کاریزما چگونه عمل می‌کند؟

تاکتیک‌های‌ رهبری کاریزماتیک

اندیشه /
شناسه خبر: 407944

شاید برای شما این پرسش مطرح شده باشد که چرا قدرت اقناع افراد کاریزماتیک تا این حد زیاد است؟ و چرا آنان می‌توانند به‌ راحتی احساس عشق یا نفرت را در مخاطبانشان برانگیزند؟

گروه اندیشه:

آدام پیور، ژورنالیست و گزارشگر مجله نیوزویک، یادداشتی با عنوان «The anatomy of charisma» در وب‌سایت «نوتیلوس» منتشر کرده که اخیرا با عنوان «تشریح آناتومی کاریزما» با ترجمه علیرضا شفیعی‌نسب در سایت ترجمان منتشر شده است. وی در این یادداشت نشان می‌دهد که چطور می‌توان لایه‌های زیرین کاریزما را شفاف‌تر دید و برای تسلیم‌شدن یا نشدن در برابرش تصمیم گرفت.

***

به زعم آدام پیور، دانشمندان چیزهای زیادی در مورد کاریزما گفته‌اند. افراد دارای کاریزما بر احساسات افسار گسیخته ما دست می‌گذارند و می‌توانند ذهن منطقی ما را غیرفعال کنند. آنان ما را هیپنوتیزم می‌کنند. اما پژوهش‌ها نشان می‌دهد که کاریزما چیزی یک‌طرفه نیست که تنها در فرد کاریزماتیک وجود داشته باشد. کاریزما را ادراکات ما ایجاد می‌کنند، به خصوص وقتی در دوران تنش‌های سیاسی، احساس آسیب‌پذیری می‌کنیم.

وی در تعریف خود از «کاریزما» از ماکس وبر، جامعه‌شناس آلمانی اوایل قرن بیستم، وام می‌گیرد و معتقد است که «کاریزما ویژگی‌ است که یک فرد را از انسان‌های معمولی متمایز می‌کند و باعث می‌شود دیگران جوری با او رفتار کنند که گویی قدرت‌ها یا ویژگی‌های فراطبیعی، فراانسانی یا حداقل بسیار استثنایی به او اعطا شده است». وبر معتقد است این ویژگی‌ها در دسترس فرد معمولی نیست و آن را دارای خاستگاهی الهی یا به عنوان یک الگو می‌پندارند و به خاطر همین‌، فرد مورد نظر را یک «رهبر» به حساب می‌آورند.

پیور همچنین برای تکمیل بحث خود به سراغ «آنتوناکیس» استاد رفتار سازمانی و مدیر دوره دکترای مدیریت در دانشگاه لوزان می‌رود که سال‌ها به مطالعه «سخنرانان کاریزماتیک» پرداخته است. آنتوناکیس معتقد است که «تکنیک‌های کاریزما را می‌توان آموخت» و مجموعه‌ای از «تاکتیک‌های رهبری کاریزماتیک» را شناسایی کرده که دامنه آنها از بکارگیری استعاره و داستان‌گویی تا روش‌های غیرگفتاری ارتباط همچون بازکردن دست‌ها هنگام سخنرانی و ژست‌های سرزنده و بازنماینده در لحظات کلیدی است. آنتوناکیس نشان می‌دهد که این تاکتیک‌ها روی‌هم‌رفته هشت مورد از ده انتخابات ریاست‌جمهوری گذشته را رقم زده است. وی می‌گوید «هر چه افراد استفاده بیشتری از تاکتیک‌های رهبری کاریزماتیک کنند، دیگران آنان را بیشتر رهبرگونه می‌بینند».

«یوخن منگز» مدرس رفتار سازمانی در دانشگاه کمبریج نیز از دیگر افرادی بود که پیور در گزارشش به سراغش رفته بود. منگز نیز تأثیر احساسی کاریزما را «اثر بهت‌زدگی» می‌نامد. او در سال ۲۰۰۸ در دوران تحصیلات دکتری خود به این مفهوم رسیده بود. در آن سال، منگز به برلین سفر کرده بود تا سخنرانی اوباما را گوش دهد، به این امید که شاید بینش‌هایی در مورد نحوه کارکرد کیمیای کاریزما بدست آورد. وقتی اوباما بر روی صحنه رفت و اعلام کرد که او نه فقط شهروند آمریکا، که شهروند دنیا است، خود منگز هم مسحور شد. او تا چند دقیقه فراموش کرد که اصلا برای چه آنجا است. او از خویشتن خود بیرون آمده و به یک پیرو تبدیل شده بود.

پیور معتقد است که قرار نیست کاریزما را از بین ببریم. راه نجات مردم از عوام‌فریبان این نیست که تمام عوام‌فریبان را بکشیم، بلکه باید به مردم یاد دهیم کاریزما چگونه عمل می‌کند، تا آنان خودشان بتوانند تشخیص دهند که فرد مورد نظر از کاریزما در راستای مسئولیت‌پذیری استفاده می‌کند یا سوءاستفاده. او می‌نویسد: «همیشه فکر کرده‌ام کاریزما همچون آتش است. هم می‌توان با آن خانه را گرم کرد و هم خانه را به آتش کشید.»

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.