3فیلم جشنواره جهانی فجر در یک نگاه

واکاوی روحیات انسانی در زمانه های ناآرام

فرهنگی /
شناسه خبر: 464340

در میان تمامی فیلم‌های حاضر در جشنواره جهانی امسال فجر در تهران که از 29 فروردین شروع شده و 6 اردیبهشت پایان می‌گیرد، سه فیلم به‌دلایلی خاص ومتفاوت سزاوار توجهی بیشترند و باید در آنها کنکاش فزون‌تری کرد.

شاید سرآمد آنها «غروب» باشد که آن را لاژلو نمش مجاری ساخته است. نمش از سال 2015 که اسکار برترین فیلم «خارجی» (غیر انگلیسی‌زبان) سال را به لطف ارائه فیلم «پسر شول» تصاحب کرد، در مرکز توجه جهان سینما قرار داشته اما بین موضوع آن فیلم و «غروب» تفاوت‌هایی آشکار وجود دارد. «غروب» هم مثل «پسر شول» به‌عنوان نماینده مجارستان در اسکار 2018 و در بخش فیلم‌های «خارجی» آن معرفی شد. اما برخلاف آن بدین جایزه مهم دست نیافت  اما این اصلاً از ارزش‌ها و غنای فیلم نمی‌کاهد.

یک فروشگاه نمادین در بوداپست
این فیلم روایت کننده دوره‌ای تاریخی و واقعی در تاریخ مجارستان به‌طور اخص و اروپا به‌طور اهم است که آشفتگی‌های سیاسی و اجتماعی بین مردم بالا گرفته و ماجراها در ظاهر متمرکز بر فروشگاهی بزرگ در شهر بوداپست مجارستان است که رو به زوال می‌رود اما نمش در نگاهی گسترده‌تر چشم به غروب ارزش‌ها و فروخوابیدن خورشید دوستی‌ها در اروپا و بروز مجدد نشانه‌های ستیز و ناآرامی در این قاره دارد. نمش سال 1913 را به‌روی ما می‌گشاید و این یک سال قبل از آغاز جنگ جهانی اول است که زنی به‌نام ایریس لیتر امیدوار است در فروشگاهی که در گذشته در اختیار خانواده او بوده، استخدام شود اما مسیرحوادث او و کل مجارستان را به سمت و سویی دیگر می‌برد. نمش که در فیلم دردناک «پسر شول» به تبعات تلخ جنگ جهانی دوم و جنایات برخاسته از اشغال لهستان و سپس بخش دیگری از اروپای شرقی و غربی توسط سربازان آلمان نازی پرداخته و به بازداشتگاه‌های آنان ورود کرده و روی یک زندانی خاص و خانواده وی متمرکز شده بود، با تغییر زمانی دیدگاه خود غل و زنجیر‌های سیاسی و پیچیدگی‌های روحی- روانی جنگ جهانی اول را در «غروب» واکاوی 
کرده است. 
بدون شک ورود به عمق و روح انسان‌ها از محسنات کار نمش طی آثار نمایشی وی بوده و ارزش‌های او زمانی آشکارتر می‌شود که متذکر شویم‌«پسر شول» و «غروب» تنها فیلم‌های بلند این هنرمند در مقام کارگردان هستند و حتی «غروب» که نتوانست موفقیت اسکاری «پسر شول» را تکرار کند، با کسب جایزه موسوم به «فیپرشی» در جشنواره ونیز 2018 احراز صلاحیت کرده و اضافه بر آن در جشنواره‌های بین‌المللی لندن، تورنتو، پالم اسپرینگز، بوسان و استکهلم 2018 نیز برای حاضران و داوران پخش شده و در اکثر آنها نمره قبولی گرفته است. بازیگران اصلی این درام تاریخی- سیاسی و اجتماعی جولی جاکاب، والاد ایوانوف، مارسین ژارنیک، اوه‌لین دوبوس، جودیت باردوز، جولیا جاکوبوفسکا، میهالی کورموس و ساندور ژوتر هستند. این فیلم با بودجه کمکی و 5 میلیون یورویی اهدا شده توسط بنیاد ملی فیلم مجارستان و البته توسط کمپانی لائوکن و با همیاری گابور سیپوس و گابور راینا ساخته شده و توزیع جهانی آن با یک سازمان بین‌المللی فرانسوی بوده است. به اعتقاد اکثر ناظران ستاره این فیلم- البته سوای نمش- جولی جاکاب بازیگر نقش اول زن است ولی او هم یک انتخاب بدون تردید و صورت گرفته از قبل نبوده است و گفته می‌شود که نمش و همکارانش وی را ازمیان حدودهزار هنرپیشه زن مجاری و داوطلب برگزیده‌اند اما نمره قبولی او در «غروب» سبب شده بازار حرفه‌ای وی داغ و سیل پیشنهادها به سوی او روان گردد.
 
این بچه را بگیر
«بردار یا ترکش‌کن» («یا مال خودت یا رهایش‌کن») فیلمی است که لینا تریس کینا وان هاتالوی استونیایی راجع به شرایط اجتماعی و زندگی جاری انسان‌ها در کشورش ساخته و مانند «یوم‌الدین» و «غروب» نماینده کشورش در نود و یکمین دوره اهدای جوایز اسکار و در بخش بهترین فیلم «خارجی» 
(غیر انگلیسی زبان) بوده و البته این فیلم نیز مثل کارهای فوق از صید این جایزه مهم بازمانده است. آیا این امر و ناکامی چیزی از ارزش‌های «بردار یا ترکش کن» می‌کاهد؟ در پاسخ باید گفت سوژه جالب و ظاهراً روزمره و عادی انتخابی وان‌هاتالو سبب شده بسیاری از کشورهای دیگر و ملل متفاوت نیز این فیلم را بپسندند و آن را یک اثر هنری فرامرزی بدانند که مختص یک فرهنگ واحد و خاص نیست و همه کشورها و تمامی مردم و فرهنگ‌ها می‌توانند چیزی را در آن بیابند. کاراکتر اول این فیلم یک کارگر ساختمانی
30 ساله به‌نام اریک است که در تالین مرکز استونی زندگی و فعالیت می‌کند و روزی همسر سابقش به دیداری سرزده از وی می‌رود و می‌گوید قادر به ادامه حضانت از کودک نوزادشان که قبل از متارکه آنها به‌دنیا آمده، نیست و اگر او سرپرستی این بچه را نپذیرد، مجبور است بچه را به یکی از مراکز حفظ کودکان بی‌سرپرست ببرد و پیدا کردن سرپرستان و والدین تازه برای این بچه را به آنها بسپرد. این امر مرد کارگر را که هیکلی تنومند دارد، مقابل عملی انجام شده و در شرایطی سخت قرار می‌دهد و پس از یک بررسی کوتاه حضانت بچه را می پذیرد اما این فقط شروع ماجرا است زیرا چند روز بعد زن که پشیمان شده به نزد مرد باز می‌گردد و می‌گوید مشکلی برای ادامه سرپرستی کودک‌شان ندارد و مرد که به بچه‌اش بیش از همیشه دل‌بسته، قادر به رها کردن وی پس‌از چشیدن طعم شیرین و ویژه پدر بودن نیست. نقش اریک را دراین فیلم، ریمو ساگور بازی کرده و ایفای سایر نقش‌های مهم با لی‌ایس لاس، اپ اسپائف، اگون نوتر، ویره والدما و نورا التروف بوده است. برخورد خوب رسانه‌های جهانی و انعکاس مثبت فیلم در جشنواره‌های جهانی سبب اشتهار لینا تریس کینا وان هاتالو که علاوه بر کارگردانی سناریست فیلم نیز بوده، شده و همین مسأله پذیرش طرح‌های بعدی این سینماگر را برای استودیوهای داخلی و خارجی معقول‌تر و کاری الزامی‌تر کرده زیرا مشخص شده او می‌داند مضامین مورد نظر مردم چیست و در همان مسیرها طی طریق می‌کند و زبان ساده روایی کارهای وی دوست داشتنی است.
سفر مکاشف ها ی مرد جذامی
«یوم الدین» که کاری از سینمای مصر است، در دنیایی کاملاً متفاوت سیر می‌کند و هر چند همچون «غروب» کاری دراماتیک است اما رویکردها و مسائلی به‌کلی متفاوت را تعقیب می‌کند، این فیلم که ساخته ابوبکر شاوکی است و در جشنواره معتبر کن فرانسه به سال 2018 در بخش مسابقه شرکت داده شد و نماینده مصر در رقابت‌های اسکار 2019 بود (اما از کسب مجسمه طلایی برترین فیلم خارجی این سال بازماند و حتی به جمع پنج نامزد نهایی راه نیافت) در یک سال و اندی اخیر در جشنواره‌های متعددی بخت آزمایی کرده و در همه موارد توجه خاصی را برانگیخته و این خبر از متفاوت بودن کار ابوبکر شاوکی خالق این فیلم می‌‌دهد که به‌رغم سابقه قابل توجهش در زمینه ساخت فیلم‌های سینمایی و سایر آثار نمایشی، «یوم‌الدین» نخستین تجربه او در امر کارگردانی فیلم‌های بلند به‌شمار می‌آید. این فیلم متمرکز بر مردی مبتلا به بیماری جذام است که مدت‌ها از منطقه زیست‌اش بیرون نرفته اما همراه با پسری نوجوان دست به‌سفری طولانی در سطح مصر می‌زند تا ریشه‌ها و خاستگاه خود را کشف کند و زندگی و شرایط و جایگاه خود در آن را به‌درستی و از نو معنا کند. آنچه او بیش از هر مورد دیگری کشف و لمس می‌کند، انباشت مشکلات بزرگ در دنیا و غم‌انگیز بودن شرایط فعلی جهان است و او بابت پس‌روی احساسات انسانی و رجحان داشتن جنگ بر صلح و ترسیم شرایط و فرجام‌های تلخ برای بسیاری از آدم‌های این روزگار غصه می‌خورد. این بواقع یک هشدار به این مرد نالان است تا دریابد جذام هرچند انسان را زشت رو و از جامعه جدا می‌کند، ولی دردناک‌تر از آلام روحی‌ای‌ نیست که با کمتر دارویی درمان می‌شود.

 

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.