بررسی چالش‎های سوریه در تصویب قانون اساسی جدید در گفت‌و‌گو با قاسم محب‌علی

سوریه در بزنگاه تاریخی قانون اساسی

بین الملل /
شناسه خبر: 488340

بسیاری از ناظران بر این باورند که حتی با حل و فصل نهایی مسائل سوریه، این کشور با بن‌بست بزرگی به‌ نام تصویب «قانون اساسی جدید» روبه‌رو است، خصوصاً آنکه طی ماه‌های اخیر مذاکره برای تشکیل کمیته قانون اساسی و ساختار آتی آن، چه در روند «آستانه» چه «ژنو» به شکل جدی در دستور کار است. برای بررسی این مسأله، با قاسم محب‌علی، رئیس سابق اداره کل خاورمیانه وزارت امور خارجه گفت‌و‌گو کرده‎ایم.

به نظر می‌رسد حتی با حل چالش ادلب و شرق فرات، مسأله قانون اساسی آینده سوریه، چالشی جدی برای این کشور خواهد بود. ارزیابی شما چیست؟
سوریه از بدو شکل‌گیری تاکنون شاهد حاکمیت چند دور قانون اساسی بوده است. اما هر بار تغییر قانون اساسی در این کشور منجر به محدود شدن شرایط سیاسی و اجتماعی در آن شد. اتفاقاً همین دست مسائل آتش جنگ را در سوریه شعله ور کرد. ‌اکنون نیز با فروکش کردن آتش جنگ در سوریه دوباره مسأله قانون اساسی به سرفصل تحولات این کشور بازگشته است، اما یقیناً چون قانون اساسی سوریه به معنای طراحی سیستمی به منظور تقسیم قدرت سیاسی میان اقوام و مذاهب سوریه است، یقیناً هر کدام از این اقوام و مذاهب و حامیان خارجی‎شان به‌دنبال ایجاد یک قانون اساسی هستند که قدرت آنان را تضمین کند. از همین رو ممکن است شاهد اختلافات جدی در روند تشکیل قانون اساسی جدید باشیم.
انتخابات ۲۰۲۱ سوریه با کدام قانون اساسی شکل خواهد گرفت؟ آیا می‌توانیم شاهد نزدیکی دو نگاه ژنو و آستانه برای شکل‌گیری قانون اساسی باشیم؟
معتقدم دولت کنونی سوریه تمایلی ندارد قانون اساسی فعلی تا انتخابات آتی تغییر پیدا کند، چون به هر حال در صورت تغییر قانون اساسی باید بخشی از قدرت سیاسی و حتی نظامی را به منتقدین و معارضین واگذار کند. اما در خصوص سؤال دوم باید عنوان کنم که در ایده آل‌ترین حالت مسأله آینده قانون اساسی سوریه باید از طریق گفت‌وگو و مذاکره دولت سوریه با معارضین در قالب تفاهم سوری - سوری شکل بگیرد. به اعتقاد من این بهترین پیشنهاد ایران برای دولت سوریه است، چون مانع دخالت بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای می‎شود.
در این میان دست برتر را در قانون اساسی سوریه ژنو دارد یا آستانه؟
به‌هر حال باید بپذیریم که روند آستانه تلاش دیپلماتیک کاملی نیست، چون با نبود ایالات متحده امریکا، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و گروه‌های معارض سوری تحت حمایت آنها که بخش اعظم آن در روند ژنو حضور دارند، عملاً در آستانه نمی‌توانیم در خصوص آینده سوریه به یک نتیجه برسیم. در آن سو، روند ژنو نیز اگرچه روند کامل تری است، اما با نفوذ ایالات متحده امریکا، بقیه کشورهای اروپایی به همراه عربستان سعودی و امارات متحده عربی روند مطلوب دولت فعلی سوریه نیست، لذا نمی‌توان به‌طور قاطع گفت کدام یک از این دو روند می‌تواند آینده سوریه و قانون اساسی را رقم بزند.
آیا دمشق با بازگرداندن آوارگان در حال استحاله قانون اساسی جدید است؟
دولت سوریه می‌خواهد شرایط را به گونه‌ای پیش ببرد که اینگونه فرض شود، سوریه در سایه همین قانون اساسی توانسته است امنیت را به کشور بازگرداند. به این ترتیب جهان نیز آن را قبول خواهد کرد و به تبع آن به شکل اورژانسی نیاز به تصویب قانون اساسی جدید نخواهد بود.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.