات بهجای خواندن خطوط، باید بین خطوط را بخوانیم، برداشت عمومی این است که عمران خان پاسخ مثبتی دریافت کرده است.

این پاسخ مثبت یعنی اینکه ایران تمایل به جنگ نداشته و به دنبال حفظ صلح و امنیت در منطقه است و اگر لازم باشد حاضر خواهد بود برای حل این اختلافات وارد گفت‌وگو بشود. این سه موضوع به عنوان یک رویکرد کلی مطرح شده؛ هرچند تلویحاً در دیدگاه ایران قیدی نهفته و آن مسأله یمن است. البته این پیغام با محتوای کاملتر آن -که ممکن است در رسانه‎ها درز پیدا نکرده باشد- از طریق عمران خان به عربستان سعودی منتقل خواهد شد.

حال با توجه به اینکه وقوع هر جنگی بین ایران و عربستان پیامد بسیار مخربی بخصوص برای طرف مقابل خواهد داشت، عمران خان بعد از تهران راهی ریاض خواهد شد تا رایزنی خود را با مقامات این کشور انجام دهد. در این شرایط به سود ایران و عربستان است که به‌جای تصاعد بحران به سمت کاهش آن حرکت کنند.

اگر ریاض پاسخ مثبتی به تلاش عمران خان بدهند با توجه به نگرش مثبتی که در تهران وجود دارد، به نظر می‎رسد به تدریج به سمت کاهش بحران حرکت خواهیم کرد.

اما بد نیست دو گزینه مثبت و منفی را هم در ارتباط با سفر این مقام پاکستانی در نظر بگیریم.

از منظر مثبت اینکه درست است که در 40 سال گذشته و حتی پیش از آن روابط ایران و عربستان پر از فراز و فرود بوده اما تیرگی روابط دو کشور در شکل کنونی آن، معطوف به سالهای معدودی است. ما پیش از این بحران، تجربه نسبتاً خوبی از رابطه با عربستان را داشتیم و به رغم اختلافات و نگرانی‏‌هایی که وجود داشت در یک سیر معقولانه رو به پیش بودیم. چه بسا باز هم بتوانیم آن سیر را ادامه دهیم.

اما جنبه منفی روابط ایران و عربستان منازعه ممتد این دو کشور است که بعید نیست گاهی اوقات معطوف به جنگ شود. یعنی در خلال این منازعه اگر بحران دیگری به وجود بیاید و مدیریت درستی انجام نشود، منجر به جنگ خواهد شد. اما اتفاق خوشایند اینکه سفر عمران خان به دو کشور ایران و عربستان بخشی از مدیریت بحران در روابط بین این دو کشور است./ ایران جمعه

کلمات کلیدی

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.