ion

نومید نمی‌شود دل عاشق مست

اندیشه /
شناسه خبر: 365039

یرای ایجاد جامعه مطلوب که در آن انسانِ مسلمان از زندگی شرافتمندانه برخوردار باشد، عامل اصلی داشتن امید به آینده است و از وظایف اصلی نخبگان جامعه اعم از سیاسی، فرهنگی و اقتصادی گشودن فضای امید در عرصه عمومی است.

ایران آنلاین / گروه اندیشه:

جامعه ایران امروز در یکی از حساس‌ترین فرازهای تاریخی خود ایستاده است؛ حرکت بسوی توسعه، پیشرفت و تعامل سازنده با جهان یا بازگشت به انزواگرایی و عدم استفاده از ظرفیت‌های ملی و بین‌المللی خویش. در این فضا، رجوع به آراء و اندیشه حضرت امام(ره) می‌تواند بسیار راهگشا باشد. ایشان طرفدار توسعه و زندگی عزتمندانه در تعامل با جهان بودند.

ایجاد امید و امیدواری در جامعه یکی از عناصر اصلی توسعه است چراکه توسعه چیزی جز بهینه‌سازی و استفاده از نیروهای بالقوه مادی و انسانی نیست. برای فائق آمدن بر مشکلات و معضلات داخلی و بین‌المللی راهی جز فعال‌سازی و اعتماد به ملت و نخبگان جامعه وجود ندارد. حضرت امام خمینی(ره) با ایمان به توان ملت، همیشه به آینده امیدوار بودند و بر ایجاد امید و فضای نشاط و نوآوری در جامعه تأکید داشتند: «امید در خودتان ایجاد کنید. نویسندگان ما، گویندگان ما همه‌شان دنبال این باشند که به این ملت امید بدهند. مأیوس نکنند ملت را، بگویند توانا هستیم. بگویند خودمان می‌توانیم و واقع همینطور است... می‌توانیم. اراده باید بکنیم». (صحیفه نور،  ج8، ص537(

امام(ره) با اشاره به برخی از کشورهای توسعه‌یافته از جمله ژاپن تأکید می‌کردند که چون آنها با اعتماد به نفس و امید به آینده تلاش و کوشش کردند، توانستند به جایگاه واقعی خود در جهان نایل آیند: «اطمینان داشته باشید که اگر بخواهید می‌شود. شما بیدار بشوید و بفهمید این معنا را که نژاد ژرمن از نژاد آریا بالاتر نیست و غربی‌ها از ما بالاتر نیستند، ژاپن همین معنا را مبتلا بود و بعد بیدار شد و اراده کرد و شد یک مملکت صنعتی که الان صنعت او مقابله می‌کند با آمریکا» (صحیفه نور، همان)

بنابراین، برای ایجاد جامعه مطلوب که در آن انسانِ مسلمان از زندگی شرافتمندانه برخوردار باشد، داشتن «امید به آینده» عمل اصلی است و از وظایف اصلی نخبگان جامعه اعم از سیاسی، فرهنگی و اقتصادی گشودن فضای امید در عرصه عمومی است.

گسترش یأس و ناامیدی در جامعه از امراض و بیماری‌های بسیار خطرناک محسوب می‌‌شود. یکی از قرآن‌پژوهان بزرگ معاصر؛ «بدیع‌الزمان سعیدی نورسی» (1876م-1960م) بعد از بررسی مشکلات جهان اسلام به شش بیماری اشاره می‌کند که مهمترین این بیماری‌ها یأس و ناامیدی است: «1.افزایش یأس و ناامیدی در جامعه،2. از بین رفتن اعتماد در زندگی اجتماعی و عرصه سیاسی، 3. عشق به خصومت‌ورزی و دشمنی، 4. عدم شناخت عوامل توسعه و محورهای آشتی ملی، 5. استبداد که مانند بیماری واگیر گسترش یافته است، 6. ترجیح منافع فردی بر منافع جمعی و ملی» (علی اکبر علیخانی و همکاران، اندیشه سیاسی متفکران مسلمان، پژوهشکده مطالعات فرهنگی اجتماعی ،ج12،1390  ص68(

ایشان پس از طرح بیماری‌های شش‌گانه در جهان اسلام برای برون رفت از این مشکلات، راه‌حل‌هایی را ارائه می‌کند که مهمترین مؤلفه‌های آن پرهیز از ناامیدی و یأس است: «1. توجه و پایبندی به اخلاق 2. پرهیز از ناامیدی و یأس 3. تقویت اعتماد عمومی چرا که «سرمایه اجتماعی» پایه و اساس جامعه اسلامی است. 4 .عشق و برادری که با ارزش‌ترین چیز پس از عشق، باز خود عشق است و بدترین چیز پس از عداوت و دشمنی باز خود دشمنی و نفرت پراکنی  است. 5. تحمل و تسامح اقوام مختلف و تعامل سازنده 6. مشورت به عنوان کلید موفقیت 7. صداقت در گفتار و رفتار و همگانی شدن آن در جامعه» (همان)

حضرت امام خمینی(ره) و بدیع‌الزمان نورسی به عنوان دو اندیشمند بزرگ جهان اسلام و بر اساس مبانی قرآنی معتقدند باید از ناامیدی و یأس در جامعه پرهیز کرد و با کار و تلاش و اعتماد به نفس کامل برای ایجاد جامعه‌ای آزاد، آباد و توسعه یافته قدم برداشت.

در قرآن، به عنوان اصلی‌ترین منبعِ الهام‌بخشِ زندگیِ فردی و اجتماعیِ مسلمانان، توجه ویژه‌ای به موضوع «یأس و ناامیدی» شده است و در مجموع نوزده بار واژه «یئس» و «قنط» به معنای یأس و ناامیدی مطرح شده است. آنچه از موارد استعمال واژه «یأس» و «قنوط» در قرآن مجید به دست می‌آید این است که یاس و قنوت تقریبا در یک معنی به کار می‌رود، مثلا در داستان یوسف(ع) می‌خوانیم: «ای فرزندان من، بروید (به ملک مصر) و از حال یوسف و برادرش تحقیق کرده و جویا شوید و از رحمت خدا نومید مباشید که هرگز جز کافران هیچ کس از رحمت خدا نومید نیست.»

در مورد «قنط» در داستان بشارت فرزند ابراهیم(ع) می‌خوانیم که ایشان از این مسأله اظهار تعجب کرد اما فرشتگان به او گفتند: «ما تو را به حق و حقیقت بشارت دادیم و تو هرگز نومید مباش.»

داستان‌های قرآن، پیام‌های سیاسی، اجتماعی و اخلاقی بسیاری دارد و قرآن با اشاره به دو داستان مهم به امیدوار بودن انسان‌ها تأکید می‌کند؛ داستان حضرت یوسف(ع) که بیش از نیم قرن از او خبری به خانواده نرسیده و همه از پیدا شدنش مأیوس شده‌ بودند ولی قرآن از زبان یعقوب نبی بیان می‌کند امید و امیدواری را در پیدا شدن یوسف (ع) از دست ندهید؛ یعنی، با سعی و تلاش همه کارها قابل تحقق است؛ فقط با صبر و شکیبایی و اعتماد به نفس باید هدف را دنبال کرد. در داستان دیگر، خداوند به حضرت ابراهیم(ع) و همسر سالخورده‌اش، بشارت فرزند می‌دهد که به صورت عادی تولد فرزندی در این سن و سال بعید به نظر می‌رسد.

آموزه‌های قرآن به ما این مژده را می‌دهند که در هیچ شرایطی نباید از رسیدن به هدف مأیوس شد. امید است در این ماه، با توسل به مفاهیم رهایی‌بخش و امیدآفرین قرآن، جامعه‌ای امیدوار، فعال، با نشاط و صادق داشته باشیم. ناامید کردن مردم برخلاف منافع و امنیت ملی است. امید آفرینی بستر مناسب را برای تأمین منافع ملی فراهم می‌‌کند.

همانطور که پیشتر عنوان شد امام خمینی(ره) از برجسته‌ترین متفکران جهان اسلام است که به این مهم (امید اجتماعی) التفات داشته است و در کنار ایشان می‌توان از بدیع‌الزمان نورسی نیز یاد کرد که هر دو مبانی فکری خود را در بحث امید از آیات قرآن وام گرفته‌اند.

پی‌نوشت:

* هرچند فراق، پشت امید شکست

هرچند جفا دو دست آمال ببست

نومید نمی شود دل عاشق مست

هر دم برسد به هر چه همت، دربست (مولوی)

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.