اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۱۰ آذر ۱۳۹۹

مردم شناسی؛ مأموریت شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی

مردم شناسی؛ مأموریت شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی
علیرضا قبادی پژوهشگر مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی به عنوان یکی از نهادهای متولی مناسک سیاسی و مذهبی در سال‌های پر فراز و نشیبِ پس از انقلاب اسلامی از طریق فرهنگ‌سازی و تکیه بر ارزش‌های بنیادین انقلاب اسلامی، همواره تلاش نموده تا از پشتوانه‌های مردمی انقلاب حمایت کرده و مناسک سیاسی را با تأکید بر بن‌مایه‌های اسلامی و انقلابی زنده نگاه دارد.

این مناسک و شعائر که به زعم اندیشمندان حوزه علوم انسانی همواره زمینه‌های همبستگی اجتماعی را فراهم کرده است شاید اصلی‌ترین ابزار بیان کننده شکل‌گیری یکپارچگی و انسجام اجتماعی در جامعه باشد، به نحوی که امروزه کنشگران اجتماعی با حضور مستمر در تظاهرات و راهپیمایی‌ها انتظارات عمومی خودشان را از سیاسیون و دولتمردان جمهوری اسلامی ایران اعلام داشته و در راستای پاسداری از ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی گام برمی‌دارند.
شعائر و  مناسک  از جمله نیازهای مشترک و فطری همه انسان‌ها هستند. در جامعه ما شعائر و مناسک، حجم وسیعی از رفتار ما را شکل  می‌دهد به طوری که کمتر فعالیت را می‌توان به وسعت و دامنه آن یافت. شعائر و مناسک یکی از  مؤلفه مهم هم‌ساز در هویت ملی و دینی و از عناصر پایه‌گذار درتعمیق و نهادینه کردن باورهای دینی در جامعه است. مراسم و شعائر دینی  نقش مهمی در تحولات تاریخ معاصر ما و سهم عظیمی در  بسیج نیروهای انقلابی داشته است. از این رو پس از پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار جمهوری اسلامی ایران، موضوع بهره گیری از شعائر الهی  به عنوان بستر و تبلور عینی باور‌های دینی و انقلابی  مورد توجه امام خمینی(ره) و سایر مسئولان کشور قرار گرفت و شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی در سال‌های آغازین  انقلاب یعنی در  12 مرداد 1359  تشکیل شد.
قرآن کریم اولین و اصلی‌ترین منبع و مرجع اسلامی، حامل پیامی از ناحیه خداوند به آدمی است که حجیتی تام دارد و حجیت دیگر منابع اسلامی از این منبع سرچشمه گرفته و سیراب می‌شود.
-«یا ایها الذین امنوا لا تحلوا شعائر الله» (مائده/ 2). خطاب به مؤمنین آمده است که «حرمت شعائر الهی را نشکنید و آن را حلال نشمارید» (بهرام پور، 1387: 106). -«و من یعظم شعائر الله فانها من تقوی القلوب» (حج/ 32).«بزرگی و تعظیم شعائر الهی از نشانه‌های تقوای قلبی است.»از سخنان حضرت علی (ع) نیز می‌توان اهتمام حضرت  به شعائر و مناسک را  نتیجه‌گیری کرد: حضرت علی(ع) در حکمت 401 می‌فرماید: هماهنگی در اخلاق و رسوم مردم، ایمن ماندن از دشمنی و کینه‌های آنان است» ( دشتی، 1384: 518 ).
حضرت در بخشی از خطبه 145 می‌فرماید هیچ بدعتی در دین ایجاد نمی‌شود مگر آن که سنتی ترک شود. پس، از بدعت‌ها بپرهیزید و ملتزم راه راست باشید نیکوترین کار سنتی است که سالیانی بر آن گذشته و درستی آن ثابت شده باشد و بدترین کارها آنچه که تازه پیدا شده و آینده آن روشن نیست. در این خطبه حضرت لزوم حراست از سنت‌های پایدار را گوشزد می‌کند و نسبت به بدعت‌ها هشدار می‌دهد.
نتیجه اینکه نگاهی به اهداف پنج گانه شورای تبلیغات اسلامی از جمله «سیاستگذاری، برنامه ریزی، سازماندهی، نظارت و راهبری» شعائر دینی و آموزه‌های دینی(قرآن و نهج البلاغه) نشان می‌دهد که   پیوند استوار و محکمی  میان مأموریت‌های شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی  و آموزه‌های دینی  درباره تعظیم شعائر الهی و ایام الله  وجود دارد. از این رو  باید در حفاظت از شعائر دینی  که سالیانی متمادی در حیات فرهنگی جامعه ما و جغرافیای فرهنگی مشابه ما جریان دارد وبا قلوب مردم پیوند خورده و موجب الفت و انس اجتماعی میان مردم و در بسیاری موارد سبب بسامان کردن امور اجتماعی مردم می‌شود اهتمام داشت و نسبت به آسیب‌ها و بدعت‌هایی که موجب تضعیف آن می‌شود، مقابله و مبارزه کرد. آنچه بیان شد صورت کارکردی این ساختار فرهنگی است که تداوم آن  نیازمند توجه به  مقتضیات عصر و نسل است. «سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، سازماندهی، نظارت و راهبری» شعائر دینی باید به گونه‌ای باشد که به سودمند کردن آن برای همه افراد و گروه‌های اجتماعی منجر شود و شقاق و انفکاک را ایجاد نکند.

کپی