اخبار آنلاین روزنامه ایران (ایران آنلاین) وابسته به موسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران

  • دوشنبه ۵ اسفند ۱۳۹۸
رگ خواب جامعه

حمید نعمت الله و سینمای اجتماعی

حمید نعمت الله و سینمای اجتماعی
سید رضا صائمی منتقد سینما

سینمای اجتماعی را از آنجا که از حیث قاعده روایت ویژگی خاصی ندارد، نمی‌توانیم به معنای متعارف ژانر بدانیم، اما می‌توانیم این سینما را نوعی گفتمان و رویکرد سینمایی به حساب آوریم و در مضمون و درونمایه اثر به دنبالش بگردیم. از سوی دیگر تمام فیلم‌های اجتماعی شبیه به هم نیستند و بنا به نگاه و زاویه دید فیلمساز، تفسیر خود را از ابژه اجتماعی به تصویر می‌کشند.

ایران آنلاین/    قطعاً یکی از بهترین راویان این شکل سینما که هویت و جهان سینمایی خاص خودش را دارد حمید نعمت‌الله است. او اگرچه دستیار مسعود کیمیایی بود و رگه‌هایی از سینمای اجتماعی او را می‌توان در فیلم هایش بخصوص نخستین فیلمش «بوتیک» ردیابی کرد اما زبان سینمایی متفاوتی دارد. زبانی که با زمان حال و مقتضیات روزگار همسو و مماس‌تر است و شخصیت‌هایی که خلق می‌کند باورپذیر. «بوتیک» را می‌توان یک فیلم کالت اجتماعی دانست که مراجعه به آن ارجاع به تاریخ اجتماعی زمانی است که فیلم در آن ساخته شده. 

در بوتیک نعمت‌الله از یک سو به تضاد طبقاتی و سویه‌های اجتماعی آن پرداخته و از سوی دیگر مفهوم عدالت اجتماعی را در پس آن واکاوی و بازنمایی کرده است. بوتیک روایت حسرت‌های طبقه فرودست جامعه و استعمار و زالو صفتی طبقه سلطه گر را به تصویر می‌کشد و در پس آن اعتیاد و بیکاری و افسردگی را هم به عنوان پیامدهای این بحران اجتماعی، صورت بندی می‌کند.
 نعمت‌الله از تراژدی بوتیک به کمدی اجتماعی بی‌پولی پل می‌زند تا این بار بیکاری و پیامدهای آن را در زندگی یک زوج جوان و آدم های اطرافشان به تصویر بکشد. قصه بی‌پولی در واقع از منظر روانشناسی اجتماعی روایت می‌شود و نهاد خانواده به عنوان واحد اولیه و عنصر بنیادین نظام اجتماعی برجسته می‌شود تا در بستر آن به نوسانات روابط زناشویی پرداخته شود. اگرچه در آرایش غلیظ کمی از روایت‌های متعارف خود خارج شد و فضای ذهنی بر فضای عینی درام سلطه یافت تا فیلم سویه انتزاعی‌تر پیدا کند باز هم می‌توان نگاه اجتماعی نعمت‌الله به قصه را در آن پیدا کرد. در واقع او همواره با رویکرد آسیب شناسی اجتماعی به قصه‌ها و آدم‌هایش نگاه کرده و در اینجا نیز مسأله قاچاق به عنوان یک معضل اقتصادی و اجتماعی از منظری متفاوت به تصویر کشیده شده. نعمت‌الله در رگ خواب با محور قرار دادن زن به روایت اجتماعی زیست زنانه پرداخته که البته در اینجا رگه‌های روانشناختی فیلم پررنگ‌تر شده به‌طوری که می‌توان رگ خواب را یکی از روانشناسانه‌ترین فیلم‌های زنانه سینمای ایران دانست. آنچه در رگ خواب برجسته می‌شود مسأله بی‌اعتمادی اجتماعی و عدم امنیت برساخته آن است. رگ خواب را در واقع می‌توان آیینه‌ای از جامعه معاصر و ساختار اجتماعی آن دانست. نعمت‌الله در آخرین فیلمش شعله ور بار دیگر با همان نگاه اجتماعی و روانشناختی به موضوع اعتیاد و در اینجا روانکاوی و بازنمایی درونی شخصیت معتاد می‌پردازد. او در سریال وضعیت سفید نیز به بازنمایی شرایط اجتماعی دهه 60 پرداخته است. حمید نعمت‌الله را می‌توان روانشناس اجتماعی سینمای ایران دانست.
کپی
نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.