سعید فیروزآبادی:

نیچه هنوز زنده است

فرهنگی /
شناسه خبر: 496149

امروز یکصد و نوزدهمین سالگرد درگذشت «فریدریش نیچه» اندیشمند و متفکر آلمانی‌ست؛ مردی که از او به‌عنوان چهره‌ای اثرگذار در عرصه جهانی فلسفه و حتی فراتر از آن ادبیات یاد می‌شود. البته او تنها فیلسوف نیست چرا که در دیگر عرصه‌هایی نظیر شعر، نقد فرهنگی و حتی جامعه‌شناسی هم صاحب‌نظر است.

از نکات قابل توجه درباره نیچه برای ما ایرانیان،علاقه بسیاری‌ست که به حافظ و سروده‌هایش داشته. کافی‌ست به سراغ آثار او بروید تا ببینید بارها در خلال نوشته‌هایش به این شاعر پارسی‌گوی اشاره کرده. گپ‌و‌گفت کوتاه‌مان را با سعید فیروز‌آبادی یکی از مترجمان آثار او می‌خوانید؛ مترجمی که تأکید دارد نیچه آمیزه‌ای از فلسفه و ادبیات است. او در پاسخ به این سوال که«نخستین اشاره‌ها به افکار نیچه در آثار کدامیک از اندیشمندان ایرانی دیده می‌شود؟»  می‌گوید: نخستین اشاره‌ها به نیچه را می‌توان در سروده‌های اقبال لاهوری و نوشته‌های محمدعلی فروغی در کتاب «سیر حکمت» دید. اقبال فارغ‌التحصیل مقطع دکترا از آلمان بوده و گویا خوانش اولیه او از آثار نیچه تأثیر بسیاری در نگرشش باقی گذاشته است. منتها نگاه فروغی بیشتر برگرفته از تفسیرهای منتشرشده از آثار نیچه در آن دورانی است که می‌زیسته. با توجه به همین دو نمونه و از سویی نگاهی به ترجمه‌های آثار او در ایران می‌توان پی به این برد که پذیرش وی از سوی مخاطبان ایرانی چقدر سریع رخ می‌دهد.
فیروز آبادی در پاسخ به این سوال که « با این حال برخی معتقدند این فیلسوف و تفکر آلمانی به درستی در ایران شناخته نشده» گفت:متأسفانه بیشتر خوانش‌های ما از آثار فیلسوفان غربی بدون توجه به بنیان‌های فلسفی و مطالعه سیر پیشرفت آنها انجام شده. از سوی دیگر بسیاری از ترجمه‌های آثار نیچه از زبان‌های واسط انجام شده است. شاید بخشی از این درک کنونی از نیچه به دلیل همین ترجمه‌ها و توجه افراطی به زبان نیچه بدون درک ژرف از درونمایه‌های فکری باشد.
او در پاسخ به این سوال که «اما چرا در ارتباط با نیچه با دو گروه از مخاطبان روبه‌روییم؛ عده‌ای که شیفته او هستند و برخی که تا حد نفی و نفرین او پیش می‌روند؟» عنوان کرد: چنین واکنشی به نیچه در تمام دوره‌ها وجود داشته؛ در روزگار امروز هم همین وضع حاکم است. نیچه به نقد اندیشه کلاسیک و درک کهن از زندگی انسان می‌پردازد و با این کار از منظری که نظاره‌اش برای برخی هولناک است، به جهان هستی می‌نگرد. این ورطه هولناک یا نفی برمی‌انگیزد یا تأیید. نیچه در زمان زندگی خود هم چندان تأیید نشده است. به هر حال این واکنش‌ها به ظن نهفته در ضمیر هر فردی بستگی دارد. چندی پیش مجموعه‌ای 10 جلدی به دستم رسید که موضوع آن تأثیر نیچه بر ادبیات، فلسفه، اقتصاد، روانشناسی و جامعه شناسی و چند رشته دیگر است. این روزها که مشغول خواندن آن  هستم گاهی حس می‌کنم هنوز نیچه زنده است و سخنان او برای معاصران تازگی بسیاری دارد.
مشروح این گفت‌وگو را فردا در روزنامه ایران بخوانید.

کلمات کلیدی

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.