نقش و نگاره های زیبا با حنا

استانها /
شناسه خبر: 495023

«حنا» به عنوان یکی از مهمترین محصولات کشاورزی هرمزگان در گذشـته سهم قابل توجهی از زمین های کشاورزی را به خود اختصاص داده بود. در بـاور مردم این استان حنا گیاهی مقدس است و از این رو، این گیـاه نقـش کلیـدی در برگـزاری مراسـمی چون حنابندان، عروسی و تعزیه دارد. با توجه به نقش و جایگاه حنا و تاریخچه ی آن، این محصول کشاورزی در سال 98 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

Image result for ‫نقش و نگار حنا‬‎

کاربرد حنا

«عباس نوروزی» سرپرست معاونت میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری هرمزگان با بیان این مطلب که در گذشته از حنا برای درمان و رنگرزی نیـز استفاده می شد، افزود: کشت و کار وسیع این گیاه در استان باعث شده بود تا حنـا از اقـلام مهم صادراتی محسوب شود، به گونه ای که حنای تولید شده در هرمزگان به کشورهایی چـون عمان، عثمانی، هند، قطر، امارات عربی متحده و غیره صادر می شد.

نوروزی با بیان اینکه حنابندان مشهورترین مراسمی در هرمزگان است که در برپایی آن حنا نقش کلیدی دارد، افزود: تقـدس ایـن گیـاه در نظـر هرمزگانی ها بـه گونه ای است که در حنای شب حنابندان چند برگچـه از بوتـه حنـایی را کـه در زمـین زیارتگاه یا قدمگاه وجود  دارد نیز برای تبرک به آن می افزایند. از ایـن روی، در بـاور مردم هرمزگان حنا و بستن آن به دست و پـای عـروس و دامـاد لازم و از بخش های «جدانشدنی» مراسم عروسی است. مراسم حنا در هرمزگان 3 شب است. حنای دست و پای داماد هیچ نگاره ویژه ای ندارد و یک تکه تا نزدیک مچ دسـت و پا بسته می شود. اما حنای عروس دربردارنده نقش و نگاره های زیبا و گوناگونی است و می تواند از نوک انگشتان آغاز و تا بازو ادامه پیدا کند. هنر نقش حنا زدن در سنت های  بومی هرمزگان  پیشینه دارد وامروزه در حال توسعه است.

وی خاطرنشان کرد: نقوش حنا بیشتر روی دست تا آرنج وپا تا زانو کار می شود. در گذشته طراحی نقش حنابا کمک انگشت های دست انجام  می گرفت، اما با گذشت زمان خلاقیت هایی از سوی  طراحان انجام گرفت و با استفاده از چوب کبریت طرح های ظریف تری را ابداع کردند.در حال حاضر با شکوفایی استعدادها  وخلاقیت های جدید تر ابزار آن یک قیف و ذهن خلاق و پر از نقش طراح  است که با خلاقیتش و اجرای نقوش بدیع بر روی بدن، لحظات خاطره انگیزی  بر روی فرد رقم می زند. هنر نقش حنا زدن در حال حاضر بدلیل استقبال از طرح های زیبای آن رواج پیدا کرده و کاملا زنده است. با توجه به اصالت و فواید دارویی حنا که از قدیم مورد تقدس مردم منطقه بوده می تواند جایگزین بسیار خوبی برای تاتوهای غیر قانونی که در بین مردم رواج پیدا کرده وخطرآفرین  نیز هست، باشد.

Image result for ‫نقش و نگار حنا‬‎

وی یادآورشد: طراحی نقش حنا هنری است که برگرفته از ترکیب اعتقادات سنتی و رسم های  اجتماعی و باورهای  فرهنگی مردم این استان که عوامل طبیعی وجغرافیایی نیز در آن دخیل است و علاوه  بر این در سال های اخیر توانسته منبع درآمد برای زنان و دختران هرمزگانی باشد و به اقتصاد آنها کمک کند. طبیعت و فرهنگ از عوامل شکل گیری نقشمایه های تزیینی حنا درهرمزگان می باشد، آداب و رسوم و هنرهای سنتی این دیار از دریا  وعواملی که دریا در آن  دخیل بوده تاثیر مستقیم گرفته است. نقش های ریتم وار و هماهنگ  حرکات پیچشی  ومعنی وار نقشمایه های تزیینی حنا  الهام گرفته از پیچ  و تاب های امواج  دریاست . همچنین درختان و گیاهانی چون خرما، لور، حرا و حنا از پدیده های طبیعی موثری است که پیوند زیادی با زندگی مادی و معنوی مردم هرمزگان دارد.

سرپرست معاونت میراث فرهنگی صنابع دستی و گردشگری هرمزگان افزود: نقوشی که امروز در نگاره های حنا به کار می رود، پیچش متفاوت و نامتعارف گل و برگ هایی است که در سوزن دوزی ها هم استفاده می شود. در گذشته از خطوط بسیارساده برای ترسیم نقوش حنا استفاده می شد. نقوشی مانند خورشید و درخت نخل و نقاط ریز از رایج ترین اشکال مورد استفاده بوده است. این نقوش به صورت ذهنی ترسیم می شد و هیچ نوع طرح یا نقشه آماده ای نداشت. به مرور زمان بر تنوع و گستردگی آنها اضافه شده، به گونه ای که از دیگر صنایع دستی استان از جمله گلابتون دوزی ها نیز ایده گرفته شده است. دختران و زنان هرمزگان علاقه وافری به این طرح ها و ترسیم آنها با حنا دارند و تمام سطح دست و انگشتان را با آنها می پوشانند. این نگاره ها هم در گلابتون دوزی و هم در حنا تراویده ذهن خلاق زنان است. تاریخچه و قدمت کشت و کاربرد حنا در ایران به گذشته های بسیار دور باز می گردد و این گیاه یکی از فرآورده های مهم کشاورزی بوده که هم در داخل ایران کاربرد بسیاری داشته و هم بخش فراوانی از آن به خارج صادر می شده است. مرکز کشت حنای ایران کرمان به ویژه بم و بهرام آباد و پاره ای از مناطق جنوب به ویژه هرمزگـان بـوده اسـت. همچنین  حنا در سده هفدهم از تولیدات مهم کشاورزی ایران بـه شمار می آمده و آن را به عنوان دارو یا ماده رنگی برای رنگین ساختن نـاخن، مـوی ریـش و سبیل به کار می بردند، به گونه ای که جز چهارمین فرآورده کشاورزی مهم استان در گذشته بوده است .

نوروزی خاطرنشان کرد: شواهد نشان می دهد که انسان های دوره نوسنگی هزاره هفتم  پیش از میلاد از حنا برای رنگ کردن دست وپایشان به هنگام برگزاری آیین ها و مراسمی که وابسته به الهه باروری بوده استفاده می کردند؛ گواه مکتوبی که به کاربرد حنا برای آذین بستن دست نوعروسان  نشان  می دهد ، افسانه اوگاریت  وآنات است که به 2100 سال پیش باز می گردد. در ایران باستان برای برگزاری جشن نوروز زنان به دست وپای خود حنا می بستند و می توان نتیجه گرفت هنر نقش حنا از گذشته  دور در مراسم حنابندان بندری که یکی از اصیل ترین  مراسم در این استان است شکل گرفت.

 

Image result for ‫نقش و نگار حنا‬‎

کلمات کلیدی

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.