گفت‌وگوی اختصاصی ایران آنلاین با محمد بقایی ماکان

فلسفه راه نمی‌سازد ولی چگونه راه ساختن را آموزش می‌دهد

اندیشه /
شناسه خبر: 497082

آموزش فلسفه طبیعتا راه را برای درست‌اندیشی و تصمیمات خردمندانه گرفتن، باز می‌کند، فلسفه راه نمی‌سازد ولی چگونه راه ساختن را به انسان آموزش می‌دهد، چون اصولا روشی است که طریق جستن و یافتن را به انسان تعلیم می‌دهد.

گروه اندیشه:

محمد بقایی ماکان نویسنده، پژوهشگر و مترجم در حوزه ادبیات و فلسفه است که پیرامون معنای زندگی در اندیشه مولانا و اقبال آثار قابل تاملی دارد به سراغ او رفتیم تا از او در خصوص فلسفه و نقش آن در زندگی روزمره بپرسیم. گفت‌وگوی ما با او را در ادامه بخوانید:

***

*آموزش فلسفه به زندگی فردی و اجتماعی ما چه کمکی می‌کند؟

آموزش فلسفه طبیعتا راه را برای درست‌اندیشی و تصمیمات خردمندانه گرفتن، باز می‌کند، فلسفه راه نمی‌سازد ولی چگونه راه ساختن را به انسان آموزش می‌دهد، چون اصولا روشی است که طریق جستن و یافتن را به انسان تعلیم می‌دهد. بنابراین، اگر چنانچه ما فلسفه را به عنوان عاملی برای بهتر اندیشیدن و عمیق اندیشیدن در نظر بگیریم، برای هر انسانی لازم و ضروری است.

*به نظر می‌رسد مردم عادی چندان به آموزش فلسفه اقبال نشان نمی‌دهند، دلیل آن را چه می‌دانید؟

درست یا غلط اینگونه جا افتاده است که وقتی کسی حرف غیرقابل فهم و دور از عقل و منطق می‌زند، می‌گویند فلانی فلسفه می‌بافد! به تعبیری حرف‌های بی‌معنا به زبان می‌آورد.

توده مردم از آنجا که با فلسفه مأنوس نیستند آن را تقریبا نادیده می‌گیرند یا به کلی از این روش چشم می‌پوشند.

 نامانوس بودن مردم با فلسفه دلیلی بر عاری از ارزش بودن این شیوه از تفکر نیست. غالب مردم نمی‌دانند که فلسفه می‌تواند برای انسان معنابخش باشد و آنها را در درک مسائل بنیادین بشری یاری کند. ما معمولا برای دیگر علوم مثل فیزیک، ریاضیات، شیمی و امثال اینها، وقت صرف می‌کنیم و دوره‌هایی را می‌گذرانیم تا در این علوم تخصص پیدا کنیم ولی فلسفه از چنین پایگاهی در نزد عموم مردم برخوردار نیست شاید چون نمی‌توانند فلسفه را به سادگی درک کنند یا اثرگذاری آن را به شکل ملموسی احساس ‌کنند به همین دلیل فکر می‌کنند که فلسفه چیز سودمندی نیست. علت اصلی بی‌توجهی عامه مردم به فلسفه از همین موضوع سرچشمه می گیرد.  

*آیا عامه فهم کردن مفاهیم فلسفی وظیفه فیلسوف است؟

فلسفه را نباید مطابق ذوق توده مردم، شرح و بیان کرد بلکه اگر کسی یا کسانی علاقه‌مند به فلسفه هستند، باید خود را به سطحی بکشانند که بتوانند پای به عرصه فهم مطالب بگذارند.

 اگر فلسفه را در دایره علم قرار دهیم (البته به اعتقاد من، نمی‌توان فلسفه را علم و دانش تلقی کرد بلکه شیوه‌ای از اندیشیدن است) باید بدانیم که فلسفه ذاتا رشته‌ای دشوار است و چناچه یک نفر اهل فلسفه یا فیلسوفی مفاهیم فلسفی را با کلمات غامض و دشوار بیان کند، بر دشواری فهم موضوع اضافه خواهد کرد اما اگر دیدگاه‌های خود را به زبان ساده بیان کند و همان کلماتی که در زمره مصطلحات است برای عموم مردم بیان کند طبیعتا فلسفه هم برای عموم مردم قابل فهم خواهد شد.

فراموش نکنیم که فلسفه هم مثل همه رشته‌های علوم‌انسانی و علوم محض اصطلاحات خاص خود را دارد بنابراین باید آن را در چندین جمله ساده و شرح کرد تا آن کلمه برای خواننده عادی قابل فهم شود.

*عامه فهم کردن مفاهیم فلسفی، آیا می‌تواند منجر به ابتذال مفاهیم فلسفی شود؟

دقیقا همینطور است، ما باید بپذیریم که هر دانشی برای خود ضوابطی دارد و باید این ضوابط را مراعات کرد با این حال، عامه فهم کردن مفاهیم فلسفی، خود نوعی خدمت است که راه را برای کسانی که می‌خواهند با فلسفه آشنا شوند، هموار می‌کند.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.