گزارش اختصاصی “ایران آنلاین” از همایش برنامه‌ریزی زبان در ایران

علی اشرف صادقی: حال زبان فارسی خوب نیست

اندیشه /
شناسه خبر: 478164

همایش سراسری برنامه‌ریزی زبان در ایران، 22 خردادماه با حضور اهالی زبانشناسی و ادبیات فارسی در پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

گروه اندیشه: 

 هدف از برگزاری  همایش سراسری برنامه‌ریزی زبان در ایران، رونمایی از وبگاه دادگان زبان فارسی و گشایش آزمایشگاه زبانشناسی به آدرس  pldb.ihcs.ac.ir بود.

در این جلسه دکتر مسعود برومند، معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم هم در میان اهالی زبانشناسی حضور داشت. او در بحث خود عنوان کرد که باید زبان را همچون موجود زنده دید که طفولیت دارد، رشد می‌کند، بخش‌هایی از آن زوال می‌یابد، نیاز به احیاء دارد، زاد و ولد می‌کند و... به باور او واژه‌ها تاریخ دارند و نشان می‌دهد که ما چه دوره‌هایی را طی کرده‌ایم. از این رو، می‌تواند بسیار بر تعاملات اجتماعی ما اثرگذار باشد.
 وی در ادامه صحبت‌های خود از دکتر مصطفی عاصی، عضو هیأت علمی پژهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی که مدیریت راه‌اندازی وبگاه را بر عهده دارد،  در خصوص کارایی این وبگاه و کاربست اجتماعی آن پرسید؟ که عاصی در مقام پاسخ گفت‌ که هدف آزمایشگاه زبانشناسی، تنها ضبط گفتار نیست بلکه پردازش رایانه‌ای تمام سطوح زبان از واژه گرفته تا جمله و... است. به زعم او، پیکره زبان یکی از مهمترین ابزارهای تحلیل زبان است و دسترسی به داده‌های زبانی از طریق این پیکره‌ها صورت می‌گیرد.
او عنوان کرد که در وبگاه دادگان زبان تعداد واژه‌ها، به 319 میلیون واژه رسانده شده است و در کنار آنها انواع متن‌های گفتاری، نوشتاری از دوره معاصر گنجانده شده و همچنین جمع‌آوری انواع گونه‌های گفتاری از قرن چهارم تا به امروز نیز در دستور کار قرار گرفته است که می‌تواند ابزار ارزشمندی برای پژوهشگران باشد. به باور او، در حوزه برنامه‌ریزی زبان نیازمند یک برنامه منسجم هستیم؛ دانشگاه باید بتواند برای طرح‌های پژوهشی‌اش مستقلا برنامه‌ریزی کرده و اهدافش را پیش ببرد. وابستگی دانشگاه و گروه‌های علمی به نهادهای رسمی و سیاسی مانع از پیش رفتن این برنامه‌ها می‌شود.
دکتر محمد دبیر مقدم،معاون علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز که در جلسه رونمایی از این وبگاه حضور داشت در تکمیل صحبت‌های دکتر عاصی گفت ما در حوزه زبانشناسی همچون جزایری هستیم که جداگانه پژوهش‌هایی را صورت می‌دهیم ولی هیچگاه از تشکیلاتی برخوردار نبودیم که به دوباره کاری نیافتیم. این باور غلطی است که ما تنها در دانش‌هایی همچون نانو، سلامت و فناوری می‌توانیم در مرزهای دانش حرکت کنیم، چراکه در زبانشناسی به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین رشته‌های علمی، ظرفیت‌های بسیاری وجود دارد.
دکتر علی‌اشرف صادقی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی از دیگر سخنرانان این همایش معتقد است که وضعیت امروز زبان فارسی خوب نیست، خصوصا در بخش ادبیاتی که در فضای مجازی باب شده است. به باور او، زبان و خط فارسی در خطر است و دلیل آن این است که جوانان به گسسته‌نویسی عادت کرده‌اند. وی ریشه این بیماری زبانی را در بخش آموزش زبان دانست و تأکید کرد آموزش و پرورش باید در آموزش درست زبان فارسی تلاش بیشتری صورت دهد. او همچنین بر نقش صدا و سیما به عنوان یک رسانه ملی در حفظ و آموزش زبان تأکید کرد و معتقد است که صدا و سیما می‌تواند ضربه‌های جبران‌ناپذیری را به زبان در جامعه بزند کما اینکه تا حدی زده است. دکتر محمد دبیر مقدم در بحث خود کوشید تا از مسأله زبان‌های در خطر به عنوان مسأله‌ای جهانی یاد کند که خاص جامعه ما نیست وی در این راستا عنوان کرد که با شروع قرن بیستم به تدریج از تعداد زبان‌ها و گویش‌ها کاسته شد تا آنجا که در آغاز قرن بیستم قاره آمریکا از 700 زبان بومی برخوردار بود اما امروز این زبان‌ها به 200 زبان بومی کاهش یافته است. از این رو، او تأکید کرد که زوال زبان‌ها پدیده‌ای جهانی و فراگیر است. به همین خاطر جوامع مختلف برنامه‌هایی را برای حفظ زبان بومی در دستور کار خود قرار داده‌اند.

او در ادامه به وضعیت زبان‌های بومی در ایران پرداخت و گفت زبان‌ها و گویش‌های محلی رایج در ایران در مراتب مختلفی از تماس زبانی قرار دارند که این تماس زبانی زمینه‌های تحولات زبانی را تشدید کرده است تا آنجا که ما در برخی گویش‌ها جایگزینی زبانی را شاهد هستیم. از این رو، او بر برنامه‌ریزی برای حفظ این میراث انسانی تاکید گذاشت و آنها را آینه تحولات تاریخی زبان قلمداد کرد.

دکتر بهمن زندی، از دیگر سخنرانان این همایش بود. او بحث خود را به رویکردهای نوین و چالش های یادگیری و آموزش زبان مادری، زبان دوم و زبان خارجی متمرکز کرد. به باور او، ما منابع و ابزارهای نوین آموزش زبان نداریم و به آموزش حرفه ای مدرسان زبان توجهی نمی کنیم. وزارت علوم باید گونه علمی زبان فارسی را تقویت کند.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.