نشست «صلح و ضرورت دموکراسی» در روز جهانی دموکراسی برگزار شد

صلح و دموکراسی نیاز امروز جهان

سیاسی /
شناسه خبر: 500953

15 سپتامبر، از سوی سازمان ملل متحد به منظور پشتیبانی از جنبش‌های ضد استبدادی با عنوان «روز جهانی دموکراسی» نامگذاری شده است. این مناسبت بهانه‌ای برای برگزاری نشستی با عنوان «صلح و ضرورت دموکراسی» شد که دیروز 24 شهریور ماه، به همت گروه صلح انجمن جامعه‌شناسی ایران با همکاری معاونت اجتماعی و فرهنگی شهرداری منطقه دو در سرای محله ایوانک برگزار شد.

پروانه سلحشوری، نماینده تهران در مجلس، صادق زیباکلام، استاد علوم‌سیاسی دانشگاه تهران، مقصود فراستخواه، جامعه‌شناس و عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، حاتم قادری، استاد علوم‌سیاسی دانشگاه تربیت مدرس و علیر‌ضا علوی‌تبار، تحلیلگر سیاسی و روزنامه‌نگار سخنرانان این جلسه بودند.
***
علوی‌تبار: دموکراسی و صلح راه برون‌رفت ما از چالش‌های امروز است
علیرضا علوی‌تبار در آغاز سخنرانی خود به این نکته اشاره کرد که ذهنیت عمومی جامعه مبتنی بر این است که ما جامعه‌ای ناشاد و ناامید داریم و از این رو باید همه تلاش خود را برای برون‌رفت از این وضعیت بکار گیریم. به باور او، آنچه ایران را در یک وضعیت خاص قرار می‌دهد، وجود مشکلات نیست؛ چراکه هر جامعه‌ای در سطوح مختلف با مشکلاتی مواجه است اما آنچه باعث خاص شدن وضعیت ما می‌شود درهم‌تنیدگی و همزمانی مشکلات در جامعه ما است. به اعتقاد او بهترین راه برای برون‌رفت از این وضعیت، تعریف قواعد در سطح خرد و خط‌ و مشی‌هایی در سطح کلان برای تصمیم‌گیری است؛ قواعد و خط و مشی‌هایی که بتواند در دو راهی‌ها راهنمای ما باشد.
 به زعم علوی‌تبار، هم «دموکراسی» و هم «صلح» دو قاعده اصلی تصمیم‌گیری هستند که در شرایط فعلی می‌توانند راهنمای ما باشند. او دموکراسی را روش تصمیم‌گیری و صلح را محتوای تصمیم‌گیری دانست و عنوان کرد این دو از قضا لازم و ملزوم یکدیگرند و در یک پیوند درونی با هم قرار دارند. او در پایان تأکید کرد صلح یک ضرورت است و وقتی می‌توان به صلح پایدار رسید که انسان از دغدغه‌های امنیتی رهایی یافته باشد و لازمه این رهایی از دغدغه‌های امنیتی را وجود گفت‌وگو، اقناع و به تعبیری مکانیسم‌های دموکراتیک در جامعه برشمرد.
فراستخواه: صلح یک ضرورت برای تحقق دموکراسی است
مقصود فراستخواه معتقد است که ایران امروز بیش از هر زمانی نیاز به صلح دارد تا خواست دموکراسی خود را محقق کند.
به باور او، شرایط سیاسی و ساختاری جامعه اجازه  نمی‌دهد که زیست جهان اجتماعی از دموکراسی بهره‌مند شود. او جامعه ایران را به اندامی تشبیه کرد که در حال رشد است اما لباسی مندرس بر آن پوشانده شده است. جامعه‌ای که در آن عقلا هستند اما «عقلانیت نهادی» وجود ندارد و سیستم‌ها هوشمند نیستند و بر این اساس، از این وضعیت، با عنوان یک تناقض مهم یاد کرد. به باور او، جامعه ایران نیاز به زمان دارد تا بتواند صلح را از درون و بیرون محقق کند. او در ادامه سخنرانی خود بر موانع صلح و دموکراسی متمرکز شد و از دولت به مثابه «حقیقت تمام» به عنوان نخستین مانع نام برد. به زعم او، مادامی که دولت را به مثابه حقیقتی تمام بینگاریم آن دولت ناگزیر خواهد بود که پیوسته با دشمنان وارد جنگ شود و در عمل هیچگاه صلحی محقق نمی‌شود. چنین دولتی همچنین نمی‌تواند برای دموکراسی کاری کند چون مدافع حقیقت است. این در حالی است که ذات دموکراسی مبتنی بر عدم قطعیت‌ها است. به تعبیری در دموکراسی «قواعد» مشخص است نه «محتوا». دوم اینکه، هر کشوری که دعاوی هژمونیک داشته باشد، امکان تحقق صلح را تهدید می‌کند. مانع سوم برای ایجاد صلح و دموکراسی «وزن تاریخی» است؛ به این معنا که وقتی جامعه با سنگینی وزن تاریخی مواجه است پیوسته نگاه به گذشته دارد و نمی‌تواند به خلق آینده‌های بدیع بیندیشید.
اما در نهایت فراستخواه کوشید تا بر این نکته تأکید گذارد که این یک ساده‌سازی سیاسی است که همه موانع بر سر راه صلح و دموکراسی را به حاکمان نسبت دهیم؛ چراکه در هر یک از ما، تکه‌ای از حاکمان وجود دارد و مشکلات دموکراسی گاهی از فرهنگ و خلق‌وخوی خود ما نشأت می‌گیرد.
حاتم قادری: آمادگی دموکراسی را نداریم
 به زعم حاتم قادری، تقدس‌گرایی می‌تواند مانعی برای دموکراسی باشد چون بازاندیشی انتقادی در گذشته دینی انجام نمی‌گیرد.
وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود، برخلاف دیگر سخنرانان عنوان کرد که تردید دارد که صلح و دموکراسی باهم در پیوند باشند. وی ضمن پذیرش این نکته که در جامعه ما ظرفیت‌های دموکراتیک وجود دارد، عنوان کرد که ما فرصت‌های رسیدن به دموکراسی را از دست داده‌ایم. به باور او، ما آمادگی لازم برای دموکراسی نداریم و همچنین مدل مشخصی نیز برای آن نداریم. جامعه‌ای که درگیر زوال اخلاقی، فساد مالی، جغرافیای آسیب‌پذیر و... است، امکان دموکراتیک شدن ندارد. او در پایان عنوان کرد که بیش از آنکه دلواپس دموکراسی باشد، دلواپس فروپاشی اجتماعی است و آن را خطر و مسأله امروز جامعه ما می‌داند.
سلحشوری: دموکراسی، اهالی سیاست را به پاسخگویی ملزم می‌کند
پروانه سلحشوری معتقد است که مادامی می‌توان از دموکراتیک کردن یک جامعه سخن گفت که آن جامعه نخست بتواند در سطح مدنی دموکراتیک شود. آنچه او می‌کوشید عنوان کند این بود که دموکراسی‌خواهی را باید از سطح خرد و از خانواده‌ها آغاز و در ادامه در سطح کلان جامعه پیش برد. وی در ادامه تصریح کرد که دموکراسی، اهالی سیاست را به پاسخگویی ملزم می‌کند. از این رو، یک جامعه دموکراتیک باید پیش از هر اقدام جنگ‌طلبانه‌ای به اقناع افکار عمومی خود بپردازد و همین امر بستری برای صلح و مانعی برای خشونت و جنگ می‌شود.
او در ادامه همچون دکتر قادری، از دغدغه‌اش در خصوص فروپاشی اجتماعی سخن گفت و معتقد است ما جامعه را در حالی به جوانان تحویل می‌دهیم که اخلاق در آن قربانی شده است و آن را یک زنگ خطر جدی دانست. او با اشاره به نگرانی فروپاشی اجتماعی گفت: هیچ نهاد حکومتی، جامعه را نجات نخواهد داد بلکه این مردم هستند که می‌توانند به جامعه برای برون‌رفت از مشکلاتش کمک کنند. او در این راستا، به تجربه نلسون ماندلا و ماهاتما گاندی ارجاع داد و تأکید کرد که می‌توان با صبر، مدارا و نفی خشونت به جامعه‌ای مطلوب رسید. و در پایان تأکید داشت که ایران نیاز به یک جنبش عدم خشونت دارد.
صادق زیباکلام نیز در سخنرانی خود این پرسش را مطرح کرد که چرا انقلاب‌ها به دموکراسی ختم نمی‌شوند؟ و در پاسخ، شش دلیل را ذکر کرد.

نظرات

نظرات | 0 نظر

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.