نعمت الله فاضلی در نشست «تحلیل مولفه های جامعه شناختی کتاب و هدیه» تشریح کرد:

در دنیای امروز هدیه دادن کتاب چه معنا و مفهومی دارد؟

اندیشه /
شناسه خبر: 470539

کتاب به مثابه یک رسانه می‌تواند ارزش های وجودی وسیعی را از طریق راهبردهای فرهنگی پیش ببرد. از این رو، «هدیه دادن کتاب» یک مفهوم و استعاره است و لزوما به معنای این نیست که کسی به کس دیگر کتاب هدیه دهد! بلکه مقصود، نقد فرهنگی است که «آرمان شهرِ هدیه» و «سیاستِ کتاب» را نابود کرده است. ما باید این فرهنگ را بازاندیشی انتقادی کنیم.

گروه اندیشه:

نشست «تحلیل مولفه های جامعه شناختی کتاب و هدیه» 22 اردیبهشت ماه با سخنرانی دکتر نعمت الله فاضلی، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در محل این پژوهشگاه برگزار شد.

دکتر نعمت الله فاضلی(انسان شناس)

فاضلی در سخنرانی خود عنوان کرد: «مارسل موس جامعه شناس فرانسوی اولین کسی است که با کتاب The gift یا «رساله پیشکش» که به تازگی به فارسی ترجمه شده است، بنیان معرفتی تازه ای را برای مفهوم هدیه ارائه کرده است» .

او با استناد به آرا موس تاکید کرد که انسان‌ها می‌توانند بدون مبادله کالای تجاری زندگی خود را پی بگیرند. همچنان که در هدیه دادن  این کار صورت می گیرد؛ به این معنی که افراد از طریق اعطا و بخشش و کالاهای مازاد بر نیازشان در آیین های بخشش، نیازهای همدیگر را تامین می کنند.به باور فاضلی، اقتصاد سرمایه داری یا انباشت سود، نوعی اقتصاد غیر هدیه‌ای است و آرمانشهر هدیه می تواند آلترناتیوی در برابر این اقتصاد سرمایه داری باشد.

 

اما فاضلی در بخش دوم صحبت های خود کوشید تا نشان دهد که چطور کتاب می تواند یکی از ارکان آرمانشهرِ هدیه باشد؟ به زعم او، کتاب به مثابه یک رسانه می‌تواند ارزش های وجودی وسیعی را از طریق راهبردهای فرهنگی پیش ببرد. همچنان که مارسل موس تاکید می‌کند هدیه ماهیت آیینی دارد. ماهیت آن امری فردی نیست. معنای هدیه در درون ساختارهای آیینی تولید می شود. از این رو کتاب به عنوان یک هدیه باید در تمام آیین های زندگی ادغام مجدد شود. آیین هایی از جمله مناسک گذار مثل ازدواج و دانشگاه و بلوغ و همچنین مناسک ملی و سیاسی و نیز آیین های زندگی روزمره.

اما به باور او، ما در این اقدام ما ناکام بوده ایم و بالعکس در سال‌های اخیر چند مسیر برای کتاب زدایی از کتاب را طی کرده‌ایم. اولاً صنعت نشر خطای بزرگی مرتکب شد که کتاب را به‌ عنوان یک کالا جا انداخت. دومین نکته و دومین ایراد فهم ایدئولوژیک و سیاسی از مقوله فرهنگی بود. نتیجه این تلقی اِعمال سیاست‌های کنترل و سانسور کتاب بود.

فاضلی در پاسخ به این که چطور می توانیم در آرمانشهر هدیه، کتاب را گسترش دهیم، گفت: «این گسترش به نوعی جنبش فرهنگی و اجتماعی نیاز دارد. تشکیل شبکه ای از جوانان، اساتید، دانشجویان و فرهیختگانی که در حوزه کتاب گفتگوهای جدی و غیر شاعرانه و نصیحتی را دنبال می کنند».

وی در پایان تاکید کرد:« هدیه کتاب یک مفهوم و استعاره است. لزوما به معنای این نیست که کسی به کس دیگر کتاب هدیه دهد! بلکه مقصود، نقد فرهنگی است که «آرمان شهرِ هدیه» و «سیاستِ کتاب» را نابود کرده است. ما باید این فرهنگ را بازاندیشی انتقادی کنیم.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.