«در جست‌و‌جوی فریده» فیلم متفاوتی در حوزه سینمای مستند است. مشخص است که سازندگان آن مبتنی بر یک نگاه کاملاً پژوهشی در چارچوب موضوع انتخابی‌شان سراغ لوکیشن رفته‌اند و شخصیت محوری یعنی «فریده» را در بطن یک سفر بومی و اقلیمی ودر عین حال خودشناسانه و مردم شناسانه قرار داده‌اند. بیننده در این طی طریق، هم با فرهنگ ومناسبات و آیین‌های جامعه ایرانی روبه رو می‌شود و هم درامتدادش می‌تواند جنس متفاوتی از سینمای مستند را مشاهده کند.

اگر بخواهیم یک مرور تاریخی بر سینمای مستند داشته باشیم، حوزه مردم شناسی یکی از شاخه‌های اصلی آن است که از طریق آن می‌توانید با بافت یک جامعه، فرهنگ و مسائل اقلیمی و منطقه‌ای و بومی اش آشنا شوید.
«فریده» ریشه‌های ایرانی دارد و با اینکه در یک کشور خارجی زندگی می‌کند، به شکلی می‌خواهد مبتنی بر یک نگاه دغدغه‌مند ودرعین حال نوستالژیک به زادگاه خودش بازگردد و ریشه‌های فردی و خانوادگی‌اش را شناسایی کند. این محمل اولیه و مقدماتی، بستری گسترده و فراگیرتر پیدا می‌کند. این مواجهه ومشاهدات عینی فریده و کشف شهودش، ناخودآگاه شناسنامه بخشی از سرزمین ما - با همه تعارضات ووجوه اجتماعی و فرهنگی اش- می‌شود که بخشی از آن را برای جامعه‌ای که‌گذار منطقی از سنت به مدرنیته را بدرستی تجربه نکرده، می توان پیشنهاد کرد.در واقع، دستاورد این سفرپراز شور وشیدایی این است که ما در عین حالی که می‌توانیم مدرن باشیم، به حفظ ریشه‌های اصیل خودمان نیز می‌توانیم پایبند باشیم و اینها با هم هیچ منافاتی ندارند. این نگرش از دل برآمده می‌تواند همچون موج گرمِ عاطفی برای یک جامعه بشدت از خود بیگانه شده و از هم دور افتاده باشد. سرزمین کهن ما با آن پشتوانه غنی فرهنگی و وجوه ارزشی و اخلاقی دراین دوران فترت، به این گونه پیشنهادات راهگشا و سازنده در گستره فرهنگ وهنر نیاز مبرم دارد. بدون تردید، اصالت کار و صداقت در نگاه خالق اثر مانع از این خواهد شد که انگ واپس‌گرایی به آن زده شود. اتفاقاً واپسگرایی واقعی راباید در نگرش‌های بی‌پشتوانه وشبه روشنفکرانه‌ای دید که تعریف غلط و یکسویه از مدرنیته ارائه می‌دهند. اتفاقاً این الگودهی برای یک اثر مستند که می‌خواهد نماینده و منتخب یک جامعه ملتهب وهویت باخته باشد، چیز بدی نیست.«در جست‌و‌جوی فریده»، نه خیلی دافعه‌آمیز با سنت روبه رو می‌شود و نه شیفته‌اش می‌شود. می‌توانیم این نگرش واقع‌بینانه و این حس عمیق مردم‌شناسانه را در قالب یک اثر مستند به جامعه ومخاطب جهانی توصیه کنیم و الگو قرار بدهیم. ویژگی دیگر «در جست‌و‌جوی فریده» این است که انگ همیشگی «سیاه نمایی» به آن نمی‌خورد و این برمی‌گردد به نگاه درست پژوهشی و همدلی و همراهی صادقانه با شخصیت محوری(فریده به‌ عنوان راوی)؛ بدون اینکه بخواهد به اصل و شیرازه موضوعی که در دل آن رئالیسم جا خوش کرده خدشه‌ای وارد کند. «در جست‌وجوی فریده»، مستندی است که نگاه کمرنگ داستانی با خودش دارد وبا این قالب روایی وساختار مناسب، بخوبی توانسته به جذب مخاطب فکر کند. تجربه نمایش فیلم در گروه «هنر و تجربه» نشان داد که اگر فرم، ساختار، مضمون و بیان سینمایی مناسبی را درحوزه مستند انتخاب کنید و هوشمندانه سراغ لوکیشن وهویتمندی آن بروید، می‌توانید با طیف‌های مختلف جامعه ارتباط برقرار کنید.یک ویژگی قابل تأمل دیگر فیلم، پیوند میان فرهنگ‌ها و آیین‌ها در دو جغرافیای متفاوت است. فیلمسازان از طریق شخصیت محوری‌شان این نکته را یادآور می‌شوند که می‌توان درعین پایبندی به این ریشه‌ها وآیین‌ها وگارد بیهوده دربرابرشان، مدرن هم بود.
 در شرایطی که شناخت و اطلاعات کافی از رقبای خودمان در این دوره نداریم، نمی توان با ذوق‌زدگی یا نگاه مأیوسانه به اثر انتخاب شده‌مان بپردازیم. همین که انتخابمان در مقایسه با فیلم‌های دیگر سنجیده‌تر بوده و فیلمی را انتخاب کرده‌ایم که هم شناسنامه‌ای قابل باور واستناد از این سرزمین و یک منطقه‌اش دارد و هم پیشنهاد متفاوتی را در نمایش سنت دردل جامعه‌ای متمایل به ابزار ونشانه‌های مدرن ارائه می‌دهد، قابل دفاع است.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.