نسخه ای برای اشتغالزایی در مقیاس انبوه

اقتصادی /
شناسه خبر: 506432

ایجاد اشتغال در مقیاس انبوه، یکی از ضروریات بازار کار ایران است چراکه اقشار خاص مانند جوانان، زنان و دانش‌آموختگان دانشگاهی از نرخ بیکاری بالایی برخوردار هستند و نرخ مشارکت زنان در سطح بسیار پایینی قرار دارد و بخش عمده‌ای از شاغلان بیش از حد نرمال (48 ساعت و بیشتر در هفته) کار می‌کنند که این مسأله بر سلامتی نیروی کار در آینده تأثیرات مخربی می‌گذارد.

 بنابراین به‌منظور افزایش درآمد خانوارها و کاهش فقر و همچنین متعادل کردن ساعات کار شاغلان پرکار و ایجاد انگیزه و نشاط در جوانان و زنان لازم است به راهکارهای اشتغالزایی در مقیاس انبوه توجه لازم شود. در این راستا به برخی راهکارها که در شرایط موجود قابلیت اجرا داشته باشند، پرداخته می‌شود.
 
 1-حمایت از توسعه رسته فعالیت‌های کاربر دارای مزیت:
 یکی از راهکارهایی که در مقیاس کوچک در سال‌های 97-1396 تحت عنوان برنامه اشتغال فراگیر اجرا شد، حمایت از توسعه رسته فعالیت‌های اقتصادی است که دارای بازار فروش مناسب هستند و ایران در آنها مزیت دارد یا می‌تواند کسب مزیت کند. در این برنامه، هر رسته فعالیت اقتصادی اولویت‌دار در چارچوب تکمیل زنجیره ارزش مورد توجه قرار می‌گیرد. برای موفقیت این برنامه لازم است بین نرخ سود تسهیلات اعطایی، چنین طرح‌هایی در مقایسه با طرح‌های برنامه‌های رقیب (مانند طرح‌های قانون ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری) تناسب وجود داشته باشد. افزون بر این، مداخلات توسعه‌ای و فعالیت‌های نهادسازی ضروری است. به‌عنوان مثال، کمک به ایجاد مراکز طراحی یک کالا (مانند پوشک)، آموزش‌های کسب و کار و کارآفرینی، ایجاد شرکت‌های بازاریابی، امکان شرکت‌های کوچک داخلی، شرکت‌های صاحب برنامه خارجی و مانند اینها می‌تواند به پایداری اشتغال ایجاد شده کمک کند. مطلب قابل توجه دیگر آنکه در انتصاب رسته فعالیت‌های اولویت‌دار باید به تخصص‌بری فعالیت‌ها توجه شود، زیرا بخش عمده‌ای از جوانان بیکار را دانش‌آموختگان دانشگاهی تشکیل می‌دهند که برای اشتغال آنها به مشاغل تخصص‌بر نیاز است.مطلب دیگر آنکه روان‌سازی فرآیندهای صدور مجوزهای کسب و کار برای موفقیت این برنامه ضروری است.
 
2- اجرای سیاست فعال بازار کار
در شرایطی که نرخ بیکاری اقشار خاص بالاست و نیروی کار از مهارت و تخصص کافی برخوردار نیست، می‌توان از سیاست‌های فعال بازار کار برای پر کردن فرصت‌های خالی شغلی و ایجاد انگیزه در کارفرمایان برای استخدام نیروی کار جدید استفاده کرد. در سال‌های اخیر طرح‌هایی مانند کارورزی، مهارت‌آموزی محیط کار واقعی و معافیت حق بیمه سهم کارفرما مورد توجه دولت بوده است اما عملکرد آن به‌دلیل برخی موانع اجرایی حاکی از اشتغالزایی در مقیاس محدود است. در صورت رفع موانع اجرایی بویژه در مورد تعیین تکلیف کردن بدهی‌های دولت به سازمان تأمین اجتماعی، امکان اجرای گسترده این طرح وجود دارد. در همین راستا، سیاست دیگر که قابلیت اجرایی دارد، سیاست پرداخت یارانه بیشتر به کارفرمایان برای استخدام جوانان است که در برنامه اشتغال سال‌های 98-1397 نیز وجود دارد ولی هنوز اجرایی نشده است. با توجه به محدودیت‌های بودجه‌ای دولت، اجرای این سیاست در مقیاس انبوه امکانپذیر نیست.
 
3- توسعه اشتغال حمایتی
در سال‌های اخیر از محل تبصره 16 قانون بودجه تسهیلات قرض‌الحسنه به طرح‌های اشتغالزایی مددجویان کمیته امداد و سازمان بهزیستی پرداخت شده است که عملکرد مناسبی داشته است. در صورت افزایش تسهیلات مذکور و توجه به بازاریابی محصولات تولیدی طرح‌های خوداشتغالی، می‌توان اشتغال پایدار در مقیاس انبوه ایجاد کرد.
 
4- توسعه مشاغل خانگی
در سال‌های اخیر برنامه توسعه مشاغل خانگی مورد توجه دولت قرار گرفته است و نوآوری‌هایی در اجرای آن شده است که به فروش بیشتر محصولات و خدمات تولید شده منجر شود. امروزه توسعه مشاغل خانگی فقط به تولید محصولات سنتی محدود نمی‌شود و تولید محصولات پیشرفته و خدمات تخصصی نیز در چنین فضا و بستری قابل ارائه است که کمک زیادی به اشتغال دانش‌آموختگان دانشگاهی می‌کند.
5- توسعه بنگاه‌های خرد و کوچک
در اقتصاد ایران، اتکای اشتغال به بنگاه‌های خرد و کوچک است و بیشترین ایجاد اشتغال نیز متعلق به این بنگاه‌ها است. در شرایط تحریم، این بنگاه‌ها دارای فرصت مناسب برای توسعه هستند، زیرا کمتر متکی به واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای هستند و افزون بر این کاربر هستند. مهم‌ترین مشکلی که بنگاه‌های خرد و کوچک دارند، تأمین مالی از طریق بانک‌ها است. 
در صورت ارائه روش‌هایی نوین برای تأمین مالی بنگاه‌های خرد و کوچک می‌توان به ایجاد اشتغال در مقیاس انبوه امیدوار بود.
 
6- توسعه مشاغل عمومی
در شرایطی که کشور با حوادث طبیعی مانند سیل و زلزله روبه‌رو می‌شود، توسعه مشاغل عمومی یک راهکار مناسب برای اشتغالزایی و کمک به اقشار کم‌درآمد است. 
در طرح‌های مشاغل عمومی می‌توان در بازسازی زیرساخت‌های شهری و روستایی از بیکاران کم‌درآمد و سرپرست خانوار برای مدت محدود که کمتر از یک سال است، استفاده نمود و به آنها دستمزدی کمتر از حداقل دستمزد قانونی پرداخت کرد. 
علاوه بر حوادث طبیعی، در شرایطی که نرخ بیکاری در برخی مناطق به حد بحرانی می‌رسد، ایجاد اشتغال موقت در چارچوب طرح‌های مشاغل عمومی راهکاری چاره‌ساز برای کاهش بیکاری است. با‌وجود تجربه موفق این برنامه در کشورهای دیگر، تاکنون این برنامه در ایران اجرا نشده است.
7- حمایت از طرح‌های توسعه بنگاه‌های موجود
حمایت دولت از طرح‌های توسعه آن دسته از بنگاه‌هایی که دارای بازار فروش مناسب هستند، یک راهکار مناسب و به صرفه برای اشتغالزایی است. طرح‌های توسعه نسبت به طرح‌های جدید نیاز به تسهیلات کمتری به ازای هر شغل ایجاد شده است و به اخذ مجوز جدید و وارد شدن در بوروکراسی پیچیده اداری نیاز ندارد.
در جمع‌بندی نهایی باید به این نکته اشاره کرد که به‌دلیل افزایش زیاد قیمت ماشین‌آلات و تجهیزات، هزینه استفاده از سرمایه بشدت بالا رفته است و فرصت مناسبی برای استفاده بیشتر از نیروی کار وجود دارد، مشروط بر اینکه موانع مربوط به فضای کسب وکار رفع و ثبات اقتصادی ایجاد شده حفظ شود.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.