جایزه «رضا داوری اردکانی» با معرفی اثر برگزیده دوره‌های چهارم و پنجم به کار خود خاتمه داد

در فرهنگ کار جزیره‌ای معنایی ندارد

فرهنگی /
شناسه خبر: 505602

اختتامیه جایزه «رضا داوری اردکانی» در حالی برگزار شد که استادان حاضر در این مراسم به ذکر نکاتی درباره روند مطالعاتی فلسفه در کشورمان پرداختند. از جمله حسین معصومی همدانی که خطاب به حاضران گفت که ما ایرانیان عادت کرده‌ایم به گله و شکایت و نادیده گرفتن نقاط مثبت و این مسأله را آسیب بزرگی خواند. البته داوری اردکانی که جایزه به‌نام وی گره خورده نظر دیگری داشت و جزیره‌ای فعالیت کردن استادان حوزه فلسفه را از مهم‌ترین نقاط ضعف آن خواند.

مراسم اختتامیه جایزه «داوری اردکانی» در حالی با حضور معاون فرهنگی وزیر ارشاد و جمعی از پیشکسوتان عرصه فلسفه و فرهنگ برگزار شد که این دوره به معرفی رساله‌های دکترای فلسفه در دو دوره چهارم و پنجم تعلق داشت. علی‌اصغر محمدخانی که دبیری این دو دوره جایزه را بر عهده داشته با اشاره به اینکه آنقدر درباره وضعیت نابسامان پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی طی سه-چهار ساله اخیر در کشورمان صحبت شده که نیازی به بازگویی مجدد آنها نیست، گفت:«وضعیت رشته فلسفه قدری با دیگر حوزه‌های علوم انسانی همچون ادبیات متفاوت است و تعداد گروه‌های آن چندان زیاد نیست، از همین رو ارسال 27 رساله دکتری برای دو دوره اتفاق خوبی است.»
این نویسنده و فعال فرهنگی یکی از مهم‌ترین اهداف برگزاری جایزه «داوری اردکانی» را بررسی رساله‌هایی عنوان کرد که در این رشته نوشته می‌شوند تا از این طریق برای نظام دانشگاهی امکان در اختیار گرفتن نتایج و هدایت دانشجویان به موضوعاتی که درآنها با ضعف روبه‌رو هستیم فراهم شود.
دبیر علمی جایزه «داوری اردکانی» با تأکید بر اینکه از این طریق می‌توان فهمید که جای چه موضوعاتی خالی است ادامه داد: «به‌عنوان نمونه در رشته ادبیات یکی از عمده‌ترین موضوعاتی که مورد توجه دانشجویان است مثنوی مولاناست، اما مسأله اینجاست که مگر ما موضوعات دیگری نداریم؟ با برگزاری چنین جایزه‌هایی می‌توان پی به نقاط ضعف و قوت برد. البته جوایز اینچنینی فایده دیگری هم دارند، اینکه در قالب چنین جلساتی علاوه بر معرفی آثار برگزیده سؤالاتی مطرح می‌شود که تبدیل به سرنخی برای پیگیری علاقه مندان خواهند شد.»
از نقاط قوت هم بگوییم
حسین معصومی همدانی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی که به‌عنوان داور در این جایزه حضور داشته هم از جمله سخنرانان بود، او مهم‌ترین مشکل نظام دانشگاهی در رشته‌های علوم انسانی را پنهانکاری عنوان کرد و گفت: «در ایران و بویژه در رشته فلسفه هر استادی برای خود همچون جزیره‌ای است که دیگران نمی‌دانند چه کرده و چه می‌کند. حتی درباره دانشجویان هم به‌همین منوال است و تا روز دفاع معلوم نیست چه کاری کرده. در این شرایط به نوعی کنترل درونی نیاز داریم که در پی آن بتوانیم به جوامع علمی واقعی دست پیدا کنیم.» به‌گفته این مدرس ادبیات، تاریخ علم و فلسفه مؤسسه پژوهشی «حکمت و فلسفه» ما نه تنها در رشته‌های فلسفه و ادبیات، بلکه در سایر علوم هم از برخورداری جوامع علمی واقعی محروم هستیم که مهم‌ترین دلیل آن جزیره‌ای کار کردن استادان است. به‌گفته معصومی همدانی اگر این فعالیت جزیره‌ای پایان پیدا کند حتی دانشجویان هم تا پیش از دفاع پایان نامه خود ناچار به صحبت درباره آن در جلسات و همایش‌های مختلف هستند. او ادامه داد:«اگر چنین اتفاقی رخ دهد دیگر در ارتباط با پایان نامه شاهد دزدی‌های فعلی نخواهیم بود، در شرایط فعلی کسی دانشجو را تا جلسه دفاع نمی‌بیند، جلسه دفاع هم که اغلب با حضور تعداد کمی از افراد برپا می‌شود که تأثیر در رو شدن دست افراد مذکور ندارد.»  
پایان گفته‌های معصومی همدانی با ذکر این نکته همراه بود که اوضاع آنقدری که دیگران می‌گویند هم بد نیست. او حتی تأکید کرد:«مردم ما از ناله خوششان می‌آید، ای کاش به جای گله و شکایت قدری هم به نقاط مثبت نگاه کنیم و ببینیم چه اتفاقات خوبی در دانشگاه‌ها رخ داده، یکی از راه‌های غلبه بر مشکلات تقویت نقاط قوت از طریق چنین جایزه‌هایی است. برعکس تفکر برخی در دانشگاه‌های غربی آنقدرها که برخی گمان می‌کنند خبری نیست، شما فکر کردید از دانشگاه‌های آنان همه هایدگر بیرون می‌آیند!»
حسین شیخ رضایی، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور با تکیه بر تجربه بیست سال فعالیت خود در عرصه فلسفه از روندی گفت که نخستین تلاشگران دایر کردن این رشته از لحاظ ملاحظات ایدئولوژیکی  داشته‌اند، افرادی که از اولین‌های آنها می‌توان به سید حسین نصر اشاره کرد. او از انقلاب تکنولوژی‌های ارتباطی هم به‌عنوان تحولی مهم در پیشرفت همه علوم از جمله فلسفه نام برد، اتفاقی که منجر به برقراری ارتباط علاقه‌مندان با استادان مطرح در سطح بین‌المللی شده است.  
تاثیر جوایز در طرح مشکلات
محمدرضا بهشتی، مدیر گروه فلسفه دانشگاه تهران هم با تأکید بر اینکه برگزاری چنین جوایزی تمرکز بیشتری را در حوزه فلسفه سبب می‌شود گفت:«از این طریق دانشجویان می‌دانند که رساله آنها علاوه بر جلسه دفاع در جلسات دیگری هم نقد و بررسی می‌شود و همین مسأله انگیزه‌ای برای فعالیت دقیق‌تر آنها می‌شود.»
 دبیر گروه فلسفه فرهنگستان هنر، یکی از کارکردهای مهم برپایی چنین جایزه‌هایی را کمک به اصلاح برنامه‌ریزی‌های دانشگاهی و حتی مراکز علمی یاد کرد. او از کاری که حدود دوازده سال در انجمن و حکمت درباره جمع‌آوری اطلاعات پایان نامه‌های دانشگاهی رشته فلسفه انجام داده هم یاد کرد و افسوس خورد که سال هاست در ادامه این کار وقفه ایجاد شده و اطلاعات تنها تا دهه هشتاد درج شده است. او تغییر مسیر رساله‌های دکتری از پرداخت صرف به برخی چهره‌های مطرح جهانی به موضوعاتی که در آنها کاری انجام نشده را اتفاق خوبی دانست.
علی‌اصغر مصلح از رؤسای پیشین دانشکده‌های ادبیات و الهیات دانشگاه علامه طباطبایی و استاد فلسفه هم برپایی چنین جلسات را بهانه خوبی برای طرح مباحث و مشکلات فعلی فلسفه خواند. او هم از فقدان گفت‌و‌گو میان اهالی فلسفه کشورمان گلایه کرد ولی در عین حال تأکید کرد که از رساله‌های ارسالی به این جایزه مشخص است که دانشجویان زمان زیادی صرف کرده‌اند. رضا داوری اردکانی، فیلسوف و از چهره‌های شاخص در حوزه نظریه‌پردازی فرهنگی و اندیشه فلسفی که عنوان جایزه با نام او گره خورده هم از دیگر سخنرانان این مراسم بود، او ضمن اشاره به برخی مشکلاتی که طی دوره‌های گذشته این جایزه با آن روبه‌رو بوده‌ است ، گفت:«دو سال پی در پی این جایزه به افرادی رسید که درباره هایدگر نوشته بودند و به‌همین دلیل هم ما را به هایدگری بودن متهم می‌کردند. می‌گفتند ما از عمد جایزه را به رساله‌هایی می‌دهیم که درباره هایدگر نوشته شده‌اند.»
او با تأکید بر اینکه چنین نگاهی حاکم نبوده ادامه داد:«امسال که رساله‌ حسن امیری‌آرا، با عنوان «همزمانی و واقعیت (نسبت متافیزیک زمان و همزمانی نسبی)» به‌عنوان رساله‌ برگزیده انتخاب شد ما خوشحال شدیم که بالاخره با موضوعی غیر هایدگری روبه‌رو شده‌ایم و از این اتهامات راحت می‌شویم.»
داوری اردکانی ضمن تأکید به اینکه به‌گفته معصومی همدانی درباره پرهیز از گلایه صرف احترام می‌گذارد اشاره‌ای به گفته رضایی کرد مبنی بر این که جایگاه فلسفه در زندگی ما کجاست  و گفت:«من هم منکر کارهای بزرگی که طی سی-چهل سال اخیر در فلسفه انجام شده نیستم و حتی تأکید دارم که با وجود فقیر بودن در فلسفه چندان هم در این عرصه ندار نیستیم. دیگر وقت آن شده دیواری را که میان فعالان عرصه فلسفه کشیده شده برداریم تا این غربتی که گرفتار آن شده‌ایم پایان پیدا کند.»
این استاد بازنشسته گروه فلسفه دانشگاه تهران ادامه داد:«این مسأله تنها به فلسفه تعلق ندارد و دیگر علوم ما همچنین وضعیتی دارند، ما در جهان علم کشورمان برخوردار از ساختار قابل اتکار دانایی نیستیم چرا که اگر داشتیم علم در زندگی‌مان جایگاهی دیگر داشت.تردیدی نیست که امروز از نظر دسترسی به آثار ترجمه شده و حتی تألیفی با پیشرفت خوبی روبه‌رو شده‌ایم اما همچنان بخش‌های مختلف فلسفه در نظام دانشگاهی ما جدا از یکدیگر هستند.»
او فلسفه را در کشورمان امروزحبس شده در خود دانست و گفت:«تا به فلسفه دل ندهیم فیلسوف نمی‌شویم، تا در فلسفه از هم جدا بوده و محبوس در خود بمانیم راه به جایی که باید نمی‌بریم. استادان فلسفه ما تنها حرف خود را می‌گویند اما حرف یکدیگر را گوش نمی‌دهند و این مهم‌ترین معضلی ست که امروز با آن مواجهیم، فلسفه آزادی و فهم است، دیالوگ و تفاهم است و تا این را درک نکنیم قادر به برطرف کردن نقاط ضعف آن نیستیم.»
 

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.