گزارش «ایران» درباره نقش مشارکت مردم در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی

بدون حضور مردم نمی توان آسیب ها را کنترل کرد

اجتماعی /
شناسه خبر: 453741

حفظ و ارتقای سلامت جامعه در گرو پیشگیری، کاهش و کنترل آسیب‌های اجتماعی است. کارشناسان بر این باورند که کنترل این معضل به ارتقای سلامت جامعه منجر خواهد شد از این‌رو همه نهادهای جامعه اعم از دولتی و غیردولتی باید در این راستا بسیج شوند.

  در این میان کم نیستند افرادی که معتقدند کاهش و کنترل آسیب‌های اجتماعی و رهایی از پدیده‌هایی مانند کودکان کار یا اعتیاد جوانان تنها بر عهده دولت‌هاست در مقابل اما گروهی از کارشناسان هم سازمان‌های مردم نهاد را بازویی قوی برای ارتقای سلامت جامعه می‌دانند، تا جایی که حتی تأثیر اقدامات این سازمان‌های داوطلب مردمی و مستقل از دولت را به مراتب بیشتر و عمیق‌تر می‌دانند.

تجربه نشان داده سازمان‌های مردم نهاد به‌عنوان نماد مشارکت مردم توانسته‌اند ضمن بررسی و رصد مستقیم آسیب‌های اجتماعی راهکارهای تأثیر‌گذاری در تأمین، حفظ و ارتقای سلامت جامعه به نهاد‌های دولتی متولی حفظ سلامت اجتماعی ارائه دهند. در این راستا اما همانگونه که نمی‌توان همه مسئولیت‌ها را برعهده دولت به‌عنوان متولی سلامت جامعه انداخت نمی‌توان از سازمان‌های غیردولتی و مردم نهاد نیز توقع داشت یک تنه در مقابل آسیب‌هایی که زندگی تک تک افراد جامعه را نشانه گرفته بایستند و همه معضلات را حل کنند.
در حقیقت رهایی از معضلی به‌ نام آسیب‌های اجتماعی تنها در سایه تعامل سازمان‌های غیردولتی و دولت به دست می‌آید. از این‌رو دولتی که وظیفه تأمین سلامت اجتماعی را بر عهده دارد می‌تواند با آماده‌سازی بسترهای مناسب، نهاد‌های مردمی را در ارائه خدمات درمانی و آموزشی و همچنین مداخلات پیشگیرانه و مشاوره‌ای به‌عنوان مسئولیت اجتماعی حمایت کند.
نهادهای مردمی نیز در راستای مسئولیت اجتماعی خویش می‌توانند با بهره‌گیری از ظرفیت مهمی به‌نام مردم در کنار کمک‌های دولت، نقش توانمندسازی و حمایت از گروه آسیب پذیر را به بهترین شکل انجام دهند و در راستای ریشه کنی آسیب‌های اجتماعی قدم بردارند. 
دکتر سیدحسن موسوی چلک، رئیس انجمن مددکاران اجتماعی در این باره به «ایران» می‌گوید: جوامع در طول حیات خود با موانع و مشکلات متعددی مواجه می‌شوند که می‌تواند جنبه‌های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و از جمله اجتماعی داشته باشد که آسیب‌های اجتماعی در ارتباط با جنبه اخیر(اجتماعی) است. لذا می‌بایست تمهیدات مناسب برای مدیریت این حوزه اتخاذ شود.
وی می‌افزاید: یکی از نیازهای جامعه امروز بهره‌گیری از تمام ظرفیت‌ها برای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی است. بدون شک نقش مردم و سازمان‌های غیردولتی در این حوزه بسیار پررنگ است. فراموش نشود که درجه مشارکت اجتماعی مردم، خانواده‌ها و اقشار مختلف دریک کشور و از جمله سازمان‌های غیردولتی می‌تواند عاملی اساسی در تداوم به زیستن اجتماعی مردم باشد که در آن آسیب‌های اجتماعی کمتر کیفیت زندگی مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
موسوی ادامه می‌دهد: به همین دلیل حضور فعال مردم در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی را باید فرصت دانست و این فرصت محدود به زمان خاصی نیست. گاهی مواقع ﻻزم است در مناسبت‌های مختلف به این ظرفیت بیش از پیش توجه شود.
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران اظهار می‌کند: در واقع هر اندازه روی پیشگیری بیشتر کار شود هزینه‌هایی که در بخش مداخله، درمان، بازتوانی و حمایت‌های اجتماعی پرداخت می‌شود، کمتر خواهد بود. همچنین هراندازه برنامه‌ها با رویکرد سلامت محور، ارتقای کیفیت زندگی، احترام به حقوق متقابل و جامعه‌پذیری و قانون‌مداری باشد، طبیعتاً شاخص‌های سلامت اجتماعی در جامعه بیشتر و آسیب‌های اجتماعی کمتر خواهد شد.
وی می‌گوید: البته کسانی که این نقش را ایفا می‌کنند باید صلاحیت تخصصی برای پیشگیری را داشته باشند. در بحث امر به معروف و نهی از منکر، آمر به معروف باید از صلاحیت ﻻزم برخوردار باشد. در واقع برای پیشگیری ازآسیب‌های اجتماعی نمی‌توان به‌ زور به مردم اطلاعات داد بلکه هشدار و یادآوری‌های به‌موقع کمک‌کننده هستند.
موسوی می‌افزاید: معتقدم اگر مردم در بخش پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی حضور مؤثر و سازنده‌ای نداشته باشند نمی‌توان این آسیب‌ها را کنترل کرد. البته در کنار مردم تشکل‌های دولتی نیز نقش مهمی دارند. بنابراین مروجین برنامه پیشگیری از آسیب‌ها باید با ادبیات مردمی به انجام معروف راهنمایی کنند و طبق ضرب‌المثل «مرگ برای همسایه است» عمل نکنند. زیرا این نوعی مسئولیت‌گریزی است.
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران اظهار می‌کند: یکی از شرایط لازم برای مشارکت مردم، احساس مسئولیت‌پذیری نسبت به دیگران است در چنین حالتی نسبت به مسائل و ارزش‌های اجتماعی بی‌تفاوت نخواهیم بود و ظرفیت‌های خود را در اختیار دیگران قرار خواهیم داد و از ظرفیت دیگران برای داشتن زندگی سالم بهره خواهیم برد.
وی توضیح می‌دهد: مسئولیت‌پذیری اجتماعی زمینه مشارکت‌جویی را در میان مردم افزایش می‌دهد. در این شرایط بی‌تفاوتی از بین‌ رفته و مسئولیت‌پذیری اجتماعی رشد می‌کند. بی‌تفاوتی در حوزه آسیب‌های اجتماعی همچون سمی است که عوارض آن ممکن است یقه هرکسی را بگیرد زیرا دود آسیب‌های اجتماعی به چشم همه می‌رود و کسی از آن مصون نخواهدبود.
موسوی می‌گوید: معتقدم که مشارکت سازمان‌های غیردولتی و مردم در حوزه آسیب‌های اجتماعی را نباید فقط به اجرای برخی از برنامه‌ها محدود کرد که یا دولت توان اجرا ندارد یا علاقه‌ای به حضور فعال در آن عرصه‌ها را ندارد بلکه استفاده از ظرفیت سازمان‌های غیردولتی می‌بایست در سه حوزه، سیاستگذاری، اجرا و نظارت را فراهم کرد که درحال حاضر بیشترین نقش سازمان‌های غیردولتی در حوزه اجراست. وی می‌افزاید: نقشی بسیار ضعیف و غیرنهادینه شده در سیاستگذاری‌ها دارند که آن هم بیشتر قائم به افرادی است که مسئولیت سازمان‌های غیردولتی را دارند و متأسفانه این سازمان‌ها نقشی تعریف شده در حوزه نظارت که بسیار هم مهم است، ندارند. این در حالی است که نظارت و مطالبه‌گری اجتماعی از جمله انتظاراتی است که از سازمان‌های غیردولتی می‌رود.
اهتمام جدی بزرگان دینی به سلامت اجتماعی
محمد علی کوزه گر، رئیس مرکز دفتر مشارکت‌های مردمی و توانمند‌سازی سازمان بهزیستی کشور می‌گوید: مشارکت مدنی و مسئولیت اجتماعی به معنی خیرخواهی برای دیگران در فرهنگ ملی ایرانیان و آموزه‌های دینی مردم سرزمین‌مان ریشه‌ای عمیق دارد. یک مسلمان نمی‌تواند شب با آرامش سر به بالین بگذارد در حالی که بداند همسایه‌اش در تنگنا و سختی باشد
وی می‌افزاید: کتاب آسمانی ما، مؤمنان را به سبقت گرفتن از دیگران در کار خیر و نیکی سفارش می‌کند و ایرانیان همواره پندار و گفتار و کردار نیک را سرلوحه زندگی خود قرار داده‌اند. مساجد به‌عنوان مهم‌ترین پایگاه خیریه و نیکوکاری در کمک‌رسانی به نیازمندان نقش مؤثری در زندگی اجتماعی ایرانیان داشته و دارد.
کوزه گر ادامه می‌دهد: فریضه‌های دینی مانند زکات، فطریه، وقف و..... نشانه اهتمام جدی بزرگان دینی به سلامت اجتماعی و برابری و احسان و نیکوکاری است. به پیروی از همین فرهنگ ملی و دینی است که امروزه علاوه بر وجود پایگاه‌های سنتی مانند مساجد، بیش از هشت هزار و پانصد مؤسسه خیریه فعال فقط با اهداف مددرسانی به جامعه هدف بهزیستی و با مجوز این سازمان در کشور وجود دارد و طبق گزارش نهادهای بین‌المللی، بین کشورهای جهان، ایران رتبه دهم را در شاخص‌های نیکوکاری به خود اختصاص داده است.
رئیس مرکز دفتر مشارکت ‌های مردمی و توانمند‌سازی سازمان بهزیستی کشور اظهار می‌کند: حرکت‌های اجتماعی و سیاسی نیز در کشور ما با احساس مسئولیت مردم همراه بوده و از همین رو است که رهبر معظم انقلاب در بیانیه اخیر که به «گام دوم» شهرت یافته توجه ویژه‌ای به نقش مردم در پیروزی انقلاب اسلامی داشته و در بهره‌مندی مسئولان از حس خیرخواهی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی مردم در رفع مشکلات تأکید کرده‌اند.
وی می‌گوید: بر این اساس هم مردم و هم نهادها و سازمان‌های دولتی و بویژه شرکت‌ها و مؤسسات باید بیش از گذشته نسبت به نقش خود در مسئولیت اجتماعی توجه و آگاهی داشته باشند.
کوزه گر تأکید می‌کند: در این زمینه سازمان‌ها، نهادها و شرکت‌هایی که به نوعی موجب آسیب اجتماعی می‌شوند وظیفه و نقش مهم‌تری دارند چرا که علاوه برمسئولیت اجتماعی به معنی خیرخواهی که کاری اخلاقی است باید به رفع آسیب‌هایی که خود مسبب آن بوده‌اند به‌عنوان وظیفه همت گمارند.
رئیس مرکز دفتر مشارکت ‌های مردمی و توانمند‌سازی سازمان بهزیستی کشورافزود: به‌عنوان نمونه خودروها و جاده‌ها به تنهایی سالانه حدود بیست هزار کشته یعنی بیست هزار خانواده بی‌سرپرست و چهار برابر آن مجروح و آسیب دیده و قطع نخاعی به جامعه تحویل می‌دهند. شرکت‌های خودروساز باید در زمینه ساخت مراکز توانبخشی و نگهداری معلولین ناشی از تصادفات و نیز حمایت از خانواده‌های بی‌سرپرست شده اقدام کنند.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.