گزارش اختصاصی ایران آنلاین از نشست «بازخوانی آرا دورکیم درباره پدیده خودکشی در زمان صلح» :

با نظریه دورکیم نمی توان خودکشی ایرانی را توضیح داد

اندیشه /
شناسه خبر: 498431

روز جهانی پیشگیری از خودکشی، بهانه ای برای برگزاری نشست «بازخوانی آرا دورکیم درباره پدیده خودکشی در زمان صلح» در اندیشگاه کتابخانه ملی شد.

گروه اندیشه:

 نشست«بازخوانی آرا دورکیم درباره پدیده خودکشی در زمان صلح»، یازدهم شهریور ماه به همت گروه صلح انجمن جامعه شناسی و با مشارکت گروه مسائل و آسیب های اجتماعی و انجمن مددکاران اجتماعی برگزار شد.

احمد بخارایی، جامعه شناس و رئیس گروه مسائل و آسیب های اجتماعی انجمن جامعه شناسی، اردشیر بهرامی، پژوهشگر، سید حسن موسوی چلک، رئیس انجمن مددکاری و سیروان محمودی، مدیر انجمن جامعه شناسی سردشت از سخنرانان این جلسه بودند.

وقتی از خودکشی سخن به میان می آید خواه ناخواه به اسم امیل دورکیم، جامعه شناس فرانسوی برمی خوریم. او در سال 1897 رساله دکتری خود را به موضوع خودکشی اختصاص داد و دیدگاه او در این زمینه یکی مبانی جامعه شناسی پوزیتیویستی ( تجربه گرایانه) محسوب می شود.

به زعم او، خودکشی مادامی رخ می دهد که ارتباط فرد با اجتماع دچار گسیختگی شود و به تعبیری در فقدان انسجام اجتماعی است که خودکشی افزایش پیدا می کند اما آنچه دغدغه برگزاری این نشست شد دیدگاه خاص دورکیم در خصوص جنگ و ارتباطش با خودکشی بود. دورکیم معتقد است که جنگ، با تحریک روحیه میهن پرستی باعث انسجام اجتماعی و در نتیجه کاهش خودکشی در جامعه می شود. درواقع با پایان جنگ است که به تدریج  انسجام اجتماعی فروکش کرده و خودکشی افزایش پیدا می کند. این دیدگاه او، با این نگرش که جامعه صلح آمیز جامعه ای منسجم است منافات پیدا می کرد این همان موضوعی بود که گروه صلح انجمن جامعه شناسی را به برگزاری این نشست وا داشت.

با این حال، روند جلسه بیش از آنکه بر بازخوانی آرا دورکیم متمرکز شود، بر مساله خودکشی در جامعه خودمان متمرکز شد  و اینکه با نظریه دورکیم نمی توان خودکشی ایرانی را  توضیح داد و خودکشی را باید در زیست جهان ایرانی تبیین کرد.

***

*خودکشی پیامد روانی ناامیدی است

دکتر حسن امیدوار، مدیرگروه جامعه‌شناسی صلح انجمن جامعه‌شناسی ایران، در ابتدای این نشست عنوان کرد که خودکشی با ترکیب عوامل بیولوژیکی، روانشناختی ، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شکل می‌گیرد .روانشناسان هنگام تلاش برای توضیح خودکشی، بر عوامل سطح فردی تأکید می‌کنند مانند سابقه بیماری روانی یا سوء مصرف مواد. جامعه‌شناسان نیز به جنبه‌های مهم اجتماعی خودکشی با تمرکز بر پویایی خودکشی در سطح کلان ساختارها توجه دارند.

او روز جهانی پیشگیری از خودکشی فرصتی برای ارتقاء آگاهی جامعه از پدیده خودکشی و ارائه ابتکارات و اندیشه‌های جدید برای جلوگیری از مرگ‌ومیر قابل پیشگیری هزاران نفر در سراسر جهان دانست. به زعم او، توجه و حمایت دولت، جامعه مدنی، رسانه‌ها همراه با آموزش و ارائه اطلاعات مربوط به خودکشی، بی‌شک عملکردها و راهکارهای پیشگیری از خودکشی را بهبود خواهد بخشید چرا که اطلاعات در مورد روند و عوامل خودکشی می‌تواند برای برنامه‌ریزی یک استراتژی پاسخ به خودکشی مفید باشد، این حمایت‌ها باعث افزایش تفاوت در ارتقاء آگاهی و ترغیب گفت‌وگوها خواهد شد.

او معتقد است که داده‌های مربوط به خودکشی نیز بینش درستی در مورد تأثیر زمینه‌های فرهنگی و ساختارهای کلان اجتماعی بر میزان خودکشی ارائه می‌دهد، اما از آنجایی که میزان بالای خودکشی غالبا به عنوان سندی مبنی بر عدم موفقیت اجتماعی یا فقدان خوشبختی اجتماعی معرفی می‌شود و به تعبیری، خودکشی پیامد نهایی ناامیدی است و  از نظر دورکیم نیز خودکشی نمونه بارز قطع ارتباط روابط بین افراد و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند عنوان می‌شود  لذا بعضی از کشورها از ارائه آمار دقیق خودکشی اجتناب می‌کنند.


خودکشی کنشی اعتراضی است

اردشیر بهرامی، نویسنده کتاب «فرهنگ، توسعه و خودکشی در غرب ایران» در بحث خود کوشید تا آمارهایی را در ارتباط با میزان خودکشی در شهرهای مختلف کشور ارائه کند، او با استناد بر آمارهای رسمی اعلام کرد که طی سال های 1375 تا 1394 به ترتیب شهرهای ایلام، کرمانشاه و لرستان بیشترین میزان خودکشی را در سطح کشور داشته اند این در حالی است که اسم سه شهر با ترتیب ایلام، لرستان و کرمانشاه بالاترین میزان بیکاری را نیز دارا می باشند و همچنین محروم ترین شهرها در جریان توسعه بعد از جنگ نیز به حساب می آید. آنچه او می کوشید تبیین کند این است که خودکشی کنشی اعتراضی نسبت به محرومیت، نابرابری، ناتوانی برای تغییر  و حتی رهایی از درد و رنج است.

رتبه 142 را در جهان در زمینه خودکشی داریم

در ادامه موسوی چلک به ذکر آمارها و ارقامی در خصوص میزان و نوع خودکشی ها در کشور پرداخت و عنوان کرد ما رتبه 142 را در جهان در زمینه خودکشی داریم. از جمله دیگر امارهایی که ارائه شد، می توان به این مورد اشاره کرد که خودکشی در افراد با تحصیلات کمتر، بیشتر است، در میان گروه های شغلی، مشاغل آزاد بیشتر از بیکاران اقدام به خودکشی می کنند و زنان چیزی حدود 30 درصد و مردان 70 درصد خود کشی می کنند و ....

نکته ای که او در پایان صحبت هایش مورد تاکید قرار داد، این بود که ما هیچ برنامه مشخص و مدونی برای پیشگیری در کشور اتخاذ نکرده ایم و باید به خودکشی به مثابه یکی از مسائل جامعه نگریست و باید برای پیشگیری از آن راه هایی را تعبیه کرد.

خودکشی بیشتر از آنکه یک بحران روانشناختی باشد بحرانی اجتماعی است

همچنین  سیروان محمودی دیگر سخنران این جلسه نیز از میزان بالای خودکشی در شهر سردشت در سال 97 خبر داد و معتقد است که خودکشی بیشتر از آنکه یک بحران روانشناختی در سطح فردی باشد، یک بحران اجتماعی است باید در بحث از خودکشی به ریشه های اجتماعی و سیاسی آن توجه کرد.

به خودکشی باید نگاهی فرا دورکیمی داشت

دکتر احمد بخارایی اما بیش از دیگر سخنرانان سعی کرد تا به موضوع نشست وفادار باشد و به آرا دورکیم در خصوص خودکشی گریزی داشت به زعم او، دورکیم در 130 سال پیش و بنا بر گزاره ها و یافته های آن دوره در خصوص خودکشی اظهار نظر کرده است و بنابراین، قطعا آرا او نیاز به بازخوانی دارد و ما باید به مقوله خودکشی نگاهی فرا دورکیمی داشته باشیم  اما با این حال نباید او را هم نادیده بگیریم.

او در ادامه از صلح درون و صلح بیرون سخن گفت و معتقد است که صلح بیرون پیش شرط صلح درون است و در این راستا، پرسید که چقدر ساختارها در جامعه ما تعامل مثبتی با فرد دارد که بتواند او را به صلح با درونش رهنمون کند؟

بخارائی از مقوله خودکشی در سال 98 به مثابه امری سیاسی سخن  گفت که می تواند به نوعی از بعضی جنبه ها ریشه در اشفتگی های اقتصادی داشته باشد.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.