کفگیر تحریم به ته دیگ خورد

ترامپ به دوباره کاری افتاد

اقتصادی /
شناسه خبر: 502413

گروه اقتصادی / امریکا برای تحریم‌های ایران به «دوباره کاری» افتاده است و همه می‌گویند که حنای تحریم‌ها دیگر رنگی ندارد. بعد از فضاسازی و زدن اتهامات بی‌اساس به ایران درخصوص حملات اخیر به تجهیزات نفتی عربستان، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا، روز جمعه اعلام کرد که بانک مرکزی و صندوق توسعه ملی ایران را به فهرست تحریم‌های این کشور افزوده است.

تحریم‌های تازه علیه ایران دو روز پس از دستور ترامپ برای «اقدامات تحریمی بیشتر علیه ایران» اعلام شده‌اند. رئیس جمهوری امریکا در توجیه تحریم‌های جدید، گفته است که «ترجیح می‌دهد به جای توسل به اقدام نظامی، از طریق تحریم‌ها روی ایران اثر بگذارد.»
تحریم‌های تمسخرآمیز
نکته جالب در مورد تحریم بانک مرکزی این است که این تحریم تازگی ندارد، تا آنجا که حتی معمار تحریم‌های امریکا علیه ایران تحریم‌های جدید را مورد تمسخر قرارداده است. «ریچارد نفیو»، کارشناس امریکایی مسائل تحریم و نویسنده کتاب هنر تحریم، با مورد تمسخر قرار دادن‌ اقدام رئیس جمهوری امریکا در اعلام تحریم علیه بانک مرکزی ایران در رسانه‌های اجتماعی این‌گونه نوشت: «به لحاظ عملی، تلاش می‌کنم این موضوع را بررسی کنیم که این تحریم‌ها چه فشاری به فشارهای موجود فعلی اضافه می‌کنند.»
نفیو که از او به‌عنوان یکی از معماران شبکه تحریم‌ها علیه ایران یاد می‌شود سپس در جواب کاربری که به نقل از «استیون منوچین»، وزیر خزانه‌داری امریکا نوشته با تحریم‌های امروز منابع مالی سپاه پاسداران قطع شده‌اند، نوشته است: «این یکی دیگر خیلی عجیب است. ما امروز سپاه را تحریم کردیم؟ وای پسر، این خیلی گام بزرگی است... البته اگر بالغ بر یک دهه قبل همین کار را نکرده بودیم. بانک مرکزی چطور؟ ای کاش این یکی هم در لایحه بودجه دفاعی سال ۲۰۱۲ تحریم نشده بود!»
بی‌اثری تحریم
تحریم‌های دوباره ایران به‌زعم دولت امریکا برای «سخت‌تر کردن»، تحریم‌های قبل است؛ اما بسیاری از تحلیلگران بین‌المللی تحریم دوباره را نشان از دست خالی امریکا در تحریم‌های همه جانبه ایران می‌دانند. چون به اعتقاد آنان، امریکا تاکنون هر نوع تحریمی را علیه ایران اجرا کرده است و به‌عبارتی «کفگیر تحریم‌ها به ته دیگ خورده است» و روند اثر‌گذاری تحریم‌ها منفی است. تحلیلگران می‌گویند دور زدن تحریم‌ها توسط ایران باعث شده آثار تحریم‌ها در اقتصاد ایران رسوبی باشد و به همین دلیل تحریم نقش اندکی در بازدارندگی رشد اقتصادی ایران دارد.
هدف امریکا در دور جدید تحریم ایران دیده شدن آثار تحریم در بلند مدت و «فشار حداکثری» برای فلج کردن اقتصاد ایران است. اما کارشناسان با رد این ادعا، این‌گونه استدلال می‌کنند که چون تحریم‌ها از ابتدا تا کنون، به‌صورت بلندمدت زیرساخت‌های ایران را هدف قرار داده است، اثر خود را گذاشته و تحریم دوباره در برابر اقدامات ایران دیگر بی‌اثر است.
مسکو:  تحریم‌ها نامشروع است
در واکنش به تحریم‌های جدید امریکا علیه ایران، روسیه اعلام کرده است که علی رغم تحریم‌های جدید امریکا، اما به همکاری مالی و تجاری با ایران ادامه خواهد داد. وزارت خارجه روسیه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که تحریم‌های امریکا علیه بانک ایرانی «نامشروع»است. روسیه همچنین افزوده است که مسکو همکاری‌های خود با ایران را در بخش‌های بانکی علی رغم تحریم‌های جدید امریکا ادامه خواهد داد.
دولت ونزوئلا نیز در بیانیه‌ای، تحریم‌های جدید امریکا علیه ایران را محکوم کرد. دولت کاراکاس در این بیانیه ضمن محکوم کردن اعمال دوباره تحریم‌های یکجانبه دولت واشنگتن علیه ایران اعلام کرد:‌ این اقدامات امریکا نقض تمامیت ارضی و استقلال ایران بوده و مغایر با اقدامات صلح طلبانه است. در ادامه بیانیه دولت ونزوئلا تصریح شده است: این تحریم‌های یکجانبه امریکا نقض آشکار قوانین بین‌المللی و همانند تروریسم اقتصادی است که اقدامات چندجانبه را در مسیر مذاکرات سیاسی، احترام متقابل و درک اوضاع در منطقه تضعیف می‌کند. دولت کاراکاس همچنین ضمن اعلام حمایت از صلح و ثبات در خاورمیانه و همبستگی با مردم و دولت جمهوری اسلامی ایران در برابر تحریم‌های امریکا عنوان کرد که همچنان به مقابله خستگی‌ناپذیر با یکجانبه‌گرایی در جهان و تهدید و استفاده از اهرم زور و فشار علیه کشورها به‌عنوان ابزار استعمار ادامه خواهد داد.
استیصال امریکا
برخی مسئولان ایران به تحریم‌های دوباره امریکا واکنش نشان داده‌اند. از میان واکنش‌ها، سخنان محمد جواد ظریف، وزیر خارجه، که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحده به نیویورک سفر کرده، مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. ظریف در خصوص تحریم بانک مرکزی می‌گوید:«تحریم مجدد بانک مرکزی ایران نشان‌دهنده استیصال امریکا است و بانک مرکزی پیش‌تر تحریم شده بود و حالا با عنوانی دیگر دوباره تحریم شده است.» ظریف، این اقدام را «خطرناک و‌ ناپذیرفتنی و نقض اصول شناخته شده بین‌المللی در مصونیت بانک‌های مرکزی» دانسته و تأکید می‌کند: «اقدام امریکا نشان می‌دهد سیاست فشار حداکثری به پایان خود نزدیک شده است».
ظریف می‌گوید: «وقتی یک مؤسسه را چندین بار با عناوین مختلف تحریم می‌کنند، نشان دهنده آن است که آنچه فکر می‌کردند با سیاست فشار حداکثری می‌توانند در ظرف چند ماه مردم ایران را به زانو درآورند، شکست خورده است.»
وزیر خارجه «تحریم بانک مرکزی ایران را «خطرناک» دانسته و این اقدام را نشان‌دهنده «تلاش تحریم‌کنندگان برای مانع شدن از خریدهای بین‌المللی و رسیدن غذا و دارو به مردم ایران» نام برد. به گفته ظریف این اقدام، «نقض تمام تعهدات بین‌المللی نه‌تنها برجام بلکه نقض اصول شناخته‌شده بین‌المللی در مصونیت بانک‌های مرکزی است.»
عباس موسوی، سخنگوی وزارت خارجه نیز در واکنش به این تحریم‌ها آن را «یک سیاست شکست خورده» دانست و گفت: «تحریم اعلام شده موضوع جدیدی نبوده و فقط تحریم‌های قدیمی به شکل دیگری بیان شده است.» سخنگوی وزارت امور خارجه سیاست خارجی امریکا را سیاستی سردرگم و درمانده خوانده که جز زورگویی، یکجانبه‌گرایی و اعمال تروریسم اقتصادی علیه دیگران مبنای دیگری نداشته و فاقد توانمندی لازم برای هرگونه ابتکار معقول و پویای دیپلماتیک برای حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات با سایر کشورهاست.
 دست‌خالی تحریم کنندگان
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی نیز در واکنش به تحریم مجدد بانک مرکزی تأکید می‌کند: «تحریم مجدد بانک مرکزی توسط دولت امریکا نشان می‌دهد که دست آنها برای پیدا کردن اهرم فشار علیه ایران تا چه حدی خالی است. اگر این‌گونه اقدامات می‌توانست در پیشبرد خواسته‌های ظالمانه آن دولت مؤثر باشد، وضعیت اقتصادی کشور بسیار متفاوت با وضعیت فعلی بود.» به گفته رئیس کل بانک مرکزی «ناکامی‌های مکرر دولت امریکا در یک سال و اندی گذشته نشان می‌دهد که این تحریم‌ها بی‌اثرتر از هر زمان دیگری شده‌اند و اقتصاد ایران، تاب‌آوری خود در مقابل تحریم‌ها رابه همگان اثبات کرده است. موفقیت‌های اخیر بانک مرکزی و ثبات بازار نشان می‌دهد که خوشبختانه تجارت و مبادلات مالی کشور از راه‌هایی انجام می‌شود که از سوی امریکا غیرقابل تحریم است.خوشبختانه از دوره دور زدن تحریم‌ها به دوره تحریم‌ناپذیری تجارت خارجی عبور کرده‌ایم و وقت آن رسیده است که دولت امریکا از واقعیت‌‌ها درس بگیرد.» اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهوری هم گفت: در این شرایط هم تهدید وجود دارد و هم فرصت. کار ما در قوا و نهادهای حاکمیتی، کنترل تهدیدها و استفاده از فرصت‌هاست. کشور از پشتوانه قدرت مردم، رهبری و ظرفیت سرزمینی برخوردار است. مهمترین وظیفه دولت، افزایش میزان تاب‌آوری کشور است تا از این شرایط به خوبی عبور کنیم. باید کارآیی نهادهای رسمی افزوده شده و سرمایه اجتماعی افزایش یابد. اگر دولت و نهادهای نظام کارآمد باشند و مردم کارآمدی را ببینند، به آینده کشور امیدوار شده و سرمایه اجتماعی کشور افزایش می‌یابد و به سرعت امور کشور انجام می شود.
تحریم‌ها چگونه کم اثر شد؟
با توجه به سابقه طولانی تحریم امریکا علیه ایران و با توجه به تجربه تحریم‌های قبل، ایران برای مقابله با تحریم اتکا به توان داخل را در دستور کار قرار داده است. یکی از برنامه‌های مهم ایران توجه به رشد درون‌زا بخصوص در حوزه کشاورزی و تأمین امنیت غذایی با تکیه بر تولید داخلی است. در این راستا ایران همچنین کاهش خام فروشی منابع را مورد نظر قرار داده است. توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و توسعه تجارت با همسایگان، استحکام روابط با شرکای تجاری راهبردی اقدام دیگر ایران در کم رنگ کردن تحریم‌های امریکاست. ایران همچنین برای کنترل بازار ارز جلوگیری از اتلاف مصارف ارزی را با مهار واردات و جلوگیری از خروج ارز را در دستور کار قرار داده است. همین اقدامات متقابل باعث شده تا تحلیلگران نسبت به اثرات تحریم‌های جدید تردید کنند و آن را نشان از اصابت نکردن تحریم‌ها به اهداف مورد نظر امریکا بدانند.

همزمان با تحریم مجدد بانک مرکزی پرشتاب دنبال می‌شود
فاز سوئیفت زدایی

این روزها دیپلماسی اقتصادی کشور به‌سمت تجارت با کشورهای منطقه در حرکت است.به‌طوری که قرار است پول‌های ملی مبنای تجارت دوجانبه با همسایگان باشد. در اولین گام روسیه و سپس ترکیه و آنگونه که شنیده شده امارات هم می‌خواهد با پول ملی اش روابط اقتصادی با ایران را توسعه دهد. این امر می‌تواند یکی از اهرم‌های کمک‌کننده در دور زدن تحریم‌ها، افزایش صادرات و رشد واردات کالاهای واسطه‌ای و تجهیزات مورد نیاز تولید باشد. امریکا با ایجاد بن‌بست‌ها و موانع مختلف تجاری می‌خواهد ایران را به‌سمت منزوی شدن پیش ببرد، ولی گذشت زمان نشان می‌دهد تحریم‌های بانکی از جنس سوئیفت بتدریج کارآیی‌اش را از دست داده است.
اینک کشورهای همسایه نسبت به کم رنگ شدن نقش دلار در اقتصادهای منطقه‌ای به اجماع رسیدند و می‌خواهند پول‌های منطقه‌ای و حتی یورو را جایگزین دلار کنند. ترکیه، روسیه و کشورهای عضو اوراسیا (بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، روسیه، تاجیکستان و ازبکستان) می‌خواهند تجارت خود را به سمت پول‌های منطقه‌ای ببرند.
در این میان ایران یکی از کشورهای هدف آنها برای مبادلات اقتصادی با پول‌های ملی طرفین است. اخیراً ترکیه و روسیه در مورد تجارت با پول ملی‌شان با ایران به تفاهم رسیدند و شنیده شده امارات هم تمایل دارد که مبادلات تجاری خود با ایران را از طریق ریال و درهم دنبال کند.
در این باره فرشید فرزانگان رئیس اتاق مشترک ایران و امارات به «ایران» گفت: قرار است هیأت ایرانی به امارات برود تا پیشنهاد اتاق بازرگانی برای تجارت با پول منطقه‌ای را به نتیجه برساند.
وی افزود: اگر ثبت سفارش کالا با درهم و ریال انجام شود، تمام مشکلات شرکت‌های ایرانی حل خواهد شد و دیگر در تجارت مشکلی نخواهیم داشت. به نظر می‌رسد امارات هم تمایل به تجارت با پول ملی را دارد. این امر به نفع دو کشور خواهد بود چرا که می‌توانند با شرایط بهتری از پتانسیل یکدیگر استفاده کنند.  بنابراین با دست اندازهایی که در سوئیفت و اینستکس به وجود آمد، حرکت ایران به سمت تجارت منطقه‌ای و محور قرار دادن پول ملی کشورها اتفاق خوبی است که اخیراً رقم خورده و به نظر می‌رسد سایر کشورهای همسایه هم می‌خواهند تجارت خود با ایران را مانند ترکیه و روسیه، با پول ملی پیش ببرند.
 با توجه به بازار 400 میلیون نفری همسایگان، تجار ایرانی این امکان را خواهند داشت که بدون نگرانی از جابه‌جایی پول، مسیر سبز واردات و صادرات را داشته و مطمئن باشند که فعالیت اقتصادی آنها هیچ ریسکی ندارد. پیمان اوراسیا هم که (اعضای پیمان اوراسیا شامل بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، روسیه، ایران، تاجیکستان و ازبکستان است) ایران اخیراً به آن پیوسته خبر خوشی برای فعالان اقتصادی است چرا که به واسطه آن می‌توانند روابط با کشورهای همسایه را توسعه دهند. طبق مذاکراتی که صورت گرفته تمام کشورهای اوراسیا می‌خواهند با پول ملی‌شان تجارت کنند.
ثبات در نرخ تبادلات ارزی ملی ایران و ترکیه
رضا کامی، رئیس اتاق مشترک ایران و ترکیه درباره تغییر رفتار تجاری کشورهای همسایه و بخصوص ایران و ترکیه، به «ایران» گفت: طبق توافق‌های خوبی که بین ایران و ترکیه صورت گرفته قرار شده دو کشور بر اساس پول ملی خود به تجارت ادامه دهند. البته این امر چالش‌هایی هم دارد. پول دو کشور نوسان دارد و همین امر تا حدودی کار را برای فعالان اقتصادی سخت می‌کند، بدین جهت یکی از توصیه‌های ما این است که تا مدتی نرخ تبادلات ارزی ملی دو کشور ثابت نگه داشته شود. در این صورت با شرایط بهتری می‌توان همکاری کرد.وی افزود: یکی دیگر از درخواست‌های ما در مذاکره با ترکیه این است که مشکلات ترانزیت حل شود و برای حقوق گمرکی فکر جدیدی صورت گیرد.
اوراسیا به کمک اقتصاد ایران آمد
هادی تیزهوش تابان رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه درباره روابط دو کشور ایران و روسیه و توسعه روابط با کشورهای همسایه، به «ایران» گفت: پیمان اوراسیا که چندی پیش در مجلس ایران و روسیه تصویب شد، می‌تواند تا حدودی فاصله تجارت را با دلار بیشتر کند. تمام کشورهای عضو اوراسیا می‌توانند با پول ملی خود با ایران تجارت کنند و این امر هیچ محدودیتی در نوع کالاها ندارد. در قالب پیمان اوراسیا می‌توانیم نفت خود را بدون مشکل به روسیه به فروش برسانیم و البته این اتفاق به نفع روسیه هم هست چرا که با تحریم این کشور مشکلات خرید نفت آنها هم حل می‌شود. وی افزود: با شروع تجارت منطقه‌ای در قالب پول ملی دو کشور، اقتصاد ایران وارد مرحله جدیدی خواهد شد و می‌توان وعده این را داد که صادرات ایران مسیر افزایشی به خود می‌گیرد و از سویی تحریم‌ها بی‌اثر می‌شود.

نکتـــه
کشورهای همسایه نسبت به کم رنگ شدن نقش دلار در اقتصادهای منطقه‌ای به اجماع رسیدند و می‌خواهند پول‌های منطقه‌ای و حتی یورو را جایگزین دلار کنند
اخیراً ترکیه و روسیه در مورد تجارت با پول ملی‌شان با ایران به تفاهم رسیدند و شنیده شده امارات هم تمایل دارد که مبادلات تجاری خود با ایران را از طریق ریال و درهم دنبال کند

نکتـــه
رئیس کل بانک مرکزی: «ناکامی‌های مکرر دولت امریکا در یک سال و اندی گذشته نشان می‌دهد که این تحریم‌ها بی‌اثرتر از هر زمان دیگری شده‌اند و اقتصاد ایران، تاب‌آوری خود در مقابل تحریم‌ها رابه همگان اثبات کرده است
با توجه به سابقه طولانی تحریم امریکا علیه ایران و با توجه به تجربه تحریم‌های قبل، ایران برای مقابله با تحریم اتکا به توان داخل را در دستور کار قرار داده است

کلمات کلیدی

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.