وزیر خارجه بعد از سفر به فنلاند، سوئد و نروژ روز جمعه در فرانسه با مکرون دیدار می کند

بی اعتنایی اروپا به تحریم ظریف

سیاسی /
شناسه خبر: 495368

دیپلماسی ایران به رغم همه مسائل برآمده از تحریم و فشارهای فزاینده امریکا هنوز در نگاهی ورای مشکلات در همان مسیری به پیش می‌رود که پیش‌تر می‌رفت. وضعیت وزیر امور خارجه‌ای که تنها چند روز بعد از قرار گرفتن نامش در فهرست تحریم کم سابقه امریکا شلوغ‌ترین روزهای کاری‌اش را پشت سر می‌گذارد، گویای چنین وضعیتی است. تقویم کاری محمدجواد ظریف بعد از تلاش امریکا برای زدن تیر خلاص به دیپلماسی ایران با برنامه سفر به کشورهای منطقه و اروپایی پر شد.

برنامه‌ای که بی تردید سابقه دیگری در پرونده سیاست دولتمردان امریکایی شکل می‌دهد و فضای جدیدی را برای متوقف کردن اجرای همان اهداف دست نیافته ایجاد می‌کند. کویت، سه کشور اروپایی فنلاند، سوئد و نروژ و سفر ناگهانی به فرانسه در هفته جاری و برنامه‌ریزی برای حضور در چین و ژاپن در هفته آینده خلاصه برنامه‌هایی است که تنها چند روز بعد از رونمایی از سیاهه تحریم‌های امریکایی در دستور کار وزیر خارجه ایران قرار گرفته است. اینها سفرهایی است که منحصر به موضوعاتی چون برجام باقی نمانده است. چه بخش لاینفک برنامه‌های فشرده او پیرامون گفت‌وگو درباره موضوعات منطقه‌ای است که به واسطه پذیرش رویکرد دولت ایران از سوی طیف گسترده‌تری از کشورهای منطقه و خارج از منطقه با استقبال متقابل مواجه شده است و کشورهای اروپایی که پیش‌تر برای رایزنی درباره این موضوعات از ایران فاصله گرفته بودند، علی رغم ادامه یافتن برخی اختلافات اساسی به سوی ترمیم و حتی گسترش رابطه با جمهوری اسلامی ترغیب شده‌اند. اما این همه آن چیزی نیست که این روزها در حال رخ دادن است. زیر پوست تلاش‌های پیدا و پنهان برای حفظ برجام، فرانسه پیشروی مذاکرات دوجانبه‌ای با حسن روحانی، همتای ایرانی خود شده که باعث شد ظریف در میانه سفر اروپایی خود تصمیم به تغییر ناگهانی برنامه‌اش بگیرد و پس از پایان سفر به کشورهای اسکاندیناوی در روز پنجشنبه راهی پاریس شود. او مأمور به پیگیری و تکمیل رایزنی‌های مکرون و روحانی با امید به نجات برجام است. رایزنی‌هایی که مقام‌های پاریس در بحبوحه برگزاری نشست گروه هفت و با امید به رسیدن به نتیجه، ساعت‌های خود را با برنامه وزیر خارجه ایران تنظیم کرده‌اند و قرار است روز جمعه میزبان ویژه او باشند.
 لبخند به وقت سن پترزبورگ
همراهی با وزیر امور خارجه در سفر به فنلاند، سوئد و نروژ از آن فرصت‌هایی بود که امکان کشف اینکه او بعد از قرار گرفتن نامش در فهرست تحریم‌ها چگونه می‌اندیشد و آیا این اقدام بر روند برنامه‌های دیپلماتیک او تأثیرگذار خواهد بود یا نه، بخوبی مهیا شد. این کشف آسانی بود چه ملاقات او در نخستین روز سفر در پاویون دولت که خبرنگاران همراه سر ساعت مقرر رسیده بودند اما وزیر خسته را خندان درحال بازگشت از کویت می‌دیدند، خود گویای همه چیز بود. ظریف از گفت وگوهای پرباری از کویت بازگشته بود و قصد داشت بعد از دیدار رئیس جمهوری و توقفی کوتاه در منزل با همراهی همسرش به فرودگاه بازگردد تا عازم اروپا شود. نگاهی به برنامه‌های سفر در همان هواپیما نشان می‌داد که چه برنامه شلوغی انتظار او را می‌کشد با این حال با گذر سه ساعت از زمان پرواز و در حالی که گمان می‌رفت بعد از 24 ساعت پرمشغله‌ای که پشت سر گذاشته در حال استراحت باشد، خود به سمت خبرنگاران آمد و با ذوق خاصی آنها را از عبور هواپیما از فراز شهر زیبای سن پترزبورگ خبردار کرد. همین کافی بود تا معلوم شود که آنچه امریکا برای کنار زدن او از عرصه دیپلماسی تأثیرگذارش انجام داده، در عزم و روحیه خلل ناپذیر وزیر خارجه ایران محلی از اعراب ندارد و اجبار و محدودساختن او کاری ناممکن برای امریکا به شمار می‌آید.
ابتکار عمل سوئدی
فنلاند که اینک ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را عهده‌دار شده است، نخستین کشوری بود که بعد از تحریم ظریف به استقبال او رفت تا به تبعیت از سوئد به عنوان برادر بزرگ‌تر کشورهای اسکاندیناوی، به تحریم‌های امریکا دهان کجی کند. البته این سوئد بود که هفته‌ها پیش از سفر ظریف و همزمان با زمزمه تحریم او از سوی امریکا دست به کار شد و برای او کارت دعوت فرستاد. همین اقدام کافی بود که دو کشور دیگر منطقه اسکاندیناوی هم از این کشور تبعیت کنند و خواهان میزبانی از وزیر خارجه ایران شوند. دعوتی که بی تردید با هدف مواجهه با امریکایی بود که پیش‌تر با آن در یک جبهه واحد علیه ایران قرار گرفته بودند. ناگفته پیدا بود که تدارک ویژه فنلاند و سوئد برای وزیر خارجه ایران که با گفت‌وگوهای رو به جلو و سازنده‌ای پیرامون مواجهه با طوفان تحریم‌های امریکایی همراه بود تا چه اندازه به جلب رضایت هیأت دیپلماتیک ایرانی انجامید و ظریف را راضی از این ملاقات‌ها راهی مقصد دیگری کرد. این گفت‌وگوها را باید کنار مقاومت کشورهای حوزه نوردیک در برابر فشارهای اخیر دولتمردان امریکایی جهت پیوستن به ائتلاف دریایی این کشور در آب‌های خلیج فارس گذاشت تا متوجه شد چرا باید تلاش این دسته از کشورهای اروپایی را برای تسهیل اجرای برجام و طراحی سازوکار مالی موسوم به «اینستکس» جدی گرفت.
ناگفته‌های ظریف
وقتی وزیر خارجه ایران دوشنبه شب و در دومین مقصد از سفر چند روزه خود در جمع ایرانیان مقیم سوئد قرار گرفت و مخاطب پرسش‌هایی از این دست شد که تحریم او چه عواقبی برای دیپلماسی ایران دارد یا چرا ایران برای بازکردن گره کلاف سردرگم رابطه با عربستان کاری نمی‌کند، صریح‌تر از همیشه سخن گفت و ناگفته‌هایی هم بر زبان آورد. ظریف همان جا بود که برای رفع نگرانی از ایرانیانی که از تحریم او بیمناک شده بودند علاوه بر شرح دیدارهای اخیر دیپلماتیکش از برنامه ناگهانی‌اش برای سفر قریب الوقوع خود به پاریس پرده برداشت و به این ترتیب کمرنگ بودن تصمیم اخیر امریکا بر مدار دیپلماسی ایرانی را یادآور شد. او همچنین در پاسخ به پرسشی درباره چشم‌انداز تیره رابطه با عربستان نیز گفت که در خلال سفر اخیرش به کویت بار دیگر بر آمادگی کامل تهران برای مذاکره با ریاض تأکید کرده است. ظریف حتی فاش کرد که وقتی  به سعودی‌ها پیشنهاد داده ایران و عربستان درباره مسائل چند کشور منطقه با یکدیگر گفت‌وگو کنند با این جواب سعودی‌ها روبه‌رو شده که او کاره‌ای نیست و آنها می‌خواهند با سردار سلیمانی گفت‌وگو کنند. پاسخی که ظریف را دلسرد نکرده و پیام داده که سردار ایرانی هم آماده گفت‌وگو با عربستان است:
«در همان پیشنهاد پیغام فرستادم اگر فکر می کنید به قول خودتان من «ماله کش اعظم» هستم - آقای پمپئو خیال می کند اگر بدهد یک چاله میدانی برایش توئیت بنویسد من ناراحت می شوم - آقای سلیمانی با شما صحبت کند. سعود الفیصل پاسخ داد جهان عرب به شما ربطی ندارد. حالا می بینید جهان عرب به ما ربط دارد یا ندارد. در سوریه، یمن و عراق شکست خوردند در لبنان نخست وزیر آن را زندانی کردند.»
انجام این سفر که شروع خوبی داشت و با ابراز امیدواری رضایتمندانه وزیر خارجه همراه بود، از طرف مردمی که مخاطب روایت خبرنگاران از این سفر بودند، واکنش‌هایی هم داشت. چه خبرنگار صدای جمهوری اسلامی ایران در پایان سفر به فنلاند به وزیر خارجه در هواپیما خبر داد که مردم از طریق پیامک از او خواسته‌اند منتظر شنیدن خبرهای خوش‌تری درباره برجام هستند و به رایزنی‌های او جهت جلوگیری از فروپاشی این توافق دل بسته‌اند.
سفر قریب‌الوقوع به پاریس
ظریف در دیدار ایرانیان مقیم سوئد در حالی ناگفته‌هایی را برزبان آورد که  هنوز خبر سفر پیش‌بینی نشده او به فرانسه اعلام نشده بود. با این حال وقتی او در این جمع از برجام و عواقب تحریم نامش در فهرست امریکایی سخن می‌گفت، خبر داد که هفته شلوغ دیپلماسی او با حضور در فرانسه و دیدار با امانوئل مکرون، رئیس جمهوری فرانسه به پایان می‌رسد. گرچه جزئیات دیدارها و گفت وگوهای اخیر مقام‌های سطح بالای تهران و پاریس از رسانه‌ها پنهان مانده است، اما ناگفته پیداست که چشم اروپا برای حفط توافق هسته‌ای به درهای بسته این مذاکرات دوخته شده است تا دست کم در اندک فرصت باقی مانده مانع از متوقف شدن بخش دیگری از تعهدات هسته‌ای ایران و برداشتن گام سوم شوند. این در حالی است که تلاش مکرون برای فاصله گرفتن از ترامپ و در حالی که بر مهیا شدن شرایط تحقق منافع اقتصادی تهران در چارچوب برجام و حفظ مناسبات سیاسی با تهران تأکید دارد، می‌تواند نشان دهنده آن باشد که فرانسه سعی دارد با گذر از آنچه در خلال روند اجرای برجام و کم کاری اروپا در اجرای تعهداتش روی داد، بر تصویر نامطلوبی که از انفعال اروپا در ذهن جمعی ایرانیان ترسیم شده است، خطی از فراموشی نقش کند. بنابراین باید منتظر ماند و دید که نتیجه دیدارهای پیدا و پنهان تهران و پاریس به کجا می‌انجامد و آورده ظریف از دیدارهای روز جمعه در پاریس چه خواهد بود.

برش
«اینستکس» و امنیت خلیج فارس
 موضوع گفت‌وگوی ظریف با مقام‌های فنلاند و سوئد


ظریف که تور اروپایی‌اش به کشورهای اسکاندیناوی روز دوشنبه از فنلاند رئیس دوره‌ای اتحادیه اروپا آغاز شده بود، دیروز در سوئد  ادامه یافت. ظریف در فنلاند با رئیس ‌جمهوری و وزرای امور خارجه و امور توسعه و تجارت خارجی  این کشور دیدار کرد. ظریف و «پکا‌ هاویستو» همتای فنلاندی‌اش علاوه بر گفت‌وگو درخصوص موضوع کشتی نفتکش گریس ۱ و بررسی آخرین تحولات برجام بویژه ضرورت تسریع در راه‌اندازی و عملیاتی شدن کامل اینستکس، درخصوص امنیت منطقه خلیج فارس و ایده‌ها و ابتکارات جمهوری اسلامی ایران برای گفت‌وگوهای منطقه‌ای تبادل نظر کردند.
وزیر امور خارجه کشورمان در این دیدار با تأکید بر ضرورت تحول شناختی در منطقه و با اشاره به اینکه ایران دارای بیشترین مرز در خلیج فارس است، بر آمادگی و ظرفیت بالای کشورمان برای تأمین امنیت این منطقه تأکید کرد. وزیر خارجه فنلاند نیز در این دیدار اظهار کرد: با وجود فشارهای امریکا بر شرکت‌های اروپایی، فنلاند و اتحادیه اروپایی از ایجاد سازوکار مالی اینستکس حمایت می‌کنند.
«ویله اسکیلاری» وزیر امور توسعه و تجارت خارجی  فنلاند هم در گفت و گو با ظریف با اشاره به ریاست دوره‌ای کشورش بر اتحادیه اروپایی، این موضوع را فرصتی برای توسعه همکاری‌های تجاری و اقتصادی دو کشور دانست. او با ابراز تأسف از خروج امریکا از برجام  و تبعات آن  بر زندگی مردم ایران نسبت به افزایش تنش‌ها ابراز نگرانی کرد و گفت: «نقش فنلاند به عنوان رئیس اتحادیه اروپایی در کاهش تنش‌ها سازنده خواهد بود.»
ظریف در گزارش توئیتری دیدارها و برنامه‌هایش در فنلاند نوشت: «دیدارهای پربار با رئیس کنونی اتحادیه اروپایی، رئیس‌ جمهوری فنلاند، وزیر امور خارجه و وزیر تجارت. درباره آنچه که اتحادیه اروپایی لازم است برای حفظ برجام و حفظ منافع خود در آزادی دریانوردی انجام دهد، گفت و گو کردیم. همچنین با «دفتر ابتکار مدیریت بحران» درباره مجمع گفت‌وگوهای منطقه‌ای و پیمان عدم تجاوز، تبادل نظر کردیم»
گفت‌وگو درباره مسائل منطقه‌ای با مقامات هلسینکی در حالی انجام شد که گفته می‌شود فنلاند از گذشته طرحی برای گفت‌وگو درخصوص خلیج فارس داشته است. طرحی که بی شباهت به طرح ایران یعنی تشکیل مجمع گفت‌وگوهای منطقه‌ای در خلیج فارس نبوده است.
 وزیر امور خارجه کشورمان صبح دیروز با حضور در وزارت خارجه سوئد با «مارگوت والستروم» دیدار و درخصوص موضوعات مختلف دوجانبه، منطقه‌ای و  بین‌المللی از جمله برجام، ضرورت تسریع در اجرای سازوکار اینستکس، امنیت منطقه خلیج فارس، یمن و افغانستان گفت‌وگو  و تبادل نظر کرد. او امروز با نخست وزیر و رئیس مجلس این کشور گفت‌وگو و رایزنی می‌کند.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.