گفت‌و‌گو با اسماعیل آذر، استاد دانشگاه و مجری برنامه‌های ادبی تلویزیون و رادیو

از شکوه شعر رودکی تا ابتذال ترانه‌های امروز

فرهنگی /
شناسه خبر: 474074

پس از ابراز نگرانی و هشدار رهبر انقلاب نسبت به فرسایش زبان فارسی و تذکر به دستگاه‌های فرهنگی، بخصوص صداوسیما درباره استفاده از زبان بی‌هویت و تعابیر غلط و بدتر از همه تعابیر خارجی و ولنگاری زبانی و ساخت لفظی بسیار نازل برخی ترانه‌ها، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی سریعاً به معاونت‌های این وزارتخانه دستور داد تا ضوابط و دستورالعمل پاسداشت زبان فارسی را منتشر و اجرایی کنند.

سیدعباس صالحی دیروز در توئیتی نوشت: معاونت‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف شدند که از شوراهای نظارت کتاب، موسیقی، فیلم، مطبوعات، چاپ، تبلیغات و نمایش در مورد پاسداشت زبان فارسی دستورالعمل اجرایی را دریافت کنند. تا یک ماه آینده این ضوابط منتشر خواهند شد. اسماعیل آذر مجری با سابقه تلویزیون در گفت‌و‌گو با «ایران» از سهل‌انگاری در استفاده از زبان فارسی در زبان شعر و ترانه و ریشه‌ها و عواقب آن می‌گوید. آذر با اشاره به سخنان رهبر انقلاب و دغدغه‌مندی ایشان می‌گوید: «بیانات رهبری در ضیافت با شاعران باید برای همه آحاد فصل‌الخطاب باشد. ایشان به مواردی اشاره فرمودند که نیاز مبرم جامعه امروز ادبی ماست و بنده بنابر وظیفه، خود بارها در این زمینه صحبت کرده‌ام. با نگاه به سیر ترانه‌سرایی در ایران می‌بینیم شاعران بزرگی چون رودکی (به‌عنوان نخستین ترانه‌سرایان) و بعد از او هلالی جغتایی در قرن‌های چهارم و پنجم هجری و در ادامه شاعرانی چون فائز دشتستانی یا باباطاهر و... قالب غزل را برای ترانه‌سرایی انتخاب کردند و همین‌طور پیش آمد تا دوران مشروطه. در این دوره زمانی شکل و شمایل شعرها و ترانه‌ها از مفهوم تغزلی به میهنی تغییر مسیر داد که در این زمینه ترانه‌سرای سرآمدی چون عارف قزوینی و بعد از او نیز ملک‌الشعرای بهار را داریم و در ادامه هم می‌رسیم به ترانه‌سرایی چون رهی معیری. البته در این زمینه از شاعرانی چون فرخی یزدی، میرزاده عشقی و البته معینی کرمانشاهی و بیژن ترقی قطعاً باید یاد کرد. اما چه اتفاقی افتاد که رهبر عزیز ما چنین سخنی را فرمودند.»
او افزود: «اگر ترانه‌های موسیقی پاپ راه انحطاط درآسیب رساندن به زبان فارسی را پیمودند دلیل آن این است کسانی که آگاهی به زبان و ادبیات فارسی ندارند یعنی پشتوانه‌های علمی نداشته ترانه‌سرا شدند و همچنین کسانی که آشنایی با موسیقی نداشتند یا آگاهی کمتری دارند، خواننده شدند و اینچنین می‌شود که اغلب خوانندگان پاپ عاری از صدای‌های درست و معلم دیده هستند. بنابراین نمی‌توان تنها به این موضوع استناد کرد که شخص به‌صورت ذاتی از صدای خوبی برخوردار باشد اما آموزش نبیند و صداها و ملودی‌ها را نشناسد و نتواند جمله‌بندی‌ها را تشخیص یا اشعار را با نت‌های نوشتاری تطبیق دهد. به همین دلیل گاهی می‌بینیم یک جوان که چند روزی است گیتاری هم خریده، هم شاعرمی شود و هم آهنگساز و هم خواننده. این آسیب نه تنها در حوزه ادبیات و ترانه به وفور به چشم می‌خورد بلکه درحوزه صدا و آهنگسازی نیز قابل مشاهده است. اگر از من سؤال کنند، دلیل این حرف‌هایم چیست، می‌گویم تمامی این ملودی‌ها، آهنگ‌ها یا شعرها که این گونه خلق شدند، هیچ یک در ذهن مردم رسوخ نکرده و ماندگار نشده‌اند و اگر هم مورد توجه بوده‌اند، همچون یک حباب بوده که بعد از چندی ترکیده است.» به گفته آذر، خوانندگان تراز اول موسیقی کشور ما به دوران گذشته بازگشته‌اند و آثاری را می‌خوانند که در دوران گل‌ها خوانده می‌شد یا به آثاری که مربوط به دهه‌های چهل و پنجاه با آهنگسازی شخصیت‌هایی چون همایون خرم بوده است. البته خواننده‌ها مقصرنیستند بلکه آهنگسازان هستند که ارتفاع اندیشه خود را کوتاه کرده‌اند. درحال حاضر هم آهنگسازان بسیار خوبی در کشورمان هستند که چندان دل به کار نمی‌دهند و شاید ذوق انجام چنین کارهایی از بین رفته است.
آذر می‌گوید: «زبان فارسی در حوزه ترانه سرایی آرام آرام رو به اضمحلال گذاشته است چرا که شعرهای فاقد اصول، یعنی اشعاری که ساختار و نقد ساختاری ندارند، به موسیقی ما تحمیل شده‌اند و به همین خاطر هم می‌بینیم که ترانه‌ها عمدتاً با سخن‌هایی از هم گسسته خلق می‌شوند و سطح واژگان و ذخایر واژگانی‌شان بشدت نازل است. اگرهمه ترانه‌های پاپ را گوش کنید شاید بیشترین واژه‌هایی که درآن به‌کار رفته، بسامد‌هایی چون عشق‌های مجازی و... باشد، چرا که شعر‌ها فاقد اصول شعری‌اند و اغلب در جمله بندی‌ها نیز مشکل دارند. یعنی از ترانه سرایان باشکوهی چون رودکی به اشعارامروز فارسی زبانان رسیده‌ایم؛ فرقی هم نمی‌کند چه در کشور خودمان باشد یا جای دیگر؛ زبان فارسی سقوط کرده و به ابتذال رو آورده است. بعضی‌ها براین نظر هستند بیکاری زیاد شده و این کار جنبه سرگرمی پیدا کرده است اما حقیقت این است که این اتفاق بتدریج زبان ما را کاملاً تخریب خواهد کرد.»

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.