جاری شدن سیل، شیرینی نوروز امسال را به کام ایرانیان تلخ کرد. از دست رفتن جمعی از هموطنان و آسیب‌های وارد شده به خانه‌ها، زمین‌های کشاورزی و اموال مردم و مختل شدن روال طبیعی زندگیشان، اتفاقی دردناک است که خوشبختانه با شور و همدلی همیشگی ایرانیان در کمک به همنوع، بخشی از این آلام وارد شده به جامعه قابل جبران است.

Image result for ‫سیل لرستان.عکس حسین مرصادی‬‎

پیشگیری از خطرات

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

امروز بیش از هر زمان دیگر این ضرورت احساس می‌شود که باید به فکر آینده و پیشگیری از خطرات و آسیب‌هایی باشیم که از حوادثی این ‌چنینی به وجود می‌آیند. کشور ما از نظر اقلیمی، جزو کشورهای خشک و نیمه خشک محسوب می‌شود و آن ‌طور که مطالعات جهانی نشان می‌دهد، آسیب‌پذیری بالایی از تغییر اقلیم داشته و بروز وقایع این ‌چنینی (مانند بارش‌های ناگهانی و بیشتر از حد نرمال یا دوره‌های خشکسالی طولانی مدت که جزئی از خصوصیات طبیعی چنین سرزمین‌هایی است). اگرچه بخشی ازاین شرایط (همانند گرم شدن زمین) حاصل فعالیت‌های انسانی است، اما طبیعی است که اصلاح چنین شرایطی، دست کم در کوتاه مدت از توان انسان خارج است. با این حال، آنچه می‌تواند و باید توسط انسان انجام گیرد، پیش‌بینی تمهیدات لازم، کاهش اثرات ناشی از دخالت‌های انسان و سازگاری با آن برای کاهش آسیب‌ها و به حداقل رساندن خسارت‌ها از وقایع جدی این‌ چنین است.

بارش‌های اخیر در شمال، غرب و جنوب غرب کشور نمونه‌ای از وقایع جدی در کشور بود که اگرچه پیش‌بینی زمان و شکل وقوع آنها به طور دقیق در بلند مدت ممکن نیست، اما آمادگی در برابر آنها امکان‌پذیر است. فعالیت‌هایی همچون حفظ پوشش گیاهی جنگلی ومرتعی از طریق برنامه‌های پایدار مرتعداری، جنگلداری، کشاورزی ودامپروری، آبخیزداری، جلوگیری از فرسایش خاک، جانمایی صحیح و اصولی مناطق مسکونی، صنعتی، کشاورزی و شبکه راه‌های مواصلاتی، حفظ حریم رودها و مسیل‌ها و کانال‌ها و جلوگیری از ساخت و ساز در حریم و بستر رودها، اجرای بموقع عملیات لایروبی کانال‌ها و انهار، جلوگیری از تخریب تالاب‌ها به‌عنوان مهم‌ترین مخازن طبیعی جمع‌آوری سیلاب‌ها و سپر دفاعی طبیعت در برابر سیل و مهمتر از همه، اجرای طرح آمایش سرزمین و برنامه‌ریزی نظام‌مند برای توسعه پایدار کشور بر پایه همین مطالعات، مهم‌ترین اقداماتی است که باید برای سازگاری با این شرایط انجام دهیم.

سازمان حفاظت محیط زیست، در طول مدت فعالیت خود و بر اساس وظیفه قانونی و ذاتی خود، همواره بر این اصول پافشاری داشته که متأسفانه در موارد متعددی با عدم تمکین بخش‌های توسعه‌ای و اقتصادی روبه‌رو شده و حتی در مواقعی بواسطه اصرار بر رعایت ملاحظات، به کارشکنی برای توسعه متهم شده است. چیره شدن تفکر مهندسی بر برنامه مرتبط با مسائل اکولوژیکی و ایجاد این باور که مسائل مرتبط با طبیعت همگی با راهکارهای فنی و مهندسی و سازه‌ای قابل مدیریت است، سهل‌انگاری و رعایت نکردن دقیق ملاحظات فنی و زیست محیطی در طراحی و اجرای پروژه‌ها و ایراد صدمات جدی به اکوسیستم‌های حیات بخشی نظیر جنگل‌های زاگرس و شمال کشور، مراتع، تالاب‌ها و کوهستان‌ها به‌عنوان مخازن عظیم ذخیره آب اگرچه در وقایع جدی این چنینی نمی‌تواند به‌عنوان عامل ایجاد سیل قلمداد شوند اما قطعاً باعث افزایش خسارات و پیامدهای سیل می‌گردند. شاید مهم‌ترین و آخرین فرصت ما برای سازگاری با شرایط واقعی اقلیم کشور همین امروز باشد.

 تفکر مدیریت زیست بومی با مؤلفه‌هایی نظیر جامع نگری، مشارکت‌پذیری و همسوکردن فعالیت‌های توسعه‌ای با حفظ محیط زیست راهبردی است که به اصرار متخصصان محیط زیست در قانون برنامه ششم توسعه جایگاه مناسبی پیدا کرده و نیاز امروز توسعه کشور است. از دست دادن فرصت امروز، پشیمانی فردا و سرزنش نسل‌های آینده را به‌دنبال خواهد داشت.

کلمات کلیدی