اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • سه شنبه ۴ آذر ۱۳۹۹

تئاتر، آیینه آیین‌ها

تئاتر، آیینه آیین‌ها
ارمغان بهداروند شاعر

نوزدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی چند روزی‌ است شروع به کار کرده و استقبال نسبتاً خوبی هم از آن شده است. شعار امسال جشنواره «نمایش سنتی فرصتی برای تئاتر معاصر ایران» است.

هیچ قرار نیست ضرورت احیا و استمرار آیین‌ها را در یک اثر به تمام آیینی یادآوری کنیم که چنین چهره‌ای از آیین نمی‌تواند همه حواس مخاطب را از آن خود کند و به تجربه درخواهیم یافت که کارکرد موزه‌ای، تأثیر طولانی‌ مدتی نخواهد داشت و خروج از موقعیتِ واقع، به مرگ این کارکرد منتهی می‌شود‌. رایحه عطری را در خاطر بیاورید که آمیختن‌اش با فضای موجود، مؤثرتر خواهد بود و بیشتر از نفس به نفس شدن با ظرف عطر، اتفاق آفرین است.
جشنواره تئاتر آیینی سنتی همین دغدغه را در خیال و خاطر دارد و در همه ادوارش با گَردگیری از آداب و آیین و سننِ ملی و مذهبی، پیوسته کوشیده است، هنر امروز از گنجینه آیین برخوردار باشد و برخوردار بماند و ارزش افزوده‌ای برای مخاطب امروز بیافریند. احضار آیین‌ها و احیای سنن باید به زیرکی و هوشمندانه در بافتار تولیدات نمایشی امروز گره زده شود تا انسان معاصر به تداوم اثرگذاری سنن و خیرخواهی باورها ایمان بیاورد و در بازآفرینی آیین‌ها، خطرات و مخاطرات روزگار خویش را چاره‌جویی کند. تئاتر در سرزمین ما اگر چه کم سابقه اما به وضوح می‌توان مواجهات نمایشی ارزشمندی را در کالبد فرهنگی جوامع روستایی و شهری قرن‌های متمادی معرفی کرد که بازتاب آن در آفرینش‌های تئاتری برخی ملل قابل استخراج است. یکی از تکالیف این جشنواره، برون‌تاب این گنجینه است. گنجینه‌ای که در متون داستانی، خلق قهرمانان، فرهنگ البسه، اخلاق اسطوره‌ای و کیفیت فردی و گروهی انسان‌های دیروز، مشهود و ملموس است. «یوجینو باربارا» کهنه کارگردان بین‌المللی این حیرت و سرگشتگی را در تماشای تعزیه‌ای در همین جشنواره آیینی سنتی تجربه کرده بود و از آن به عنوان شکلی نادر در تئاتر یاد کرد و به سرخوشی تأکید کرده بود که امیدوار است بتواند در آثارش از توانش این گونه نمایشی گرته‌برداری کند. معتقدم انسان امروز که بیش از همیشه هفت‌خان‌های آزمون انسانیت را پیش رو دارد باید به مجاورت آیین‌ها و سنن، رویینه‌تن شود. این رویینه‌تنی تعهد تئاتر است.

کپی