تاب‌آوری با توسعه صنایع پایین دستی پتروشیمی

اقتصادی /
شناسه خبر: 486286

سال‌هاست که توسعه صنعت پتروشیمی ایران نیازمند تفکری نوین برای پرش از محصولات بالادست به پایین دست است. به‌طوری که فارغ از دغدغه تکمیل زنجیره تولیدات، به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر حرکت کند که اتفاقاً اشتغال زایی به نسبت بالاتری را نیز به همراه خواهد داشت. بررسی‌ها نشان می‌دهد که ارزش افزوده حاصل توسعه صنایع پایین دست پتروشیمی به نسبت صنایع میان دست و بالادست حدود 5 برابر و اشتغال حاصل آن نیز تقریباً 10 برابر است.

به‌طور کلی صنایعی که از محصولات پتروشیمی یا فرآورده‌های پالایشگاهی به‌عنوان مواد اولیه استفاده می‌کنند، پایین دست پتروشیمی شناخته می‌شوند که بخشی از آنها محصولات مصرفی نهایی هستند و بخشی نیز مواد حد واسط اند. یعنی تولید آنها در راستای تکمیل و بهبود زنجیره محصولات پتروشیمی و تولید محصولات نهایی است. به بیان ساده تر، صنایع زیر مجموعه پایین دستی پتروشیمی مواردی نظیر پلاستیک‌ها و لاستیک‌ها، رنگ و رزین، کامپوزیت، الیاف و نساجی، داروهای شیمیایی، کود وسموم، مواد شیمیایی و حلال‌ها و محصولات آرایشی و بهداشتی و شوینده را در برمی گیرد.
خوشبختانه نرخ بازگشت سرمایه آن نسبت به صنایع پایه و میانی پتروشیمی بسیار بالاست. همچنین با توجه به بومی‌سازی بخش‌های زیادی از تکنولوژی و دانش فنی مورد نیاز برای این امر، کشور ما توان حرکت به این سمت را دارد و به نظر می‌رسد که با تحقیقات جاری بزودی شرایط بهتری نیز برای آن فراهم خواهد شد. هرچند که هنوز ضعف‌های تکنولوژیکی در برخی از بخش‌ها به چشم می‌خورد و ما نیازمند واردات تکنولوژی در این خصوص هستیم. با این حال ایران دارای مزیت‌های بی‌شماری است که بایستی از آن استفاده کرد. از جمله توان تأمین خوراک مورد نیاز پتروشیمی، دسترسی به نیروی کار ارزان و همین‌طور کیلومتر‌ها ساحل در دو سمت شمالی و جنوبی کشور که شرایط توسعه را فراهم می‌کند.  اگرچه حرکت ما کند بوده است اما اکنون باید با سرعت بیشتری در این مسیر گام برداشت و توسعه صنایع پایین دست پتروشیمی را در سواحل شمالی و جنوبی کشور با در نظر گرفتن تمام ملاحظات در دستور کار قرار داد. صنایعی که آلایندگی اندکی دارند اما ارزش افزوده، درآمد ارزی، اشتغال و توسعه به همراه می‌آورند. به باور اینجانب، لازم است که سیاستگذاران کشور به‌صورت دستوری صنعت پتروشیمی را به سمت پایین دست سوق دهند و از سرمایه‌گذاران حمایت‌های لازم را نیز به عمل آورند. همچنین سیاست‌های اتخاذی، بایستی صنعت نفت را به ایجاد پالایشگاه‌های کوچک مقیاس بویژه در مناطق مرزی تشویق کند تا به مرور از خام فروشی دور شویم. بدون شک برای محصولات در انتهای زنجیره مشتریان بیشتری در دنیا وجود دارد که تحریم پذیر هم نخواهد بود.
مقابله با شرایط تحریم بواسطه صادرات بدون رهگیری و نیاز به خطوط اعتباری بانکی از مزایای توسعه صنایع پایین دستی پتروشیمی است. شکی نیست که با حرکت به این سمت می‌توانیم بخش زیادی از تحریم‌ها را بی‌اثر کنیم و تاب‌آوری ایران را افزایش دهیم. در این صورت، زمانی خواهد رسید که با برداشته شدن تحریم‌ها این ما هستیم که حاضر به فروش نفت خام نخواهیم بود. چراکه به ارزش افزوده بالاتر و بازارهای متنوعی دست یافته‌ایم که تحریم‌های احتمالی آن را تهدید نمی‌کند. اهمیت  موضوع به اندازه‌ای است که پیشنهاد می‌دهم، مسئولی مستقل برای توسعه پایین دست پتروشیمی در نظر گرفته شود که مستقیماً زیر نظر وزیر نفت کار کند. آن زمان است که از خام فروشی جلوگیری و ارزش افزوده بالا ایجاد می‌شود؛ صادرات غیر نفتی افزایش می‌یابد و اقتصاد مقاومتی محقق می‌شود.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.