جدال زن و زندگی

فرهنگی /
شناسه خبر: 462690

«آناهید آباد» سابقه سال‌ها دستیاری چهره‌هایی چون بهرام بیضایی، واروژ کریم مسیحی، علیرضا داوودنژاد و احمدرضا درویش را در کارنامه دارد. او با ساخت فیلم «کارواجار» در سال ۱۳۹۴ اولین تجربه کارگردانی خود را در سینما پشت سر گذاشته‌ است.

 آباد اکنون در تجربه دوم خود به پختگی بیشتری رسیده و با ساخت فیلم «یه وا» در کشور ارمنستان از ارمنی بودن خودش هم بهره برده و آشنایی با زبان و فرهنگ ارمنی به او کمک کرده تا با شناخت بیشتری نسبت به شخصیت‌ها، بافت جغرافیایی قصه به بازنمایی باورپذیر زندگی و قهرمان قصه‌اش بپردازد. یک فیلم زنانه ناب که در ورطه فمینیسم بازی‌های سانتی مانتال فرو نمی‌نشیند! در واقع «یه‌وا» روایت داستانی است که به مسائل اجتماعی انسان معاصر می‌پردازد. قصه درباره مادری است که سعی می‌کند گذشته پر فراز و نشیب خود را به فراموشی بسپارد. یه‌وا یک پزشک ۳۴ ساله است که به اتهام قتل شوهرش تحت پیگرد قانونی قرار دارد. او برای حفاظت از دختر خردسالش از ایروان فرار کرده، به نقطه دوردستی پناه می‌برد و به ناچار در محل جدید مجبور به مقابله با مسائل و دشواری‌ها، رودرروی آیینه‌ای به نام زندگی می‌شود. شاید گزافه نباشد که بگوییم آناهید آباد موفق شد یک قهرمان زن در سینما خلق کند؛ شخصیتی که امکان همذات پنداری همدلانه‌ای را برای مخاطب ایجاد می‌کند و تصویری قدرتمند از یک زن در مقابله با مشکلات و مصائب زندگی ترسیم می‌کند. از این رو «یه وا» از آن دست کاراکترهای سینمایی است که به عنوان یک زن مقتدر در ذهن و حافظه مخاطب تثبیت می‌شود. اگرچه «یه وا» یک فیلم شخصیت محور زنانه است اما قصه در بستر یک موقعیت اجتماعی روایت شده و تأثیر جنگ و پیامدهای تلخ آن را در ردپای زندگی به تصویر می‌کشد. فیلم بدون این‌که شعارهای ضد جنگ بزند و با پرهیز از نگاه سیاسی و ایدئولوژیک در بستر قصه خود و در یک روایت دراماتیک، پیامدهای تلخ جنگ را صورت بندی می‌کند و این یکی از مهمترین نقاط قوت فیلم است که قصه را از مسیر اصلی‌اش خارج نمی‌کند و به نوعی واجد نوعی راکورد مفهومی است. ضمن این‌که بازنمایی این مفاهیم و موقعیت‌ها اگرچه در جغرافیای ارمنستان روایت می‌شود اما سویه‌ای جهان شمول و انسانی دارد و به واسطه همین ویژگی فارغ از تفاوت‌های زبانی و فرهنگی برای مخاطبان جهانی قابل فهم و ارتباط است. پزشک بودن «یه وا» هم در قوام یافتگی او به عنوان یک زن مقتدر وتأثیرگذارنقش داشته و به نوعی می‌توان گفت هویت شغلی او در تحکیم هویت اجتماعی و انسانی‌اش مؤثر بوده و به مرکزیت او در دل داستان کمک می‌کند. جالب اینکه مردم روستا در این فضا و موقعیت جنگ زده روابط و تعاملات انسانی خوبی دارند و کارگردان در خلق فضای صمیمانه روستایی موفق بوده است. بافت جغرافیایی فیلم درکنار میزانسن های خوب کارگردان به شکل‌گیری زیبایی شناسی بصری فیلم کمک کرده و حتی التهاب ذاتی برساخته از قصه و فراز و نشیب‌های «یه وا» را تلطیف می‌کند. به این جذابیت و موفقیت در ترسیم اتمسفر روستایی قصه باید بازی خوب بازیگران را هم اضافه کرد که از استانداردهای لازم برخوردار بوده و امکان همذات پنداری مخاطب را داراست. فیلم درباره تبعات ناشی از جنگ است که چگونه در زندگی مردم در حین بروز آن و حتی در سال های بعد از پایان جنگ اثرات گاه دردناکش وجود دارد. در واقع «یه وا» را می‌توان نوعی جامعه شناسی سینمای جنگ دانست که به خوبی توانسته تأثیرات مخرب جنگ را در ساختار اجتماعی و تجربه‌های انسانی آن نشان دهد. شاید همین توجه تحلیل‌گرایانه فیلمساز به پیامدهای جنگ در نسبت با زندگی و شخصیت یک زن موجب شده تا عناصر فرامتنی آن برجسته‌تر شده و به برخی از حفره‌های فیلمنامه‌ای توجه نشود. با این حال آباد آنقدر در ترسیم فضای صمیمی و بازنمایی دنیای زنانه قهرمان قصه‌اش درست عمل کرده که این کاستی‌ها به ضعف جدی بدل نمی‌شود. گره افکنی و گره گشایی‌های فیلم در مورد شخصیت یه وا به خوبی در سراسر فیلم تعمیم پیدا می‌کند در نتیجه این امر باعث می‌شود تا آخرین دقایق فیلم مخاطب با کاراکتر یه وا همراه شود که البته این امر بیشتر از آن‌که ناشی از قصه فیلم باشد برآمده از کاراکترجذاب و مرموز یه وا است. قطعاً بعد از تماشای فیلم بیش از هر چیز این تصویر یه وا است که در ذهن شما می‌ماند یه وا با همه مصائب و البته با همه قدرتمندی هایش. از این رو می‌توان گفت که آناهید آباد توانسته یک شخصیت زن مقتدر و جذاب خلق کند که نه تنها به کانون قصه بدل می‌شود که درحافظه تاریخی مخاطب نیز به عنوان یک شخصیت تأثیر‌گذار ماندگار می‌شود. زنی که با تکیه بر عشق و مهربانی، زنانگی و مادرانگی را ستایش انگیز می‌کند.