گفت‌وگو با چهره‌هایی که به نمایندگی از ایران در بی ینال ونیز حاضرند

«‌بودن و سرودن» ایرانی، نگین ونیز

فرهنگی /
شناسه خبر: 478833

بی ینال ونیز 2019 با شعار «باشد که در زمانه جذابی زندگی کنیم» از دهم مه (21 اردیبهشت ماه) کار خود را آغاز کرد و تا سوم آذرماه به مدت شش ماه ادامه دارد. پاویون ایران با عنوان «‌بودن و سرودن» برگرفته از شعری از استاد شفیعی کدکنی، امسال در حالی کارش را آغاز کرد که به‌عنوان یکی از جذاب‌ترین غرفه‌های این رویداد هنری معرفی شده است.

پیشتر مجله هنری «آرت نیوز پیپر» در گزارشی، از غرفه ایران، به‌عنوان «یکی از شش غرفه دوسالانه هنری ونیز که حتماً باید از آن بازدید کرد» یاد کرده و رسانه‌های دیگر چون «فرانت پیج» به بازدید مدیران گالری‌ها و موزه‌های مختلف سراسر جهان و روزنامه‌نگاران از غرفه ایران اشاره کرده‌اند. اکنون در این جشنواره سه هنرمند ایرانی که از طرف شورای انتخاب مرکز هنرهای تجسمی انتخاب شده‌اند، شرکت کرده‌اند و آثارشان اینگونه مورد توجه قرار گرفته است. آن هم از بین 90 کشور شرکت‌کننده و این نشان از رشد و پویایی هنر معاصر ایرانی دارد.
بیشتر آثار بی‌ینال ونیز تکنیکی بود
رضا لواسانی یکی از این شرکت‌کننده‌هاست. آثارش را با موضوع زندگی خلق کرده است. بیش از 30 سال است که نقاشی و مجسمه‌سازی و تصویرسازی می‌کند. خودش می‌گوید تمام نمایشگاه‌هایش در ایران برگزار شده‌اند و این اولین باری است که در بی‌ینال ونیز شرکت کرده است. او در گفت‌و‌گو با «ایران» از حس و حال خوبش در این جشنواره می‌گوید: « جذاب و تماشایی بوده است و توانستم با نگاه هنرمندان دیگر بیشتر آشنا شوم. کار اکثر هنرمندان دیگر تکنیکی بود و جذابیت داشت. کارهای خوب خیلی بود. از انواع و اقسام ویدئو آرت‌ها گرفته تا مجسمه و هنرهای گوناگون دیگر.»
لواسانی که کارهایش را با خمیر کاغذ درست کرده است در مورد اینکه چه طرح‌هایی روی میز ایران گذاشته است، می‌گوید: «لوستر، صندلی، رومیزی و چیزهای عادی زندگی یک انسان که هر کسی از آن استفاده می‌کند را با خمیر کاغذ درست کردم و به نمایش گذاشتم.»
او در مورد استقبال بازدیدکنندگان از غرفه ایران می‌گوید: «در مدت زمان محدودی که آنجا بودم غرفه ما قابل اعتنا بود. همه گروه‌ها برای بازدید می‌آمدند. از هنرمندان تجسمی گرفته تا گالری دارها و موزه دارها و استادان دانشگاه برایشان جذاب بود.»
پاویون ایران روایت باشکوهی از زندگی انسان
جشنواره بی‌ینال ونیز، نمایشگاهی از آثار هنری معاصر که هر دو سال یک بار در شهر ونیز ایتالیا برگزار می‌شود، یکی از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین جشنواره‌های هنر تجسمی جهان است. بی‌ینال ونیز اولین بار توسط «ریکاردو سلواتیکو» شهردار خوش فکر ونیز در 19 آوریل 1893 ایجاد شد و توانست بعد از چند دوره برگزاری نظر هنرمندان تجسمی جهان را به خود جلب کند و حالا اعتبار آن به حدی است که اکنون از آن به‌عنوان المپیک هنر جهان یاد می‌شود.
به گفته هادی مظفری کمیسیونر پاویون ایران در این جشنواره کشور ما در 8 دوره بی‌ینال ونیز شرکت داشته که 2 دوره آن مربوط به سال‌های قبل از انقلاب و 6 دوره آن مربوط به سال‌های بعد از انقلاب است.
اما براساس نظر کارشناسان، ایران در این بی‌ینال موفق‌تر از بی‌ینال‌های گذشته بوده است. با اینکه در بی‌ینال‌های گذشته آثار هنرمندان مشهور و حتی آنهایی که در خارج از کشور بودند شرکت داده شد اما به خاطر رعایت نکردن اصول شرکت در بی‌ینال، غرفه ایران موفق نبود، چرا که بیش از 40 هنرمند در بی‌ینال 2015 شرکت کرده بودند و این در حالی است که کشورهای دیگر بیش از 3 هنرمند در جشنواره شرکت نمی‌دهند. مظفری مدیرکل مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که پیشتر درمورد شرکت هنرمندان داخلی در این بی‌ینال سخن گفته بود و حضور یک بانوی هنرمند را هم نوید داده بود در مورد شرکت سه هنرمند ایرانی در بی‌ینال ونیز به «ایران» می‌گوید: «بی ینال‌های گذشته تجربه موفقی نبود که ایران با بیش از 40 هنرمند شرکت کرد. این تجربه را در هیچ کشوری نمی‌بینید. همه کشورها برای اینکه بتوانند حرف واحدی بزنند و گفتمان جدیدی با دنیا داشته باشند، بیش از 3 هنرمند حضور نیافتند. حتی برخی کشورها با یک هنرمند آمدند.»
او در پاسخ به اینکه آیا بی‌ینال ونیز می‌تواند در انتقال فرهنگ ما به دنیا مؤثر باشد، افزود: «عنوانی که برای بی‌ینال ونیز به کار رفته است که اینجا المپیک هنر است، برای دنیا شاید تشبیه قابل قبولی باشد از این جهت که همه کشورها تلاش می‌کنند بهترین دستاوردها و به روزترین هنرشان را به دنیا عرضه کنند. این اتفاق را زمانی می‌توانید بهتر قضاوت کنید که آثار کشورهای دارای سابقه تاریخی را با هم مقایسه کنیم. ما در بی‌ینال ونیز فرهنگ و تکنولوژی مصر، ژاپن و هند و... را در هنر امروزشان بخوبی دیدیم. اینکه بتوان در چنین فضایی هنر مربوط به هر کشور با مختصات خودش را کنار هم ببینید، مهم است. در بی‌ینال ونیز آثار با هم قضاوت نمی‌شوند فقط یک شیر طلایی به یک کشور در هر دوره‌ای اهدا می‌شود و جنبه رقابتی با هم ندارد. اما واقعاً وقتی احساس می‌کنید هنر کشوری مثل ایران که سابقه تمدنی طولانی دارد به فرض اینکه در این فضا قرار نداشته باشد، خلأ و نقصان بزرگی را ایجاد کرده است، یعنی هنر ایران مهم است. کشورهایی که تاریخ طولانی‌ای ندارند، مثلاً در دهه‌های اخیر به استقلال رسیده‌اند و کشورهای بزرگی بوده‌اند که امروز تقسیم شده‌اند و اکنون به‌عنوان کشورهای کوچک‌تری در عرصه هنر بین‌المللی حضور پیدا می‌کنند، بسیار مایلند هنرشان را در معرض نمایش قرار دهند. سعی می‌کنند پاویون‌هایی با چشم‌انداز خوبی انتخاب کنند و با تابلوهای بزرگی خودشان را معرفی کنند. جایگاه ایران که اکنون در عرصه هنرهای معاصر به صورت جدی فعالیت می‌کند و دارای پیشینه تمدنی طولانی است از اهمیت بالایی برخوردار است.»
مظفری در پاسخ به اینکه آثار ایرانی آیا بیانگر تمدن ایران بوده‌اند، تصریح کرد: «بله. کار آقای لواسانی با اینکه از یک متریال بازیافتی ساخته شده بود برای مخاطبان خیره‌کننده بود و یک چهلچراغ بسیار عظیم در بخشی از شکوه زندگی بود. اینها با سایر آکساسوار روی میز معنایی را بیان می‌کرد و در انتها به سمت انتهای زیستن می‌رود و در جایی صندلی خالی فردی را می‌بینید یعنی یک داستان دارد که از جایی شروع می‌شود و در جایی پایان می‌یابد و این روایت باشکوهی است از زندگی انسان. کار خانم علیزاده گذشته انسان است و آقای لواسانی حال و زندگی اکنون و میرعظیمی آینده را بیان می‌کند و این سه قسمت در کنار هم معنا می‌یابد.»
 غرفه ایران با چیدمانی حرفه‌ای و جذاب
سمیرا علیخانزاده، نقاشی که 12 نمایشگاه انفرادی در ایران، امارات، انگلیس و امریکا برگزار کرده است، دومین باری است که آثارش برای شرکت در بی‌ینال ونیز انتخاب شده است. دفعه قبل دربی ینال سال 2015 شرکت کرده بود.
او امسال چیدمان 5 لته‌ای به نام «شبح صلب خاطره» دارد که در موردش توضیح می‌دهد:« در امتداد کارهای قبلی و با استفاده ازعکس‌های قدیمی و چاپ دیجیتال روی توری فلزی است. چهره زن روی لباسی از تور حالتی شبح گون می‌دهد و در پس زمینه نامه‌ای است که اشاره به سال‌های دور دارد و یادآور زمان از دست رفته است و مخاطب هم در قسمتی از کار با تصاویری که وجود دارد، امکان همذات پنداری پیدا می‌کند.»
او در پاسخ به اینکه چگونه کار او انتخاب شده است، تصریح کرد: «از طریق نظرخواهی و مشورت با گروهی از دست اندرکاران هنرهای تجسمی شامل کیوریتورها، گالری دارها، مدرسان و محققان به این انتخاب‌ها رسیدند و براساس یک ایده مناسب با تم امسال بی‌ینال با این مضمون (که باشد که در زمانه جذابی زندگی کنیم) تصمیم گیرندگان در ایران قرار گذاشتند که تداوم زندگی ازگذشته تا به حال و تا آینده را با عنوان از« بودن و سرودن» که بخشی از اشعار استاد شفیعی کدکنی است در انتخاب هنرمندان ایرانی تجلی دهند. به نظر می‌آید تأکید داشتند که یک هنرمند زن و یک هنرمند غیر ساکن تهران هم حتماً در بین شرکت‌کنندگان حضور داشته باشد. طبعاً سیاستگذاران دیگری ممکن بود که به ترکیب دیگری برسند اما شرایط امسال و نتیجه هم‌اندیشی‌ها انتخاب ما سه نفر بود.»
او در مورد حال و هوای بی‌ینال و غرفه ایران می‌گوید:«غرفه ایران از نظر مکان و فضای نمایشگاهی بسیار عالی بود و چیدمان آثار بسیار حرفه‌ای و جذاب و کاملاً تأثیرگذار بود و بینندگان خیلی خوب ارتباط برقرار کردند و بازخوردهای خوبی در هفته اول افتتاح داشتیم و با توجه به اینکه بی‌ینال تا شش ماه ادامه دارد باید ببینیم که به چه صورت پیش می‌رود. غرفه ایران تا به الان جزو غرفه‌های مورد استقبال بوده که بازدید‌کنندگان علاقه مندند سری به آنجا بزنند. توجه مدیریت بی‌ینال با گذاشتن عکس غرفه ایران در شبکه‌های مجازی خودشان و در سایت‌های معتبر در همان یکی دو روز اول نشان دهنده ارزش‌های کیفی غرفه ایران بود.»