گفت وگو با نویسنده کتاب اقتصاد مقاومتی: مبانی، مضامین، مدل اجرایی

اقتصاد مقاومتی، گذرگاه عبور از تحریم است

اقتصادی /
شناسه خبر: 424128

کتاب «اقتصاد مقاومتی: مبانی، مضامین، مدل اجرایی، عملکرد (1396-1392)» از طرف دبیرخانه ستاد اقتصاد مقاومتی منتشر شده است. این کتاب با نگاهی محققانه، کوشیده است فارغ از نگاه متعارف اداری، به تبیین خاستگاه اقتصاد مقاومتی در سال‌های اخیر بپردازد.

  در شرایط جدیدی که با تحریم ایران ایجاد شده، این کتاب نگاه جامعی را به اقتصاد ایران و راه‌های برون رفت از آن دارد. فتح‌الله آقاسی‌زاده، نگارنده این کتاب پای گفت‌و‌گو با «ایران» نشسته و از زیر و بم آن روایت کرده است.
به‌طور اجمالی در این کتاب به چه چیزهایی پرداخته شده‌است؟
سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی در اسفند 1392توسط ر هبری ابلاغ شد. پس از ابلاغ، فرآیندی برای اجرای سیاست‌های کلی، طی شده است. در این کتاب در درجه اول، تلاش‌های ستاد اقتصاد مقاومتی را برای آنکه نحوه اجرای این مجموعه سیاست‌ها در عمل مشخص شود، نشان می‌دهد. البته اگرچه که در بخشی از کتاب تلاش شده تا آنچه توسط دولت انجام داده شده، نشان داده شود اما کتاب فراتر از این عملکرد است. در بخش اول به این مبانی پرداخته شده است که اقتصاد مقاومتی در ادبیات اقتصادی دنیا چه جایگاهی دارد و در کشور ما چطور به آن نگاه شده است و تعریف رهبری به‌عنوان ابلاغ‌کننده و طراح سیاست‌ها چیست. فصل دیگر به مضامین اقتصاد مقاومتی پرداخته است. در بخش دیگر مدل اجرایی ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی مورد ارائه و بحث قرار گرفته است. به زعم من مهم‌ترین بخش کتاب برای سیاست‌های کلی، همین نحوه اجرایی شدن سیاست‌ها و ترجمه سیاست‌ها به اجرا است که در بخش مستقلی مورد توجه واقع شده است.
در تعریف اقتصاد مقاومتی چه تفاوت و شباهت‌هایی در ایران و دنیا وجود دارد؟
در مرور ادبیات متعارف دنیا نگرش های متنوعی را یافته‌ایم. بررسی‌ها به ما نشان داد که ادبیات مشابهی در دنیا با آنچه در ایران و در قالب اقتصاد مقاومتی مطرح شده، وجود دارد. مواردی مثل شکنندگی، مقاومت، ضربه پذیری، پایداری اقتصادی، ضد شوک بودن، انعطاف‌پذیری و... که از میان آنها واژه تاب‌آوری بیش از همه نزدیک به اقتصاد مقاومتی تلقی و ترجمه شده است. در ادبیات متعارف بیشتر اقتصاد مقاومتی را با Resilience مترادف دانسته‌اند. اما در بخش نظری کتاب، این گزاره را مطرح کردیم که اقتصاد مقاومتی دقیقاً Resilience نیست، بلکه بنظرم واژه‌ای مرکب و ترکیبی از تمام این مفاهیم است. واژگان مشابه، قریب و همسوی بیشماری با اقتصاد مقاومتی در دنیا وجود دارد ولی اقتصاد مقاومتی مطابق محتوای اعلامی، ترکیبی از تعابیر متنوع است. کاهش ضربه پذیری، کاهش شکنندگی و مستحکم کردن اقتصاد و مواجهه با مخاطرات، مجموعه مفاهیمی است که به اقتصاد مقاومتی نزدیک است و می‌توان نشانی از آنها در ادبیات متعارف جهانی نیز یافت.
با توجه به پژوهش هایتان، تصویر اقتصاد ایران را چطور می‌بینید؟
در بخشی از کتاب، تصاویری کلان از اقتصاد ایران نشان داده شده است. هدف این بوده است که خوانندگان به این درک برسند که اقتصاد مقاومتی در سال 1392 برای برون رفت از ناکامی‌ها و سوء عملکردها در اقتصاد ایران طرح و ابلاغ شده است. از باب مثال، در کتاب موضوع رشد اقتصادی، تورم و بهره‌وری مورد توجه واقع شده است. اطلاعات مؤید این است که رشد اقتصادی ما طی پنج برنامه توسعه (تا سال ۱۳۹۱) کمتر از ۵ درصد بوده و در بازار کار نیز نرخ بیکاری به طور متوسط بالای ۱۲ درصد باقی مانده است و هر ساله کشور نرخ تورم ۱۸ درصد را تجربه کرده است. در نتیجه عواملی نظیر تشدید تحریم‌های تحمیلی بر کشور در سال‌های پایانی دهه ۸۰ و ابتدایی دهه ۹۰ شمسی، سهم «نفت خام و گاز طبیعی» در ارزش افزوده کل فعالیت‌های اقتصادی طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ روندی کاهشی را تجربه کرد. تجارت خارجی هم شرایط مطلوبی ندارد. در بخش ویژه‌ای از کتاب، شرایط اقتصاد ایران نشان داده شد. مروری کوتاه این نتیجه‌گیری نهایی را به‌دست می‌دهد که «اقتصاد مقاومتی» تلاشی برای برون رفت از چالش‌های مزمن اقتصاد ایران است». برآمدن آرمان اقتصاد مقاومتی را در چنین فضایی باید تحلیل کرد. همه داده‌ها، نشان می دهد که شرایط ما خوب نیست. آمار و اطلاعات، تصویری ضعیف و شکننده را از اقتصاد ایران نشان می‌دهد.
عملکردها برای اجرای اقتصاد مقاومتی، تاکنون چگونه بوده است؟
شاید دشوارترین بخش هر تأملی در اقتصاد مقاومتی، همین سؤال باشد. برای اجرای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و به استناد محتوا و مضامین سیاست‌ها، ترجمه عملیاتی مناسبی شکل گرفت. در سال 1395، 121 پروژه اولویت دار برای بخش‌های اجرایی کشور تعریف شد. در سال 96 هم 95 برنامه اولویت دار تعریف و تصویب شد. طراحی و تصویب مجموعه از پروژه‌ها بر این فرض استوار بود که با اجرای پروژه‌های برجسته یا منتخب، اقتصاد تحرک مناسبی را طی خواهد نمود یا واجد مقاومت و استحکام بهتری خواهد شد اما همه اینها، البته به این مفهوم نیست که هم‌اکنون اقتصاد ایران مقاوم شده است. در اینجا به‌عنوان یک پژوهشگر و محقق و نه از منظردبیرخانه ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی، سخن می‌گویم. عمیقاً هم مایلم خوانندگان ارجمند این مصاحبه، فراتر از فضای سیاسی و اداری واز باب انصاف و کل‌گرایی به عرض بنده توجه کنند....شاید این نتیجه‌گیری که مستظهر به شواهد حقیقی و شخصی من است در کتاب به صراحت مورد بحث و بررسی قرار نگرفته است، اما به جد معتقدم برای رسیدن به شرایط مناسب اقتصادی و شکل دهی به یک اقتصاد مقاوم، راه درازی در پیش داریم.اقتصاد مقاوم به پیشران‌ها و الزامات پیشینی متعددی نیازمند است. این را پیش هم گفته‌ام که شرایط خاص حاکم بر سپهر سیاست، مدیریت و ساختار ما، از جمله شرایط سیاسی، اجتماعی، ساختار اداری و نوع وظایف دولت، مجموعاً باعث شده است که ما آن اندازه که باید، به نتایج دلخواه نمی‌رسیم یا نرسیده‌ایم. به عبارت دیگر ما دوندگان خوبی هستیم اما غالباً در رسیدن به مقصد ناتوانیم و بدفرجام می‌شویم. بدانیم که اگر پیش نیازها و الزامات را برای اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و دیگر آرمان‌های بلند، مورد توجه قرار ندهیم، نمی‌توانیم امیدوار باشیم اقدامات به سرانجام برسد.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.