معاون سلامت روانی، اجتماعی وزارت بهداشت در گفت‌وگو با «ایران»:

بازگشایی مدارس امید به زندگی را در سیل زدگان افزایش می دهد

اجتماعی /
شناسه خبر: 464384

200 کارشناس سلامت روان در مناطق سیل زده حضور دارند بیش از یک ماه از وقوع سیل در استان‌های مختلف کشور می‌گذرد. هرچند این اتفاق هم مانند سایر حوادث طبیعی در مدت زمانی کوتاه ظاهر شد، اما توانست تأثیری طولانی مدت بر زندگی حادثه دیدگان گذاشته آنها را با مشکلاتی جدی مواجه کند.


از این رو بسیاری از امکانات و ظرفیت‌های کشور در بخش‌های مختلف دولتی و غیردولتی بسیج شده‌اند تا گوشه‌ای از مشکلات هموطنان آسیب دیده از سیل حل شود. در همین راستا، عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور و قائم مقام شورای عالی مدیریت بحران کشور، در نامه‌ای خطاب به سعید نمکی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اشاره به دستور رئیس جمهوری در جلسه ۱۸/۱/۹۸ هیأت وزیران، خواستار اتخاذ تمهیدات فوری در ارائه خدمات بهداشتی، درمان و بازتوانی روحی افراد آسیب دیده و بازیابی هویت و ارتقای خودباوری و همچنین بازسازی و نوسازی بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی درمانی در مناطق سیل زده شد.
این درحالی است که در سال 1391 با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بهزیستی، هلال احمر، کمیته امداد و سایر سازمان‌های مرتبط در ذیل سازمان مدیریت بحران، برنامه جامع بازتوانی جسمی، روانی، اجتماعی، اقتصادی و معنوی تدوین شد و در سال 1393 با تایید دکتر رحمانی فضلی به دستگاه‌های مسئول ابلاغ شد. با ابلاغ این برنامه جامع، بازتوانی جسمی و روانی در حیطه وظایف وزارت بهداشت و بهزیستی قرار گرفت.
از این رو با دکتر علی اسدی معاون دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت که در مناطق سیل زده حضور داشته به گفت‌و‌گو نشسته‌ایم.
  در ابتدا از مسائل و مشکلاتی بگوییدکه مردم در این مناطق با آن دست به گریبان هستند؟
مسائل و مشکلات مناطق سیل زده متناسب با بافت جغرافیایی متفاوت است اما بیشتر مردم نگرانند که مبادا مسئولین و گروه هایی که برای کمک آمده‌اند آنها را تنها بگذارند و بروند. تحمل ترس از تنهایی و ابهام برایشان دشوار است. آنها تمایل دارند اطلاعات درست و هرآنچه را که حقیقت است از زبان مسئولین بشنوند، مثلاً اگر وعده پرداخت وام یا کمک عنوان می‌شود، باید زمان دقیق پرداخت هم اعلام شود تا از نگرانی مردم کاسته شود.
نگرانی در مورد کار و تأمین درآمد زندگی هم مشکل دیگری است که باید مورد توجه قرار گیرد.
موضوع دیگری که فکر می‌کنم در باز‌یابی انگیزه مردم برای زندگی و افزایش امید به زندگی مؤثر است، بازگشایی مدارس است چون شور و شوق بچه‌ها، میل و امید به زندگی را در آنها افزایش می‌دهد.
مردم ایران همواره در تلخی‌ها در کنار هم بوده‌اند و تلاش و فداکاری آنها برای رفع مشکلات هموطنان موضوعی غیرقابل انکار است شما همدلی و همراهی مردم در مناطق آسیب دیده را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
درمیان تلخی‌های ناشی از سیل، نکات مثبت بسیاری وجود داشت و آن همدلی و احساس همدردی است که بشدت در میان آسیب دیدگان از سیل دیده می‌شود. تلاش و تکاپوی ساکنین این مناطق برای رفع مشکلات، علاوه بر بازسازی خرابی‌های ایجاد شده باعث کاهش استرس و نگرانی خود آنها و اطرافیانشان می‌شود و این ستودنی است.  اما موضوع مهمی هم که نباید نادیده گرفته شود بحث کمک‌رسانی است. ابزار و وسایل و یا اسباب بازی‌هایی که به عنوان کمک برای کودکان ارسال می‌شود باید مناسب با فرهنگ و شرایط اقتصادی و اجتماعی مردم منطقه باشد، چون در غیر این صورت در آینده، کودکان با امکانات موجود و سطح اقتصادی خانواده دچار مشکل می‌شوند.
با توجه به اینکه موضوع سلامت روان یکی از مهمترین مباحثی است که در بحران‌های بزرگ مورد توجه قرار می‌گیرد، وزارت بهداشت چه خدماتی را در حوزه سلامت روان به آسیب دیدگان ناشی از سیل‌های اخیر ارائه داده است؟
از همان ابتدا و با وقوع سیل در استان گلستان، وزارت بهداشت با همکاری دانشگاه علوم پزشکی استان گلستان 90 نفر از کارشناسان سلامت روان را در قالب تیم‌های دونفره به مناطق آسیب دیده اعزام کرد تا درکنار مردم حضور یابند و آنها را در گذراندن بحران کمک کنند. این افراد از همان روزهای ابتدایی حادثه در چادرهای امداد و کمپ‌های محل اسکان آسیب دیدگان حضور یافتند و به ارزیابی وضعیت کنشی و واکنشی مردم پرداختند. حدود 8000 نفر از جمعیتی که در کمپ‌های استان گلستان اسکان داده شده بودند توسط تیم‌های سلامت روان غربالگری شدند و مشخص شد تقریباً 11 تا 12 درصد این جمعیت یعنی نزدیک به 1200 نفر دچار مشکلات و علائم روانشناختی بعد از حادثه شده‌اند.
شیوه عملکرد نیروهای امدادگر و خدمت‌رسان در کاهش عواقب ناشی از بحران‌ها و همچنین در شکل‌دهی اعتماد مردم به نیروهای امدادگر بسیار مؤثر است. کارشناسان سلامت روان اعزام شده، برای بهبود وضعیت این 1200 نفر چه کرده اند؟
طبق پروتکل موجود در کشور، کارشناسان سلامت روان پس از غربالگری، انجام مداخلات را آغاز کردند. این مداخلات در قالب برگزاری 3 تا 5 جلسه گروهی برای بزرگسالان و حتی کودکان صورت گرفته و همچنان ادامه دارد. بنابراین هر کاری که در این حوزه می‌بایست برای آسیب دیدگان از سیل انجام شود با همکاری نیروهای اعزامی از وزارت بهداشت و بهزیستی انجام شد و همچنان ادامه دارد.
هنگام غربالگری بیشتر با چه مشکلات روانشناختی در میان مردم مواجه شدید؟
اضطراب، استرس، بی‌خوابی، ترس و وحشت زدگی و همچنین افسردگی مشکلات و البته واکنش‌هایی طبیعی بود که در میان جمعیت بزرگسال بیشتر دیده می‌شد. این مشکلات در کودکان هم به چشم می‌خورد اما شب‌ادراری ناشی از ترس یا لکنت زبان هم معضل دیگری بود که کودکان این مناطق را درگیر کرده بود. خوشبختانه مشکل حدود 90 درصد این افراد با انجام مداخلات روانشناختی رفع می‌شود و 10 درصد باقی مانده هم به مراکز روانپزشکی ارجاع داده می‌شوند تا با دارو درمانی بهبود بیابند.
وضعیت استان های لرستان و خوزستان را به لحاظ سلامت روان چطور دیدید؟
 در این استان‌ها هم کارشناسان سلامت روان از همان روزهای ابتدایی در کنار مردم حضور یافتند. حدود 190 تا 200 کارشناس سلامت روان در مناطق سیل زده حضور دارند. تا روز شنبه
 42000 نفر از جمعیت آسیب دیده غربالگری شده‌اند. نتایج غربالگری‌ها نشان می‌دهد در حال حاضر حدود
 4800 نفر از آنها دارای مشکلات روانشناختی و نشانه‌هایی از استرس و اضطراب هستند. برای این افراد هم مداخلات لازم انجام شده و همچنان ادامه دارد. البته تیم‌های کارشناس  نیازهای اولیه خانواده را هم شناسایی می‌کنند مثل نیاز افراد به عینک، سمعک و یا حتی مشکلات تغذیه‌ای  و به عنوان خدمات مددکاری به اطلاع مسئولان مربوطه می‌رسانند تا رسیدگی شود؛چراکه طبق قانون، خودشان حق رسیدگی به مشکلاتی از این دست را ندارند. همچنین برای افرادی که از قبل مشکلات روانپزشکی داشتند تیمی از روانپزشکان در محل حادثه مستقر شده‌اند.
همان طور که می‌دانید مشکلات روانشناختی موضوعی نیست که به سرعت رفع شود و نیازمند تداوم خدمات است برای این موضوع چه تدابیری اندیشیده‌اید؟
بله از آنجایی که مشکلات سلامت روان و عوارض آن بعد از حادثه خودنمایی می‌کنند تصمیم گرفته شده که تیم‌های اعزامی تا آخر خرداد ماه سال‌جاری به صورت فعال در مناطق حادثه دیده حضور داشته باشند و مشکلات مردم را رصد کنند. بعد از این تاریخ هم با توجه به نیاز منطقه به دریافت خدمات، تعداد این کارشناسان در محل حادثه تغییر خواهد کرد.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.