هرساله با شروع موج گرما و تعطیلات تابستانی شاهد افزایش مسافرت ها بخصوص به مناطق شمالی کشور هستیم و این نوع تفریحات گاهی با خود حوادثی مانند غرق شدگی را به دنبال دارند که با پرهیز از سهل انگاری ها و رعایت اصول ایمنی می توان شاهد کاهش آماری باشیم که می تواند قابل کنترل باشد.

شیرجه در آغوش مرگ

سامان ۳۱ سال سن داشت و حالا چند روزی است که خانواده به سوگش نشسته است و مادر، خواهر و برادر وی باور ندارند دریک سهل انگاری فرزند دلبندشان طعمه آب شد و مرگی زودهنگام در اوج جوانی، روزگار را برایشان تاریک کرد.
سامان که در تهران زندگی می‌کرد برای گذاراندن تعطیلات پایان هفته و استفاده از آب و هوای خنک دماوند چند روز را به یکی از روستاهای آنجا رفت و روز حادثه صبح زود از خواب بیدارشد و به همراه دوستان خود به کوهنوردی به ارتفاعات مشرف به روستا رفت تا بعد از ظهر را در کوه تنگه گذاراند و غافل ازاینکه این تفریح آخر زندگی اش خواهد بود، عصر که به روستا بازگشت بساط چای و عصرانه را آماده کرد که باغ عمه اش برود و آنجا استخر کشاورزی بود که با استفاده از آب استخر و سیستم آبیاری قطرهای باغ آبیاری می‌شد و ناگهان برای آب تنی به داخل استخر می‌رود و به دلیل حجم بالای آب و سردی آن در منطقه دماوند و سنگینی آن قادر به شنا نیست و هرچه تلاش می‌کند دیگر ماهیچه‌هایش توان دست و پا زدن را ندارند و تلاش دوستانش هم بی نتیجه ماند و تا کمک از راه برسد او غرق می‌شود و جان به جان آفرین تسلیم کرده بود و به این ترتیب مادر و خواهر خود را که دوسالی است عزادار پدر بودند را به سوگ و ماتم می‌نشاند و چه باور نکردنی راهی سفر ابدی می‌شود.
دوستی تعریف می‌کرد سال گذشته در روزهای بسیار گرم تابستان به یکی از سواحل خزر در مازنداران رفته بود و به دلیل اینکه هوا خیلی گرم بود خیلی‌ها ترجیح می‌دادند عصر تا تاریکی شب را برای شنا در دریا بیاند.
غروب یکی از روزهای پایان شهریور ماه عروس دامادی که تازه زندگی مشترک خود را آغاز کرده بودند برای گذراندن چند روز تتعطیلات به شما آمده بودند و شنا در غروب و تسلط کم به شنا موجب مرگ تازه داماد شد و عروس نگون بخت در سوگ همسرش نشست.
گاهی افرادی که تسلط کافی به فن شنا ندارند با تکیه بر آنچه به صورت ناقص می‌دانند و از این موضوع هم غافل می‌شوند که شنا در دریا با استخر متفاوت است و همین خرده آموزشی که دیده‌اند و گاهی هم جوانی و بی تجربگی که چاشنی آن می‌شود و از سویی هم غرور بی مورد اثبات خود به دیگران در شنا، فاجعه را خلق می‌کند و مرگ غمباری را رقم می‌زند.

گاهی هم به نظر می رسد که غرق شدگی بیشتر در دریا باشد و درصورتیکه آمار غرق شدگی در رودخانه‌ها همیشه بالاتر است و نیامند توجه بیشتر و رعایت اصول ایمنی بالاتری از سوی مسافران و افرادی که به نوعی زندگی و امرار معاششان به رودخانه‌ها گره خورده است.

از سویی دیگر برخی از استان ها مانند استان‌های شمالی و مناطقی که دارای دریا، دریاچه یا رودخانه‌ها هستند بیشتر است و به رغم اینکه رغبت مردم به مسافرت به مناطق شمالی کشور بیشتر است، اما بر اساس آمارهای موجود آمار غرق شدگی در استان خوزستان بیشتر است و از سویی دیگر هم تدابیر در نظر گرفته شده برای مناطق شمالی کشور بیش از مناطق جنوبی است که شاید همین امر هم باعث آمار بیشتر غرق شدگی در این مناطق باشد.

عمده موارد غرق شدگی در آب های شیرین (مانند رودخانه ها و استخرها) اتفاق می افتد، فکر می کنید غرق شدن در کدام یک خطرناک تر باشد، غرق شدن در آب شور یا آب شیرین؟ شاید بسیاری بر این باور باشند که غرق شدن در آب دریا خطرناک تر باشد این در حالی است که غرق شدن در آب شیرین و واردکردن مقدار زیادی از آب استخر یا رودخانه به داخل ریه و معده بسیار خطرناک تر از بلعیدن حجم زیادی از آب دریاست.
ورود یا «آسپیراسیون» آب یا هر مایع دیگر به داخل ریه ها را غرق شدگی می نامند، شایعترین غرق شدگی با آب شیرین صورت می گیرد و این غرق شدگی بخصوص در بین کودکان نوپا و پسران جوان و کودکان مبتلا به انواع تشنج شایع تر است و در بعضی موارد غرق شدگی در مقدار کمی آب مثلاً وان حمام هم اتفاق می افتد.
بیشترین خطر در فصل تابستان مربوط به نوجوانانی است که با اصول صحیح شنا و شیرجه اطلاعی ندارند و در آب های رودخانه و دریا و بدون مراقبت اقدام به شنا می کنند.
یکی از مواردی که جان شناگران و افراد در حال غرق را تهدید می کند، اختلالات قلبی و نارسایی کلیوی است که مدتی پس از خارج شدن از آب برایشان به وجود می آید.

*علایم غرق شدگی
 

دیدن کسی که در آب به طور غیرطبیعی دست و پا می زند یا سرش مدام به زیر آب می رود و بالا می آید و یا کسی که مدت زیادی صورتش در داخل آب قرار دارد، می تواند هشداری باشد به این معنی که با یک مورد غرق شدگی مواجه هستیم.
در هنگام غرق شدگی ابتدا فرد به علت کمبود اکسیژن دچار استرس و هراس می شود و به طور غیرطبیعی تقلا می کند.
سه دقیقه پس از ماندن در زیر آب، کاهش هوشیاری رخ می دهد و پس از بازگشت ۶ دقیقه آسیب های مغزی شروع می شود. چند دقیقه بعد ضربان قلب هم نامنظم و پمپاژ خون مختل می شود. لب ها و پوست رنگ پریده یا آبی رنگ، سرفه همراه با خلط، کاهش هوشیاری، قطع تنفس و یا دشواری تنفس و ضربان قلب نامنظم برای کسی که حتی در کنار ساحل و خارج از آب قرار دارد هم می تواند علامت غرق شدگی باشد.
با این همه بسته به سن و جنس، وضعیت جسمانی، دمای آب و مدت قرارداشتن در زیر آب شدت علایم برای افراد گوناگون متفاوت است.

*۹۳۵ نفر بر اثر غرق شدگی در کشور جان خود را از دست دادند
 

مدیر کل تشریح و بررسی صحنه جرم سازمان پزشکی قانونی اعلام کرد: در سال گذشته (۱۳۹۷) ۹۳۵ نفر بر اثر غرق شدگی در کشور جان خود را از دست دادند.
پریچهر خزعلی افزود: در سال گذشته، ۹۳۵ نفر بر اثر غرق شدگی در کشور جان خود را از دست دادند، این رقم در مقایسه با سال قبل از آن (۱۳۹۶) باهزار و ۲۶ نفر ۸.۹ درصد کاهش یافته است که
در سال ۱۳۹۷، از کل تلفات غرق شدگی ۱۳۵ نفر زن و ۸۰۰ نفر مرد بودند.

*بیشترین تلفات غرق شدگی در استان خوزستان
 

وی ادامه داد: بر اساس آمارهای موجود بیشترین آمار تلفات غرق شدگی در سال گذشته مربوط به استان خوزستان است. طی این مدت ۱۱۸ نفر (۱۰۲ مرد و ۱۶ زن) در این استان بر اثر غرق شدگی جان خود را از دست داده‌اند.

خزعلی گفت: پس از آن استان‌های مازندران با ۹۹ (۹۱ مرد و ۸ زن) و گیلان با ۸۵ فوتی (۷۵ مرد و ۱۰ زن) در رتبه‌های بعدی بیشترین تلفات غرق شدگی قرار دارند.

*بیشترین آمار تلفات مربوط به رودخانه است
 

وی خاطرنشان کرد: بر اساس این گزارش مطابق هر سال بیشترین آمار جانباختگان به دلیل غرق شدگی مربوط به رودخانه‌ها است، به نحوی که ۲۵۰ نفر از کل متوفیات غرق شدگی سال گذشته (۹۳۵ نفر) در رودخانه‌ها جان باخته‌اند.
مدیر کل تشریح و بررسی صحنه جرم سازمان پزشکی قانونی افزود: از این جانباختگان ۲۱۷ نفر مرد و ۳۳ نفر زن بودند، شمار افراد فوت شده بر اثر غرق شدگی در رودخانه‌ها در سال گذشته نسبت به سال قبل از آن با کاهش ۱۲.۹ درصدی مواجه بود و از ۲۸۷ فوتی در سال ۹۶ به ۲۵۰ فوتی در سال ۹۷ رسیده است.

*مرگ ۱۷۸ نفر در دریا

وی ادامه داد: بعد از رودخانه‌ها، دریا بیشترین آمار تلفات غرق شدگی را دارد، در سال گذشته ۱۷۸ نفر در دریا جان باختند که ۱۵۶ نفر از آنان در مناطق خارج طرح محدوده مجاز جان خود را از دست داده‌اند.
خزعلی گفت: بعد از دریا به ترتیب استخر کشاورزی با ۱۰۴، دریاچه مصنوعی و سد با ۹۸، استخر شنا با ۸۳، کانال با ۷۷، چاه با ۳۸، حوض و حوضچه با ۳۷ و دریاچه طبیعی با ۱۳ فوتی بیشترین تلفات غرق شدگی را داشته‌اند، بر اساس آمارها ۵۷ نفر نیز در سایر مکان‌های آبی فوت کرده‌اند.

*مرداد بیشترین آمار جانباختگان غرق شدگی را دارد
وی اعلام کرد: از آنجا که بیشتر تلفات غرق شدگی در فصل تابستان اتفاق می‌افتد در سال گذشته نیز بیشترین آمار تلفات در فصل تابستان و مرداد ماه (۱۵۱ نفر) به ثبت رسیده است و کمترین آمار غرق شدگی نیز با ۳۹ نفر مربوط به اسفند ماه سال گذشته است.

*چند توصیه

با توجه به نزدیکی فصل تابستان و نیز تعطیلات پیش رو و به تبع آن افزایش سفر هموطنان و رفتن به مناطق تفریحی، سازمان پزشکی قانونی کشور به هموطنان توصیه می‌کند حتماً مناطق امن و ایمن سازی شده را برای شنا کردن انتخاب کنند و به نکات و توصیه‌های لازم توجه کافی داشته باشند.

فراموش نکنیم که بر اساس آمارهای موجود تعداد قابل توجهی از موارد غرق شدگی در رودخانه‌ها و آب‌های کم عمق اتفاق می‌افتد لذا توصیه‌ها برای پیشگیری از غرق شدگی در این اماکن را جدی بگیریم:

- به علائم هشدار دهنده در محل‌های شنا توجه کنیم.

- آشنایی با فنون اولیه شنا و آشنایی با محدودیت‌ها و رعایت آنها از ابتدایی‌ترین الزامات قبل از شنا محسوب می‌شود.

- اطلاع از وضعیت عمق آب قبل از تصمیم به شیرجه زدن و حتی قبل از ورود به آب ضروری است. شیرجه در آب‌های کم عمق خطر ضربه به سر و نیز شکستگی گردن را به دنبال دارد. در عین حال ورود به آب‌های عمیق برای مبتدیان، خطر غرق شدگی را افزایش می‌دهد.

_ بررسی دمای آب قبل از شنا ضروری است، به عنوان مثال اگر مدت زیادی در آفتاب مانده‌اید، از وارد شدن ناگهانی به آب سرد خودداری کنید، علت این توصیه پیشگیری از شوک دمایی است.

- به هیچ وجه تنها و در محیط‌هایی که نجات غریق وجود ندارد، شنا نکنید.

- در آب و در موقع شنا از شوخی‌های خطرناک بپرهیزید.

- پس از مصرف داروهایی که موجب خواب آلودگی یا شل شدن عضلات می‌شود، شنا نکنید.

- دریا، رودخانه و یا دریاچه سد محل مناسبی برای آموزش شنا نیستند. آموزش شنا را به کلاس‌های آموزشی و تحت نظر مربی شنا موکول کنید.

- توانایی خود را در شنا کردن بیش از حد در نظر نگیرید. به یاد داشته باشید یک سوم قربانی‌های غرق شدگی با فن شنا به طور کامل آشنا بوده‌اند.

- به هیچ وجه تشت های آب و لگن‌ها و یا حوضچه‌های کوچک آب را در جایی که کودک خردسال وجود دارد، بدون توجه رها نکنید. در صورتی که به هر دلیل مجبور به ترک محل شدید، کودک را نیز با خود همراه ببرید و از تنها رها کردن او خودداری کنید.

- در حمام و حین استفاده از وان، مراقب کودکان و سالمندان باشید.

- در صورت مواجهه با یک غریق، اگر با فن نجات غریق آشنا نیستید، سعی کنید فقط با استفاده از چوب یا طناب یا جلیقه نجات و یا تشکیل زنجیره انسانی به وی کمک کنید.

- برای نجات یک غریق، اول امنیت خود را در نظر بگیرید. از پشت به غریق نزدیک شوید و از او بخواهید تقلا نکند.

- پس از رساندن غریق به ساحل به سرعت با اورژانس تماس بگیرید.

- بسیاری از رودخانه‌ها با وجود ظاهری آرام بسیار خطرناک و عمیق هستند به نحوی که فرد بعد از چند قدم جلو رفتن در رودخانه متوجه عمق زیاد آن و گرفتار گردآب می‌شود بنابراین توصیه می‌کنیم بدون اطلاع از وضعیت رودخانه هرگز برای شنا در آن اقدام نکنید. به یاد داشته باشیم بیشترین غرق شدگی در رودخانه‌های کشور اتفاق افتاده است./ ایرنا