ایران؛ پلی میان دیروز، امروز و فردای تمدن بشری

سیاسی /
شناسه خبر: 455919

بی‌شک جاودانگی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های انسان در همه ادوار بوده است. از گیلگمش -‌شاه شهر سومری اوروک در حدود 27 قرن پیش از میلاد مسیح- که در جست‌و‌جوی حیات جاودان بود و چنگیزخان که در دهه سوم قرن سیزدهم میلادی و در اوج جهانگشایی‌هایش با فرارسیدن دوره سالمندی به تکاپو برای یافتن اکسیر حیات افتاده بود تا کودک خردسالی که در عصر ارتباطات و فضای مجازی از مادر جوانش می‌پرسد؛ آیا در زمان دایناسورها حضور داشته است؟

 و انتظار دارد که پاسخ مادرش مثبت باشد؛ یکایک خودآگاه و ناخودآگاه با مسأله جاودانگی در جدالند. در این بین آنچه که تردیدی در آن نیست، این است که فرجام زندگی دنیوی همه انسان‌ها به ایستگاه مرگ منتهی می‌شود اما اینکه کیفیت و کمیت این زندگی و نوع و میزان اثرگذاری آن بر زندگی سایر انسان‌ها چگونه بوده، هست و خواهد بود، به اندازه تمامی آدمیان در کلیه ادوار تاریخ متنوع است. از جنینی که در زهدان مادر سقط می‌شود تا انسان‌هایی که در درنوردیدن سنین کهولت شگفتی‌آفرین می‌شوند، همه قصه‌های متفاوتی دارند و در این بین وجود پیران خردمند و هوشیار و نیک‌اندیش و تندرست و زایا در همه دوران تاریخ برای یکایک اطرافیان دور و نزدیک آنان مایه امید و الهام و برکت بوده است.
با نگاهی به تاریخ حیات ملت‌ها از زمان شکل‌گیری مراکز تجمع ابتدایی انسانی تا دوران پدید آمدن تمدن‌ها و عصر پیدایش آنچه که به دولت ـ ملت‌ها موسوم شده است انسان شاهد برآمدن و فروافتادن دولت‌شهرها، حکومت‌های کوچک‌ و بزرگ، امپراطوری‌ها، تمدن‌ها و همچنین دولت ـ ملت‌ها بوده است. گویا که سرنوشت انسان‌ها در فرجام موجودیت‌های کلانی که نوع بشر واحدهای تشکیل‌دهنده آنها هستند نیز بازتولید شده، می‌شود و خواهد شد.
واهمه سرنگونی، فروپاشی و نابودی در میان حاکمیت‌ها و کشورها در تمامی ادوار تاریخ وجود داشته و منشأ تحولات مثبت نظیر اهتمام به تعالی و پیشرفت و مصون‌سازی و آبادانی از سویی و رویدادهایی تلخ نظیر جنگ‌های خونین و ویرانگر از سوی دیگر شده است. در این بین تاریخ بشر بزنگاه‌هایی را تجربه کرده است که مسلخ امپراطوری‌ها، تمدن‌ها و انواع واحدهای حاکمیتی بوده‌اند. از مهم‌ترین آنها می‌توان به بلایای طبیعی، شیوع بیماری‌های همه‌گیر یا وقوع جنگ‌های عالم‌گیر نظیر حمله مغول و در ایام متأخر، جنگ‌های اول و دوم بین‌الملل اشاره کرد. خاطره این رویدادها و پیامدهای شوم آنها برای انسان‌ها آن‌قدر تیره‌ وتار است که بشر از تکرار مجدد هر یک در زمانه خویش سخت در هراس است، اما نکته جالب این است که انگشت‌شمار کشورهایی در سطح جهان هستند که به‌صورت ظاهراً غیرمنتظره‌ای هم آماج رویدادهای بنیان برافکن فوق‌الذکر بوده‌اند و هم از میان نرفته‌اند و هم در جهانی که گویی سرشت آن با گرایش به سوی نیستی عجین شده است، به نماد و تجلی پایایی و ماندگاری مبدل شده‌اند؛ درست مشابه کهنسالان تندرست و هوشمندی که حضور و پویایی و پایداری آنان مایه امیدواری و ستونی برای اتکای اطرافیان‌شان است.
در همین چارچوب ایران را بحق می‌توان به یکی از نمادهایش یعنی «سرو» و قدمت و استواری ایران را نیز به «سرو ابرکوه» به‌منزله یکی از کهنسال‌ترین درختان روی زمین تشبیه کرد. یکی از رموز زایایی و پایایی ایران را می‌توان در تاریخ اسطوره‌ای آن جست‌و‌جو کرد، آنجا که ققنوس از خاکستر خویش برمی‌خیزد و آنجا که افراسیاب به‌منزله بیگانه‌ای مهاجم، هر چند که در بازه‌ای کوتاه رؤیای خویش را برای تصرف ایران محقق می‌یابد اما حکومتش دیری نمی‌پاید و ناگزیر به عقب‌نشینی می‌شود و پایان داستانش نیز به‌رغم نیروی جنگی و مکنت مالی و تمامی نیرنگ‌ها و شعبده‌هایش، جز ابتلا به زبونی و آوارگی و در نهایت مرگ به دست فرزند سیاوش رقم نمی‌خورد.
گویا ایرانیان پیش از حمله اسکندر در حوالی 330 قبل از میلاد و هجوم مغول در قرن سیزدهم میلادی و سایر تعدی‌هایی که در دوران متأخر تاریخی نسبت به تمامیت و موجودیت‌شان شده بود، تاریخ را در صفحات کهن‌تر آن آزموده و رمز بقای خویش را در سایه جوشش و زایش فکری، فرهنگی و تمدنی و بهره‌گیری خردمندانه از ثروت‌ها و امکانات طبیعی و رویارویی آگاهانه با کمبودها و محدودیت‌هایی نظیر کم‌آبی در این سرزمین زرخیز و البته فداکاری و جانفشانی در برهه‌های خطیر یافته بودند و به آینده نیز به‌رغم تمامی مخاطرات پیشِ رو خوشبین و امیدوار بوده‌اند. به تداومی که ایران امروز محصول همان است و فردای آن نیز بر همان پایه استوار است.
ایران از آن‌رو مهم است که بقا و پایداری آن سندی است دال بر اینکه می‌توان از دشوارترین گردنه‌های تاریخ گذشت و در تاریخی که گویا میل به گسست دارد، در عین تحول، تداوم یافت. این الگو و سرمایه‌ای متعلق به همه بشریت است.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.